II SA/Lu 548/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm. / utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że M. K. wnosił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej w 1944 r. Ostateczną decyzją z dnia [...] r. organ odmówił mu przyznania uprawnień kombatanckich. U podstaw tego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że nie została w sprawie udowodniona okoliczność, by M. K. miał pełnić służbę w szeregach Armii Krajowej. Następnie organowi zostały przedstawione nowe dowody. Wobec tego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania M. K. uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Armii Krajowej w okresie 1944 r., na podstawie art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. / postanowienie z dnia [...] r. /. W wyniku wznowienia postępowania administracyjnego organ ocenił zgłoszone dowody. Uznał, że nie dają podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] . Nowi świadkowie przesłuchani w sprawie nie dysponowali żadną bezpośrednią wiedzą na temat działalności M. K. w Armii Krajowej. Nie potwierdzili tych okoliczności, które wcześniej podawali w pisemnych oświadczeniach. Nie pamiętali żadnych istotnych okoliczności, dotyczących ewentualnej działalności konspiracyjnej M. K.. Zarząd Główny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej odmówił M. K. udzielenia pozytywnej rekomendacji, wskazując na granicę wieku przy przyjmowaniu do służby w Armii Krajowej. Natomiast korzystne dla wnioskodawcy rekomendacje pozostałych rekomendujących stowarzyszeń kombatanckich zostały wystawione w oparciu o twierdzenia świadków, których następnie nie potwierdzili, składając zeznania. Zatem nie mogą być uznane za pozytywną przesłankę dla oceny prawnej żądania M. K.. Z tych względów organ konsekwentnie wykluczył istnienie podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] r. Wywodził, że art. 1 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uznaje za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego pojęcie służby w formacjach podziemnych należy rozumieć jako zorganizowaną formę walki w ramach oddziałów partyzanckich, utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Działalność ta mogła również sprowadzać się do wykonywania wyłącznie czynności usługowych / zaopatrzeniowych /. Jednak zawsze była uzależniona od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że samo kryterium wieku nie jest decydujące dla oceny żądania przyznania uprawnień kombatanckich. Jednak konieczne jest wykazanie, że osoba ubiegająca się o przyznanie tych uprawnień pełniła służbę, a to wiązało się z osiągnięciem określonego wieku. Ograniczenie wiekowe dla służby w Armii Krajowej przewidywała Instrukcja gen. K. S. z 4 grudnia 1939 r. Wymagane było ukończenie lat 17, obniżone następnie do lat 16. Wskazał również na rozkaz gen. S. R. z dnia 28 lipca 1942 r. w sprawie sposobu przyjmowania członków do Armii Krajowej, który nie określał granicy wieku, ale z jego treści organ wyprowadzał wniosek, że dotyczył osób dorosłych. Na gruncie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego koniecznym jest wyraźne odróżnienie współdziałania ludności z polską konspiracją niepodległościową od rzeczywistego uczestnictwa w organizacji konspiracyjnej. Świadczona pomoc podziemnym formacjom, organizacjom, prawnie nie może być utożsamiana z faktyczną służbą w szeregach Armii Krajowej. Dzieci w wieku lat 12 nie były przyjmowane do służby / zaprzysięgane /. Dziecko nie mogło poddać się rygorom służby konspiracyjnej, dyscypliny wojskowej oraz rozkazom dowódców, które winny być bezwzględnie wykonywane, gdyż od poprawności ich wykonania zależało nie tylko powodzenie zaplanowanych akcji, ale także życie i zdrowie osób zaangażowanych w działalność konspiracyjną, bezpieczeństwo struktur ruchu oporu. Dopuszczenie do służby osób poniżej 16 lat stwarzało dodatkowe niebezpieczeństwo dekonspiracji w razie aresztowania przez okupanta z uwagi na ich mniejszą odporność fizyczną i psychiczną. Zatem zasadność odstąpienia od kryterium wieku każdorazowo musi znajdować oparcie w materiale dowodowym. Zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgłoszony u podstaw wznowienia materiał dowodowy nie wnosi żadnych okoliczności istotnych dla oceny prawnej żądania wniosku M. K. / uzasadniających odmienną oceną prawną /. Nie wskazuje na okoliczność służby M. K. w Armii Krajowej, w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Powołał się na orzecznictwo sądowe w sprawach V SA/WA 1052/04, OSK 557/04, V SA 796/94, V SA 2157/01, SA/Wr 243/93, II SA/Bk 636/04. M. K. wniósł skargę na opisaną decyzję. Zarzucił Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowanie wbrew prawu, z pominięciem prawomocnego wyroku w sprawie II SA/Lu 859/04, który zdaniem skarżącego przyznał mu uprawnienia kombatanckie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie. Nie podzielił zarzutów skargi. Stwierdził, że postępowanie przeprowadzone na podstawie art. 149 § 2 k.p.a., celem zbadania rzeczywistego istnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., spełnia wymogi z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Powzięte rozstrzygnięcie administracyjne odpowiada także wymaganiom z art. 107 k.p.a. Należy wskazać, że po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania M. K. uprawnień kombatanckich, uprzednia ostateczna decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] ., została uchylona prawomocnym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie II SA/Lu 859/04. Skarga kasacyjna organu została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2005 r. w sprawie II OSK 416/05. Mocą wskazanych wyroków sądowych Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych został zobligowany w pierwszej kolejności do przeprowadzenia we wznowionym postępowaniu należytej oceny czy w sprawie rzeczywiście wystąpiła przyczyna wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wskazana w postanowieniu z dnia [...] r. Sądy wskazały, że ustalenie czy rzeczywiście w okolicznościach sprawy istnieje ta ustawowa przesłanka wymaga prawidłowej oceny nowych dowodów, zawartych w nich nowych okoliczności. W szczególności należy rozważyć, jako nową okoliczność, twierdzenie zawnioskowanych świadków o zaprzysiężeniu M. K.. Kryterium wieku nie może być uznane za podstawowe i decydujące dla odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje : Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postanowienie z dnia 11 sierpnia 2004 r. wskazuje art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jako podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Przepis ten przewiduje możliwość wznowienia postępowania administracyjnego, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą być dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy i mieć znaczenie prawne / wpływać na zmianę treści decyzji objętej wznowieniem / wyroki NSA z dnia 25 czerwca 1985 w sprawie I SA 198/85 ONSA 1985, Nr 1, poz. 35 oraz z dnia 20 stycznia 1998 r. w sprawie I SA/Lu 26/97 niepublikowany /. Po wznowieniu postępowania organ administracji w pierwszej kolejności ocenia czy rzeczywiście istnieje wskazana w postanowieniu podstawa wznowienia. Przeprowadzenia takiej oceny wymaga art. 149 § 2 k.p.a. W tym miejscu należy wskazać, że sąd w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dokonuje własnej oceny nowego materiału dowodowego, nowych okoliczności, lecz bada zgodność z prawem oceny dokonanej przez organ administracji. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponownie rozpatrując sprawę w przedmiocie wznowienia, zobowiązany był w pierwszej kolejności do oceny czy zgłoszone dowody rzeczywiście stanowią przyczynę wznowienia / art. 149 § 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. /, czy ich treść jest istotna dla oceny prawnej żądania M.K. przyznania uprawnień kombatanckich. Celem wykonania tego ustawowego obowiązku, zgłoszeni świadkowie zostali przesłuchani w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wznowienia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ dowody te poddał wyczerpującej i wnikliwej ocenie. Na tej podstawie wyprowadził prawidłowy wniosek, że zgłoszone dowody z osobowych źródeł nie są prawnie istotne, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie dają podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia 19 września 2003 r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Nowi świadkowie: J. G., W. B., J.G., P. W. w zeznaniach nie potwierdzili okoliczności, by skarżący miał pełnić służbę w szeregach Armii Krajowej w okresie 1944 r., w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 rozważanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie potwierdzili okoliczności / podanych we wcześniejszych pisemnych oświadczeniach / dotyczących okresu wywodzonej działalności skarżącego w Armii Krajowej, zaprzysiężenia, pseudonimu oraz kto był bezpośrednim dowódcą, które są istotne / rozstrzygające / dla oceny prawnej ustawowego pojęcia pełnienia służby. Także A. P. w toku zeznań nie potwierdził nowych okoliczności, zawartych w oświadczeniu z dnia 13 marca 2004 r. Prawidłowo organ rozstrzygający stwierdza, że stanowisko Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Zarządu Okręgu oraz Koła w B. ., tylko formalnie podziela stanowisko skarżącego. Natomiast zostało oparte na twierdzeniach świadków, zawartych w pisemnych oświadczeniach, których następnie oni sami nie potwierdzili w toku zeznań. W tym stanie rzeczy zasadne jest stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że dokumenty te nie mogą być podstawą do odmiennej oceny prawnej okoliczności sprawy. Natomiast Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Zarząd Główny zakwestionował twierdzenia skarżącego. Wskazał na kryterium wieku, którego skarżący nie spełniał. W okolicznościach sprawy nie znalazł podstaw do poparcia stanowiska M. K.. Oceniając czy zgłoszone u podstaw wznowienia dowody mają prawnie istotne znaczenie, organ zasadnie akcentuje, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 - 1945. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo interpretuje przytoczoną ustawową przesłankę. Nie przyznał decydującego znaczenia kryterium wieku . Wskazał, że pełnienie służby we wskazanych organizacjach podlegało zorganizowanej formie. Oznacza to wymóg formalnej przynależności do określonej formacji, podporządkowania służbowego, wyznaczenia stanowiska służbowego, jak i wykonywanie wyznaczonych czynności. Pełnienie służby zawsze stanowiło prowadzenie działalności skierowanej przeciwko okupantowi w sposób zorganizowany i systematyczny. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie stwierdza, że całokształt zgłoszonego materiału dowodowego, stanowiącego podstawę wznowienia nie wskazuje, by skarżący miał spełniać te wymogi, konieczne dla uznania, że pełnił służbę w Armii Krajowej, jak tego wymaga art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zatem jest nieistotny dla oceny prawnej żądania M. K. przyznania uprawnień kombatanckich. W swej treści nie wyczerpuje przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W rezultacie przeprowadzenia zgłoszonych dowodów i ich prawidłowej oceny zasadne jest stwierdzenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że nie istnieją podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r., W tym stanie sprawy, w wyniku wyczerpująco przeprowadzonego postępowania co do przyczyn wznowienia / art. 149 § 2 k.p.a. a w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a./, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej, odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] r. Tej treści rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stanowi o prawidłowym zastosowaniu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Wadliwe przywołanie w decyzji z dnia 12 sierpnia 2004 r. art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., jako podstawy rozstrzygnięcia winno podlegać sprostowaniu przez organ. Natomiast uchybienie to nie wpływa na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ . Orzeczenia sądowe w sprawie II SA/Lu 859/04 / II OSK 416/05 / w żadnym razie nie obligowały organu do uwzględnienia żądania M. K. i przyznania uprawnień kombatanckich. Natomiast wskazywały na konieczność przeprowadzenia należytej oceny nowych dowodów w trybie art. 149 § 2 k.p.a. Pierwszym etapem tej oceny było ustalenie czy zgłoszona podstawa wznowienia rzeczywiście wyczerpuje przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i uzasadnia uchylenie ostatecznej decyzji. Jak to zostało omówione wyżej, zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku przeprowadzenia tej oceny zgodnie z prawem, przy prawidłowym zastosowaniu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.. Z tych względów, na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.