II SA/Lu 59/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 8 listopada 2022r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. G. reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata M. Ż. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza F. przez Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we F. z dnia 23 grudnia 2021r. znak: [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką [...]- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 3, ust. 3d oraz art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022r., poz. 615), dalej jako "u.ś.r." uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało skarżącemu S. G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką A. G. na okres od dnia 1 października 2022r. bezterminowo w wysokości 2.119 zł miesięcznie. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek z 1 grudnia 2021r. Organ I instancji odmawiając przyznania świadczenia podniósł, że nie zostało spełnione kryterium wieku, wymagane w art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ w świetle orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z 4 listopada 2005 r. matka skarżącego - A. G. (87 lat) została zaliczona do kręgu osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak niepełnosprawność datuje się od 1990 r., a znaczny stopień niepełnosprawności od 12 października 2005r., ponadto została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 3 marca 2020r., oznacza to, że stała się niepełnoprawna już w dojrzałym wieku. Organ I instancji stwierdził ponadto, że skarżący pobiera zasiłek dla opiekuna, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust 1b u.ś.r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz niezastosowanie przez organ art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r., z których wynika, że organ powinien umożliwić skarżącemu dokonanie wyboru świadczenia, które chce otrzymywać w związku z opieką nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło odwołanie. Kolegium podzieliło zarzuty skargi, że okoliczność powstania niepełnosprawności matki skarżącego po upływie okresów, o których mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie ma znaczenia, gdyż stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym wyrokiem, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego powinno odbywać się z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na datę powstania niepełnosprawności matki skarżącego była więc błędna. Następnie Kolegium stwierdziło, że zachodzą przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Okoliczność sprawowania przez skarżącego opieki nad matką i jej zakres została potwierdzona podczas wywiadu środowiskowego. Ustalono wówczas, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która cierpi na choroby psychiczne i schorzenia wewnętrzne, nie mówi i nie ma z nią logicznego kontaktu, porusza się na wózku inwalidzkim i tylko z pomocą syna, natomiast samodzielnie potrafi posiedzieć chwilę na łóżku, nie jest w stanie sama zmienić pozycji ciała, wymaga pomocy przy wszystkich podstawowych czynnościach życiowych, takich jak: ubieranie, pomoc w dostępie do leków i ich dozowanie, toaleta, sporządzanie i podawanie posiłków, a także karmienie; nie jest w stanie zaspokajać własnych potrzeb życiowych; potrzebuje stałej i długotrwałej opieki swojego syna w prawidłowym funkcjonowaniu. W związku z tym, Kolegium mając na względzie treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne począwszy 1 października 2022 r. tj. od miesiąca, kiedy nie występował zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzją z dnia 5 października 2022r. uchylono za zgodą strony decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek dla opiekuna. Określając wysokość świadczenia Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 17 ust. 3 u.ś.r. w związku z obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia z 27 października 2021r. (M.P.2021.1021) - świadczenie pielęgnacyjne w 2022r. przysługuje w wysokości 2.119 zł, które podlega corocznej waloryzacji - art. 17 ust. 3a u.ś.r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. G., reprezentowany przez adwokata M. Ż., domagał się uchylenia decyzji Kolegium w zakresie daty początkowej przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego tj. za okres od 1 grudnia 2021r. czyli od miesiąca złożenia wniosku. Zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" i art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. Podniósł, że dokonał wyboru świadczenia, a więc nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się bowiem począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jego zdaniem nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo że wyraźnie oświadczył, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego został przez skarżącego wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że sąd stosownie do swojej kognicji kontroluje zgodność z prawem m.in. decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Przedmiotem żądania skarżącego, wyrażonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Wniosek ten podlegał rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (powoływanej wyżej jako u.ś.r.), w szczególności jej art. 17. W przedmiotowej sprawie Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne prawidłowo oceniając, że spełnił on wszystkie przesłanki do jego uzyskania. Kwestią sporną pozostaje wyłącznie istnienie przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., a w konsekwencji - od kiedy świadczenie powinno być przyznane skarżącemu. Zdaniem Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącemu dopiero od 1 października 2022r., a więc od miesiąca, w którym wydano decyzję uchylającą decyzję przyznającą skarżącemu inne świadczenie tj. zasiłek dla opiekuna. Skarżący podnosi natomiast, że przedmiotowe świadczenie powinno zostać mu przyznane od miesiąca złożenia wniosku tj. od 1 października 2021r. W ocenie Sądu stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku dla opiekuna. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Potwierdzeniem powyższego jest treść normy prawnej zawartej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., która wprost potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem. Przywołane unormowania mają jeden wspólny cel w postaci uniemożliwienia kumulatywnego pobierania świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Nie jest więc możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżący posiadał jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Wbrew zarzutom skargi, powyższe stwierdzenie w żaden sposób nie stoi w sprzeczności z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r., który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Odnosząc się do treści tego przepisu, należy wskazać, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i zasiłku dla opiekuna, warunkiem przyznania nowego świadczenia jest nie tylko rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, lecz zmaterializowanie się tego oświadczenia w postaci ustania dotychczasowego prawa. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r. II SA/Ol 995/19 oraz z 28 września 2021 r., II SA/Ol 718/21). Skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji z przyznanego mu zasiłku dla opiekuna w dniu 5 października 2022 r. (k. 55 akt adm. I inst.). Bezsporne jest zatem, że prawo skarżącego do zasiłku dla opiekuna ustało dopiero na skutek uchylenia decyzją z 5 października 2022r. decyzji przyznającej mu ten. Oznacza to, że dopiero od tego momentu skarżącemu nie przysługiwało prawo do zasiłku dla opiekuna i dopiero wtedy przestała istnieć negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Kolegium słusznie więc przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1 października 2022r. (za październik 2022r. skarżący już nie pobierał zasiłku dla opiekuna), gdyż w świetle przytoczonych przepisów nie było możliwe przyznanie mu spornego świadczenia za okres wcześniejszy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek (zob. wyrok NSA z 29 marca 2023r., I OSK 960/22). Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 24 ust. 2 u.ś.r. są więc niezasadne. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.