II SA/Lu 596/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego B. G. kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z [...] r., znak: [...], Szef Urzędu [...] (dalej także: Szef Urzędu), działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez B. G. (dalej: skarżący) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji Szefa Urzędu z [...] r., znak: [...], w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu postanowienia Szef Urzędu wyjaśnił, że opisana wyżej decyzja z [...] r. została doręczona skarżącemu 10 lipca 2019 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiono natomiast 7 sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego). Wobec tego organ stwierdził, że skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem określonego w art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. terminu, który upłynął 24 lipca 2019 r. W związku z tym obowiązkiem organu było stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, uwagi na naruszenie: - art. 7 k.p.a. poprzez nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego polegające na zaniechaniu przez organ podjęcia niezbędnych czynności mających na celu wyjaśnienie intencji, jakimi kierował się skarżący składając pismo z [...] r. zatytułowane "Życiorys"; - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej; - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla sprawy. Skarżący opisał przebieg postępowania odwoławczego w sprawie i wskazał, że po doręczeniu mu decyzji Szefa Urzędu z [...] r., skierował do organu pismo z [...] r., nazwane "Życiorysem". W piśmie tym wskazał on nowe okoliczności i dowody istotne dla wyniku sprawy, co wskazuje, że jego intencją było zainicjowanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ. Organ nie podjął jednak próby ustalenia, jaką rolę – w ocenie skarżącego – miało pełnić to pismo. Zamiarem skarżącego było zainicjowanie postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy przez organ. Błąd popełniony przez skarżącego, polegający na nieprecyzyjnym oznaczeniu pisma, w sytuacji wniesienia go w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie powinien rodzić negatywnych konsekwencji dla skarżącego, tym bardziej, że jest on osobą starszą i schorowaną. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o oddalenie skargi, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym jego uchylenie. Sąd uwzględnił skargę z także powodów w niej niewyrażonych, mając na uwadze art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), który zobowiązuje Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane w skardze. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że decyzja Szefa Urzędu z [...] r., znak: [...], o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich została mu doręczona 10 lipca 2019 r. (k. 10 akt adm.). Z powyższego wynika, że czternastodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynikający z art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. upływał 24 lipca 2019 r. Bezsprzecznie w tym terminie skarżący nie złożył pisma, w którym wskazałby wyraźnie, że składa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej omawianej decyzji Szefa Urzędu z [...] r. Istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma jednak fakt, iż uwadze organu uszło, że w dniu [...]. (data nadania), a więc w terminie otwartym do zaskarżenia decyzji Szefa Urzędu z [...] r., skarżący złożył pismo datowane na [...] r., nazwane "Życiorysem". W piśmie tym wskazał on nowe okoliczności i dowody istotne dla wyniku sprawy – w tym wskazał nowych świadków, którzy w jego ocenie byli w stanie potwierdzić prowadzoną przez niego działalność kombatancką. Zauważyć przy tym należy, że choć w toku postępowania pierwszoinstancyjnego skarżący złożył już pismo zatytułowane również jako "Życiorys" (opatrzone datą [...] r.), to niewątpliwie pismo złożone [...] r. nie było z nim tożsame, albowiem m.in. wskazywało innych świadków. W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji publicznej było ustalenie rzeczywistej treści żądania zawartego w tym piśmie. Przy tym nie budzi wątpliwości, że Szef Urzędu nie był uprawniony do samodzielnego kształtowania treści wniosku, wbrew rzeczywistej woli skarżącego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, że organ, który dysponuje pismem strony, nie może domniemywać, jakie były intencje strony przy składaniu pisma i co strona chciała osiągnąć. Dlatego też organ powinien dołożyć wszelkich starań, aby ustalić prawidłowo treść żądania zawartego we wniosku (zob. przykładowo wyrok NSA z 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2257/12). W związku z tym sądy administracyjne podkreślają, że przepisem umożliwiającym organowi wywiązanie się z obowiązku jednoznacznego ustalenia treści żądania wnioskodawcy jest art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2768/15). Z przepisu tego wynika bowiem, że w przypadku gdy skierowane do organu podanie nie wskazuje precyzyjnie zawartego w nim żądania, w celu ustalenia rzeczywistej treści żądania wnioskodawcy należy wezwać wnoszącego podanie do jednoznacznego ustalenia treści żądania, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Szef Urzędu nie wywiązał się prawidłowo z opisanego wyżej obowiązku. Organ nie wezwał bowiem strony do sprecyzowania treści żądania zawartego w piśmie złożonym [...] r. w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. Jedynie pismem z [...] r. ponownie poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Odnotować przy tym należy, że pismo to zostało wysłane przez organ mający swą siedzibę w W. do strony za pośrednictwem poczty na adres jej zamieszkania w województwie [...] w dniu 24 lipca 2019 r., a więc w ostatnim dniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W aktach sprawy brak jest przy tym jakichkolwiek dowodów potwierdzających datę doręczenia tej informacji stronie. Nie sposób więc przyjąć, że pismo to doręczono stronie przed upływem powyższego terminu, a tym samym by mogło ono pomóc stronie w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z zachowaniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Podkreślenia zatem wymaga, że w opisanych wyżej okolicznościach za co najmniej przedwczesne należy uznać stanowisko Szefa Urzędu, który stwierdził, że wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy został przez niego złożony dopiero w dniu [...] r., kiedy to skierował on do organ pismo zatytułowane "Odwołaniem". Skoro organ nie podjął żadnej próby ustalenia treści żądania zawartego w piśmie datowanym na 12 lipca 2019 r., pomimo ciążącego na nim w tym zakresie ustawowego obowiązku, to uznając, że pismo to, złożone w terminie otwartym do zaskarżenia w administracyjnym toku instancji decyzji organu z [...] r., nie może być uznane za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Urzędu naruszył nie tylko powołane przepisy, ale również zasady ogólne postępowania administracyjnego wskazujące na konieczność podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.) oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie skarżącego – jako jego strony – do organu (art. 8 k.p.a.). Trafnie przy tym podniesiono w skardze, że jakkolwiek opisane wcześniej pismo nazwane zostało "Życiorysem", to wobec tego, iż skarżący wskazał w nim nowe okoliczności i dowody, można było odczytać treść tego pisma w ten sposób, że intencją skarżącego było zainicjowanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ. Odmienne stanowisko organu jest niezrozumiałe tym bardziej, że skarżący, który w sprawie niniejszej występował bez fachowego pełnomocnika, a zarazem nie posiada wykształcenia prawniczego, jest osobą starszą (urodził się w [...] r.) i schorowaną. Skarżący powinien być więc uznany za osobę nieporadną, wymagającą ze strony organu pomocy w większym stopniu aniżeli osoby w pełni sprawne, należycie dbające o swe interesy. Z tego względu stwierdzić należy także, iż w okolicznościach sprawy niniejszej bierna postawa Szefa Urzędu winna być kwalifikowana jako naruszająca zasadę informowania stron (art. 9 k.p.a.), z której wynika, że obowiązkiem organu administracji jest czuwanie nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielanie im niezbędnych wyjaśnień oraz wskazówek. Podkreślić zatem należy, że naruszenia przepisów prawa, jakich dopuścił się w rozpoznawanej sprawie Szef Urzędu uzasadniały uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Niewątpliwie bowiem mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Szef Urzędu, w myśl art. 153 p.p.s.a., uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności organ ten, mając na uwadze cytowane wyżej zasady ogólne postępowania administracyjnego, ustali rzeczywistą treść żądania zawartego w piśmie strony opatrzonym datą [...] r., nazwanym "Życiorysem", a w razie ewentualnego stwierdzenia, że stanowi ono – jak wynika z twierdzeń skarżącego zawartych w skardze – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji Szefa Urzędu z [...] r., rozpozna ten wniosek merytorycznie i w zależności od okoliczności sprawy wyda stosowne rozstrzygnięcie. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego znajduje oparcie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.