II SA/Lu 562/15
WyrokWSA w Lublinie2016-02-09
Skład orzekający: Jerzy Dudek, Jacek Czaja, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę liceum ogólnokształcącego, na której obecnie znajduje się zieleń osiedlowa i sklep ogrodniczy, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi jako zbędna na cel wywłaszczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obecne zagospodarowanie nieruchomości (zieleń osiedlowa i sklep ogrodniczy) nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa liceum ogólnokształcącego. W związku z tym, nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, co uzasadnia jej zwrot na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd był związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem, który ustalił cel wywłaszczenia jako budowę liceum.Stan faktyczny
Spadkobiercy H. C. złożyli wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, która została wywłaszczona w 1975 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego, a następnie uznano, że celem wywłaszczenia była budowa liceum ogólnokształcącego. Starosta orzekł zwrot nieruchomości i zobowiązał wnioskodawców do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty. Gmina L. wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez zagospodarowanie terenu jako zieleni osiedlowej i obiektu handlowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położona obecnie w pobliżu ul. [...] i ul. [...] w L., stanowiąca własność H. C., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1975 r., znak: [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]
W dniu [...] sierpnia 2009 r. do Starostwa Powiatowego w L. wpłynął wniosek A. C., P. C. i G. C. - spadkobierców H. C. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, położonej pomiędzy ul. [...] i ul. [...], wchodzącą w skład działki nr [...], obecnie nr [...].
Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] listopada 2010 r. wnioskodawcy podtrzymali wniosek o zwrot nieruchomości, precyzując jednocześnie, iż wnoszą o zwrot działek oznaczonych w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha i projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta L. orzekł zwrot projektowanych działek nr [...], wchodzących w obszar działki ewidencyjnej nr [...], na rzecz A. C., P. C. i G. C. i zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz Gminy L. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...]zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina L. reprezentowana przez Prezydenta Miasta L. oraz M. G..
Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. M. G. wniósł do Wojewody L. pismo, w którym cofnął odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., Wojewoda L. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania wniesionego przez M. G..
Powołując się na treść art. 136 ust. 3 u.g.n., a także na treść art. 137 ust. 1 i art. 216 ust. 1 tej ustawy w związku z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr [...], poz. 79), organ odwoławczy uznał, że Starosta L. poczynił ustalenia w zakresie wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia oraz prawidłowo ustalił powyższe okoliczności.
Wojewoda zaznaczył, że obszar zawnioskowany do zwrotu został nabyty na rzecz Państwa decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia [...] czerwca 1975 r., znak: [...] na wniosek Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w L.. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowej decyzji, wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego [...] ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach urbanistycznych Miasta L..
Organ wyjaśnił, że jak ustalono w oparciu o Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego "[...]", obowiązujący w dacie wywłaszczenia nieruchomości, teren projektowanych działek nr [...] znajdował się w obszarze przeznaczonym pod "Wielorodzinne budownictwo mieszkaniowe z usługami" z możliwością przesunięcia lokalizacji, oznaczony symbolem G6-MW, o powierzchni 28 ha. Obszar ten graniczy na planie z obszarem oznaczonym symbolem G7-1 UO - "Zespół szkół średnich. Warunki jak G6." Na 32 stronie Planu (k. 321 akt administracyjnych), w części dotyczącej ustaleń co do dzielnicy "[...]", jako podstawowe urządzenia dzielnicowe wskazano: dom kultury, kino, obwodową przychodnię zdrowia, dwa licea ogólnokształcące, administrację dzielnicową, lokale handlu detalicznego, gastronomii i rzemiosła do łącznego wskaźnika 560 m˛ na 1000 mieszkańców. Ostatecznie przeznaczenie zawnioskowanego do zwrotu terenu sprecyzował Plan Ogólny Zagospodarowania Terenu Osiedla "[...]", zatwierdzony decyzją z dnia [...] czerwca I 1974 r., znak: [...]. Z dokumentu tego wynika, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość przeznaczona była pod budowę liceum ogólnokształcącego. Takie przeznaczenie terenu było zgodne z obowiązującym wówczas Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta L..
Organ podniósł, że teren projektowanych działek nr [...] stanowi zieleń - nieskoszony, zachwaszczony trawnik, porośnięty drzewami. Na obszarze tym znajdują się alejki asfaltowe. Na części działki znajduje się sklep ogrodniczy użytkowany przez M. G. - osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, który dzierżawi ten grunt od Gminy L.. Z powoływanego wyżej Planu Ogólnego wynika również, że część projektowanej działki nr [...] miała być przeznaczona pod zwarty pas zieleni, izolujący teren liceum od kompleksu handlowo-usługowego.
Według organu, taki stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, tj. usytuowanie obiektu handlowego w postaci sklepu ogrodniczego, nieregularnej zieleni oraz ciągów pieszych nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa liceum ogólnokształcącego.
Organ podkreślił, że pomimo upływu ponad 10 lat od daty wywłaszczenia nieruchomości, cel wywłaszczenia na wnioskowanej do zwrotu jej części, to jest budowa liceum ogólnokształcącego, nie został zrealizowany ani też nie rozpoczęto jego realizacji, a zatem nieruchomość ta powinna podlegać zwrotowi na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela jako zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Wojewoda wskazał ubocznie, że decyzją wywłaszczeniową, tj. decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1975 r., znak: [...], wywłaszczono nieruchomość oznaczoną dawniej nr [...], położoną w sąsiedztwie działki o dawnym nr [...] i w znacznej części wchodzącą w areał działki ewidencyjnej oznaczonej w dacie złożenia wniosku o zwrot numerem [...] (obecnie nr [...]). Wojewoda L. decyzją z dnia [...] października 2010 r, znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] o zwrocie na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli części dawnej działki nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że celem wywłaszczenia na przedmiotowym gruncie była budowa liceum ogólnokształcącego. Stanowisko to zostało podzielone w wyroku WSA w Lublinie z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt. II SA/Lu 815/10.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ drugiej instancji zwrócił się do Wydziału Geodezji UM L., z prośbą o wskazanie, na jakiej podstawie nastąpiła zmiana w numerze działki ewidencyjnej nr [...], na działkę o numerze [...]. W odpowiedzi na przedmiotowe pismo wyjaśniono, że w stosunku do działki nr [...] toczyło się postępowanie w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], które zakończyło się wydaniem i ujawnieniem w ewidencji gruntów i budynków prawomocnej decyzji Starosty L. z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej pod nr [...] jako działki nr [...] i [...]. Z uwagi na powyższe, działki o projektowanych nr [...] i nr [...] stanowią część aktualnej działki ewidencyjnej nr [...].
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina L. reprezentowana przez Prezydenta Miasta L., zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n.;
2) naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. poprzez uznanie nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia i orzeczenie o zwrocie przedmiotowej nieruchomości mimo, że cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany.
W związku z powyższym skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy punkty I, III - X decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz uchylenia utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2014 r. w części orzekającej o zwrocie nieruchomości, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w dniu wywłaszczenia dla zawnioskowanego terenu obowiązywał Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Miasta L. [...] zatwierdzony uchwałą Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] lipca 1972 r., z którego jednoznacznie wynika, że wywłaszczona nieruchomość położona jest w obszarze planistycznym oznaczonym symbolem G6-MW - "wielorodzinne budownictwo mieszkaniowe z usługami. Szczegółowe przeznaczenie terenu do określenia w oparciu o konkurs na projekt planu zagospodarowania dzielnicy. Możliwość przesunięcia lokalizacji".
Według skarżącej, sąsiedztwo lokalizacji na planie terenów oznaczonych symbolem G6-MW - "wielorodzinne budownictwo mieszkaniowe z usługami" oraz symbolem G7-UO - "zespół szkół średnich. Warunki jak G6" nie oznacza możliwości przesunięcia lokalizacji inwestycji. Zgodnie z zasadami realizacji planu określonymi w § 4 ust. 5 tekstu planu, jedynie linie rozgraniczające terenów o rożnym użytkowaniu, oznaczone na planszy podstawowej planu kreskami przerywanymi mogą ulegać przesunięciu w toku prac nad realizacją planu, pod warunkiem zachowania ustalonych w tym planie zasad zagospodarowania. Biorąc pod uwagę powyższe unormowanie, brak jest podstaw, aby przyjąć, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość mogła być przeznaczona pod budowę liceum ogólnokształcącego, gdyż granice terenu przeznaczonego na realizację tej inwestycji oznaczone są na rysunku planu linią ciągłą, a zatem zgodnie z zasadami realizacji planu lokalizacja budowy liceum ogólnokształcącego nie mogła ulec przesunięciu w opracowanych, na jego podstawie planach zagospodarowania poszczególnych dzielnic osiedla [...].
Zdaniem skarżącej, Starosta L., badając cel wywłaszczenia nieruchomości, pominął wskazaną wyżej zasadę realizacji planu. Bezpodstawnie, zdaniem skarżącego, przyjął, że lokalizacja budowy liceum mogła ulec przesunięciu, co doprowadziło do błędnego wniosku, że celem wywłaszczenia nieruchomości była budowa liceum ogólnokształcącego. Organ pierwszej instancji swoje stanowisko oparł na Planie Ogólnego Zagospodarowania Terenu Osiedla - [...], pomijając przy tym przekazaną przez Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. istotną informację o tym, że w zasobach archiwalnych Wydziału brak jest decyzji zatwierdzającej powyższy plan.
Powyższe błędy - w ocenie skarżącej - wskazują na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Według skarżącej, przeznaczeniem nieruchomości objętej zwrotem była budowa osiedla mieszkaniowego (a jednym z elementów osiedla mieszkaniowego może, ale nie musi być szkoła). Rzeczą oczywistą jest, że w obrębie terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne muszą występować inne, poza budynkami mieszkalnymi, obiekty, takie jak m. in. zieleńce usytuowane pomiędzy poszczególnymi budowlami i obiekty handlowe. Do prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego niezbędne jest wyposażenie go w infrastrukturę w postaci m. in. ulic, parkingów, ciągów pieszych, punktów handlowo - usługowych, zieleńców, terenów rekreacyjno - wypoczynkowych, obiektów sportowych, szkół.
Wobec powyższego skarżąca nie podzieliła stanowiska organów o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia. Jak bowiem wykazały oględziny przedmiotowej nieruchomości, objęty wnioskiem o zwrot teren stanowi pielęgnowany przez spółdzielnię mieszkaniową trawnik z nasadzeniami w postaci drzew i krzewów z alejkami o nawierzchni asfaltowej. Taki sposób zagospodarowania jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotowy grunt stanowi zaplanowany (wbrew twierdzeniom organów), urządzony i pielęgnowany teren zielony. W trakcie powyższej czynności stwierdzono ponadto, że na przedmiotowym gruncie znajduje się obiekt handlowy. Obiekty handlowe, jak podkreśliła skarżąca, stanowią niezbędną część infrastruktury osiedla mieszkaniowego.
Zdaniem skarżącej, dokonane w toku postępowania ustalenia jednoznacznie wskazują, że zawnioskowany do zwrotu teren jest integralną częścią wieloetapowej i skomplikowanej inwestycji polegającej na budowie i urządzeniu osiedla mieszkaniowego. Zieleń miejska w postaci samego nawet trawnika jest w stanie, tak samo jak zaprojektowana zieleń miejska, zapewnić bierny i czynny odpoczynek, dać poczucie ładu i harmonii. Obecny na przedmiotowej nieruchomości stan faktyczny stanowi wystarczający stopień zagospodarowania infrastruktury towarzyszącej, zgodny z planowanym sposobem jej zagospodarowania i w pełni umożliwiający zabezpieczenie realizacji jednej z podstawowych funkcji osiedla mieszkaniowego, jaką są potrzeby rekreacyjno - wypoczynkowe. Skarżąca zauważyła, że tak duże skupisko ludności, jakim jest współczesne osiedle mieszkaniowe, musi posiadać tereny wolne od zabudowy, stanowiące korytarze przewietrzania.
Według skarżącej, cena stopnia zrealizowania nie może być dokonywana w odniesieniu jedynie do poszczególnych jego elementów z pominięciem odniesienia do całości. Nie da się bowiem ocenić wykonania celu wywłaszczenia w postaci tak skomplikowanego przedsięwzięcia, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego poprzez pryzmat wyłącznie poszczególnych jego elementów. Wszystkie składniki infrastruktury są ze sobą funkcjonalnie powiązane, tworząc jednolitą, harmonijnie działającą całość. Odniesienie się jedynie do stopnia zagospodarowania gruntu zawnioskowanego do zwrotu bez potraktowania go jako części zorganizowanego zespołu obiektów osiedla mieszkaniowego może prowadzić do całkowicie błędnego przekonania o jego niezagospodarowaniu.
Zdaniem Gminy L., nie zostały zatem spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 137 ust. 1 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja orzekająca zwrot na rzecz A. C., P. C. i G. C. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], aktualnie oznaczonej jako projektowane działki nr [...] i nr [...], stanowiące część działki nr [...], będące własnością Gminy L..
Wskazaną przez organy obu instancji przesłanką zwrotu tej nieruchomości było niezrealizowanie na niej celu publicznego, na który została wywłaszczona.
Oceniając legalność rozstrzygnięcia organów w tym zakresie, należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że decyzją z dnia [...] czerwca 1975 r., nr [...], wydaną na podstawie art. art. 1, 2 i 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) Prezydent Miasta L. wywłaszczył nieruchomość, oznaczoną jako dawna działka nr [...], o powierzchni [...] ha, w skład której wchodziły m. in. działki nr [...] i [...], stanowiące część działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] położonej w L. przy ul. [...] i ul. [...].
Aktualnie część działki nr [...] stanowi działka nr [...] (projekt podziału nieruchomości – k. 110 akt adm.), w skład której wchodzą zawnioskowane do zwrotu projektowane działki nr [...] i nr [...] (rozliczenie gruntów wywłaszczonych decyzją [...] – k. 111 akt adm., pismo Dyrektora Wydziału Geodezji – k. 119 akt adm.).
Z powyższego wynika, że objęte zaskarżoną decyzją działki nr [...] stanowią część działki nr [...], w skład której wchodzą m. in. działki nr [...] i [...].
Powyższe ustalenie ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem w prawomocnym wyroku z dnia [...] lutego 2011 r., wydanym w sprawie o sygnaturze [...], tutejszy sąd, oddalając skargę na decyzję w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanął na stanowisku, że zawnioskowane do zwrotu w tamtej sprawie działki nr [...] i [...], stanowiące część działki nr [...] położonej w L. przy ul. Koncertowej i ul. [...], były przeznaczone pod budowę liceum ogólnokształcącego.
W związku z ogólnie określonym w decyzji z dnia [...] czerwca 1975 r. celem wywłaszczenia, to jest lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", sąd oparł swe ustalenia na kopii Planu Ogólnego Zagospodarowania Terenu Osiedla [...] - [...] - C w L., zatwierdzonego decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 1974 r., nr [...] (k. 264 t. II akt adm. dołączonych do sprawy II SA/Lu 815/10).
W myśl art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W niniejszej sprawie sąd jest związany ustaleniami wyżej powołanego prawomocnego wyroku wydanego w sprawie II SA/Lu 815/15, w którym przyjęto, że celem wywłaszczenia terenu, którego część stanowią projektowane działki nr [...], była budowa liceum ogólnokształcącego.
Nie sposób zatem podzielić stanowiska skarżącej o braku podstaw do uznania, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość była przeznaczona pod budowę liceum ogólnokształcącego.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może wystąpić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, jeżeli, stosownie do treści art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Skoro zatem celem wywłaszczenia objętych niniejszym postepowaniem działek nr [...] była budowa liceum ogólnokształcącego, to obowiązkiem organu było zbadanie, czy sposób zagospodarowania tych działek odpowiada temu celowi.
Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że część wywłaszczonej nieruchomości, wchodząca w skład działki nr [...], oznaczona jako projektowana działka nr [...], stanowi teren zajęty pod nieregularnie nasadzoną zieleń o charakterze zbliżonym do parkowego wraz z alejkami asfaltowymi, zaś na projektowanej działce nr [...] funkcjonuje sklep ogrodniczy prowadzony przez M. G., któremu działka została oddana w dzierżawę przez Gminę L..
Taki stan zagospodarowania przedmiotowych działek, tj. usytuowanie na jednej z nich obiektu handlowego w postaci sklepu ogrodniczego, zaś na drugiej - nieregularnej zieleni oraz ciągów pieszych, nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa liceum ogólnokształcącego wraz z pasem zieleni izolującym teren liceum od kompleksu handlowo-usługowego.
Prawidłowe jest zatem stanowisko organów administracji, że projektowane działki nr [...] i nr [...] stały się zbędne na cel wywłaszczenia, wobec czego zachodzą przesłanki do ich zwrotu na rzecz wnioskodawców.
Skoro na wywłaszczonym terenie, którego część stanowi projektowana działka nr [...] nie powstało liceum ogólnokształcące, to nie można uznać, że istnienie na działce nr [...] nieregularnie nasadzonej zieleni stanowi realizacje celu wywłaszczenia, jakim było nasadzenie zwartego pasa zieleni (drzew) izolującego teren liceum od kompleksu handlowo-usługowego.
W świetle art. 136 ust. 1 u.g.n., nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, cel ten zaś winien być ustalony precyzyjnie. Ustawowy zakaz użycia nieruchomości na inny cel niż cel określony w decyzji o wywłaszczeniu tworzy konieczność zrealizowania na wywłaszczonej nieruchomości jedynie takiego celu, który został określony w decyzji o jej wywłaszczeniu. Nie jest więc dopuszczalne zrealizowanie na takiej nieruchomości innego celu niż cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nawet w przypadku, gdyby ten inny cel był celem publicznym (M. Wolanin [w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2009, s. 899).
Okoliczność, że objęte zaskarżoną decyzją działki położone są w granicach Osiedla Mieszkaniowego "[...]" i znajduje się na nich sklep ogrodniczy oraz zieleń osiedlowa, które służą mieszkańcom osiedla [...], nie świadczy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia tej nieruchomości. Wbrew stanowisku strony skarżącej, nie można przyjąć, że zrealizowanie na zwracanej nieruchomości infrastruktury osiedla mieszkaniowego "[...]" zamiast budowy liceum ogólnokształcącego nie powoduje zmiany jakościowej celu wywłaszczenia, a tym samym cel wywłaszczenia na przedmiotowych działkach został zrealizowany.
W niniejszej sprawie zachodziły zatem określone w art. 136 i 137 u.g.n. przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowane działki nr [...], położonej przy ul. [...] w L..
Prawidłowe jest również rozstrzygniecie organów w przedmiocie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość.
Zgodnie z art. 140 ust. 1 u.g.n., w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, w myśl którego osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r. w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie waloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu (ust. 2).
Kwota orzeczonego do zwrotu odszkodowania nie przekracza 50% aktualnej wartości rynkowej nieruchomości, co odpowiada dyspozycji art. 140 ust. 1 i 2 i art. 217 ust. 2 u.g.n.
Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło