II SA/Lu 564/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i pozbawiania stypendiów sportowych - w zakresie sprzeciwu uczestnika postępowania O. D. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 564/16 p o s t a n a w i a zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać uczestnikowi O. D. prawo pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. O. D. dopuszczony do udziału w charakterze uczestnika niniejszego postępowania postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 564/16 wniósł w dniu 2 lutego 2017 r. sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 564/16. Wskazanym postanowieniem odmówiono uczestnikowi przyznania prawa pomocy na jego wniosek z dnia 25 listopada 2016 r. (k.73) z uwagi na to, że w dacie rozpatrywania wniosku przez referendarza sądowego, skarżący nie posiadał jeszcze statusu uczestnika postępowania. Referendarz wyjaśnił, że zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do unormowania art. 32 P.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Paragraf 1a tego przepisu stanowi zaś, że jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania. Artykuł 33 § 2 P.p.s.a. stanowi, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 564/16 odmówiono dopuszczenia O. D. do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Następnie postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt II GZ 1127/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie z dnia 31 sierpnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2017 r. sędzia sprawozdawca przekazał sprawę w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarzowi sądowemu. Zatem na dzień orzekania o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosek O. D. o przyznanie prawa pomocy nie został jeszcze ponownie rozpoznany i tym samym jego status procesowy nie został zmieniony. O. D. nie jest więc stroną niniejszego postępowania ani jego uczestnikiem na prawach strony. Jak wynika zaś z przytoczonych powyżej przepisów prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie bądź uczestnikowi postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych powodów wniosek O.D. o przyznanie prawa pomocy nie mógł być – zdaniem referendarza – uwzględniony. W sprzeciwie od tego postanowienie, O. D., reprezentowany przez ojca J. D., wniósł o merytoryczne rozpatrzenie jego wniosku i przyznanie mu prawa pomocy, wskazując na , że postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt II GZ 1127/16, w którym Sąd ten nie podzielił stanowiska tut. Sądu o braku interesu prawnego uczestnika w niniejszym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 (a więc i postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi) sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (...) Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie – w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy zmienił się bowiem status prawny O. D., gdyż po wydaniu przez referendarza sądowego zaskarżonego postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r. tut. Sąd dopuścił O. D Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega zatem merytorycznemu rozpatrzeniu. O. D. domagał się w nim zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wyjaśnił, że mieszka wspólnie z rodzicami i niepełnosprawnym bratem w mieszkaniu komunalnym o pow. 83 m2, na miesięczny dochód rodziny składa się wynagrodzenie rodziców (ok. 5766 zł) i świadczenie brata 153 zł (razem ok. 5919 zł), sam uczestnik jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Miesięczne wydatki obejmują: obciążenia komornicze (ok.1600 zł), związane z kredytami "zaciągniętymi, aby wnioskodawca mógł uprawiać sport", koszty rehabilitacji brata (600 zł), czynsz za mieszkanie (1000 zł), stancja w Warszawie (1000 zł), gaz (90 zł), energia (250 zł), telefon, internet, media (250 zł), koszty leczenia, wyżywienie (1000 zł). Na potwierdzenie tych dochodów i wydatków uczestnik załączył kopie dokumentów (k.76-90), m.in. zaświadczenie z zakładu pracy jego matki dotyczące wysokości zarobków, z którego wynika, że wynoszą one 2.955,76 złotych brutto – 2.125,97 złotych netto (k. 83), zaświadczenie z zakładu pracy ojca z dnia 23 listopada 2016 r., z którego wynika, że w okresie 1 sierpnia 2016 – 31 października 2016 r. otrzymywał on wynagrodzenie w kwocie 4.492,73 złotych brutto – 3.196,86 złotych netto zaś wypłacano mu kwotę 1.578,86 złotych, gdyż z tytułu wyroków sądowych zajęciu podlega kwota 1.618,00 złotych (k. 79), orzeczenie o niepełnosprawności brata uczestnika (k.87), zaświadczenie z MUP w L. o statusie bezrobotnego uczestnika (k.76) W aktach sprawy II SAB/Lu 84/16 znajdują się ponadto inne dokumenty dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy - decyzja o przyjęciu jednego z dzieci skarżącego na studia (k. 65), zaświadczenie z zakładu pracy ojca uczestnika, z którego wynika, że korzystał on w okresie 2010 - 2014 z pomocy w formie zapomóg losowych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (k. 65) oraz zaświadczenie z MOPR w L., z którego wynika, że od miesiąca września 2010 r. gospodarstwo domowe rodziny uczestnika jest objęte pomocą ośrodka (k. 65), pismo ojca uczestnika z dnia 30 listopada 2016 r., z którego wynika, że najmłodszy syn jest dzieckiem autystycznym, dwie córki ze względów ekonomicznych musiały porzucić studia i wyemigrowały za granicę, a obecna sytuacja ekonomiczna rodziny skarżącego jest bardzo zła. Wynika to między innymi z tego, że aby umożliwić uczestnikowi uprawianie sportu rodzice zaciągnęli pożyczki w banku, u znajomych i rodziny, które ze względu na brak możliwości spłaty są obecnie egzekwowane komorniczo (k. 71 - 73). Rodzina ponadto nie posiada nieruchomości, oszczędności ani innego majątku. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że wniosek O. D. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, a wiec takie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Rodzina uczestnika posiada wprawdzie dochód wynoszący miesięcznie, 5919 zł, ale dochód ten w całości pochłaniany jest przez niezbędne wydatki, które – w świetle przedstawionych dokumentów – nie budzą wątpliwości co do wiarygodności. Oznacza to, że dochód gospodarstwa domowego uczestnika nie jest w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym jego i rodziny. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata jest w całości zasadny. Z tych względów Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a. i art. 246 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.