II SA/Lu 6/14
WyrokWSA w Lublinie2014-12-18
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Jacek Czaja, Robert Hałabis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, która zawiera postanowienia wykraczające poza upoważnienie ustawowe lub ingerujące w treść umów cywilnoprawnych, może zostać uznana za nieważną w części, a w pozostałej części utrzymać moc obowiązującą?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, która zawiera postanowienia ingerujące w treść umów cywilnoprawnych lub wykraczające poza upoważnienie ustawowe, narusza prawo w sposób istotny i podlega stwierdzeniu nieważności w tej części. Pozostałe, zgodne z prawem postanowienia uchwały mogą zachować moc obowiązującą. Prokurator nie musi wykazywać naruszenia interesu prawnego ani kierować wezwania do usunięcia naruszenia prawa, aby wnieść skargę na akt prawa miejscowego.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy Trawniki z 2006 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając jej naruszenie Konstytucji, ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zarzuty dotyczyły m.in. nieokreślenia minimalnego poziomu usług, powtórzeń przepisów rozporządzenia, sprzecznego z ustawą warunku odmowy przyłączenia do sieci, kwestii naliczania odsetek, określenia miejsca wydania rzeczy, warunków wygasania umów oraz naruszenia hierarchii źródeł prawa. Gmina wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 5 ust. 1 i ust. 3, § 7, § 13 ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 5, § 19 oraz § 33 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków dla Gminy Trawniki, a w pozostałej części oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia 23 lutego 2006 r., nr XXX/197/2006 w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: § 5 ust. 1 i ust. 3, § 7, § 13 ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 5, § 19 oraz § 33 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzenia ścieków dla Gminy ; II. oddala skargę w pozostałej części.
W dniu 23 lutego 2006 r. Rada Gminy Trawniki podjęła uchwałę nr XXX/197/2006, zmienioną uchwałą tej Rady z dnia 30 marca 2006 r., w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków dla Gminy Trawniki (Dz. Urz. Woj. Lub. nr 95, poz. 1700; dalej także: "regulamin").
W dniu 29 listopada 2013 r. Prokurator Rejonowy w Świdniku wniósł na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżący – domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały – zarzucił jej naruszenie art. 87 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: "Konstytucja"), art. 18 ust 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej: "u.s.g.") oraz art. 19 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 3 i 4, art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. nr 72, poz. 747 ze zm.; dalej także: "ustawa") oraz art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej: "K.c."), wskutek podjęcia tej uchwały w sposób sprzeczny z prawem oraz z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego poprzez:
1. nieokreślenie w regulaminie minimalnego poziomu usług świadczonych przez odbiorcę w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków,
2. zawarcie w § 13 ust 2 i § 18 regulaminu powtórzeń rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. nr 26, poz. 257),
3. określenie w § 7 regulaminu sprzecznego z ustawą warunku odmowy przyłączenia do sieci,
4. określenie w § 19 regulaminu kwestii związanych z naliczaniem odsetek,
5. określenie w § 5 ust. 1 i 3 regulaminu miejsca wydania rzeczy w zakresie dostaw wody i odbioru ścieków, które winny być regulowane umową,
6. określenie § 13 ust. 2-5 regulaminu warunków związanych z wygasaniem i rozwiązywaniem umów z odbiorcami,
7. naruszenie w § 33 regulaminu hierarchicznego systemem źródeł prawa.
W odpowiedzi na Gmina Trawniki wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), z uwagi na to, że Rada Gminy Trawniki podejmie w przyszłości nową uchwałę w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, którą uchyli zaskarżoną uchwałę. Ponadto Gmina zarzuciła, że Prokurator przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie zaniechał wezwania Gminy do usunięcia naruszenia prawa, co oznacza, że jego skarga jest niedopuszczalna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga Prokuratora Rejonowego w Świdniku jest częściowo zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 8 P.p.s.a. prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich nie działają w sprawie we własnym interesie, lecz w interesie ogólnym - ochrony praworządności lub praw człowieka i obywatela. Oznacza to, że decyzja prokuratora o udziale w postępowaniu przed sądem administracyjnym należy wyłącznie do tego podmiotu. Jej słuszność nie podlega ocenie Sądu, nawet jeśli – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – organ Prokuratury zdecydował się zakwestionować uchwałę Rady Gminy Trawniki po ponad ośmiu latach od jej podjęcia.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2008 r. nr 7, poz. 39 ze zm.), zadaniem prokuratury jest w szczególności strzeżenie praworządności. W postępowaniu sądowoadministracyjnym prokurator realizuje zadania w zakresie ochrony praworządności, uczestnicząc w tym postępowaniu na podstawie art. 8 § 1 P.p.s.a. oraz korzystając z uprawnień i instytucji procesowych przewidzianych w tym przepisie.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że do skargi prokuratora nie mają zastosowania ograniczenia wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja prokuratora do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczona przesłankami materialnoprawnymi. Prokurator wnosi skargę w sprawie dotyczącej interesów innych osób i jedyną podstawą jego legitymacji skargowej jest ochrona obiektywnego porządku prawnego. Nie ma on więc obowiązku kierowania wezwania do usunięcia naruszenia prawa ani wykazania naruszenia interesu prawnego określonej jednostki bądź interesu społecznego (wyrok NSA z dnia 13 października 2006 r., I OSK 978/06, niepubl., dostępny w CBOSA).
Wspomniana wyżej uchwała Rady Gminy Trawniki, stosownie do art. 19 ust. 1 zdanie 2 ustawy, stanowi akt prawa miejscowego, a zatem jej zaskarżenie przez prokuratora nie było ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 3 P.p.s.a.).
Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora Rejonowego w Świdniku, Sąd dokonał jej merytorycznej kontroli, dochodząc do wniosku, że całość argumentacji w niej podniesionej jest zasadna.
Podkreślić należy, że akty prawa miejscowego, będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 2 Konstytucji), mogą być stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie, która określa też zasady i tryb wydawania tych aktów (art. 94 Konstytucji).
Powyższa zasada konstytucyjna znajduje odzwierciedlenie w art. 40 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Upoważnienie to musi być wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych i jako takie powinno wskazywać organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego.
Zaskarżona uchwała, jak wynika z jej treści, została wydana w oparciu o delegację ustawową określoną w art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków.
W świetle tego przepisu regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;
2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;
3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;
4) warunki przyłączania do sieci;
5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;
6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza;
7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;
8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków;
9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, iż zaskarżona uchwała narusza prawo w sposób istotny z powodu nieokreślenie minimalnego poziomu usług świadczonych przez odbiorcę w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Istotnie, jak wynika z powołanego art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy, regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków musi określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Zauważyć jednak należy, że w rozdziale II regulaminu przyjętego zaskarżoną uchwałą określono "minimalny poziomu usług" realizowanych w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Obowiązujące przepisy ustawy nie uniemożliwiają odwołania się w regulaminie uchwalanym przez radę gminy do odrębnych przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które określają jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
W ocenie Sądu nie stanowi również podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały zarzut dotyczący zawarcia w § 13 ust. 2 i § 18 regulaminu powtórzeń rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. W świetle § 149 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. nr 100, poz. 908) w akcie normatywnym niższym rangą niż ustawa bez upoważnienia ustawowego nie formułuje się definicji ustalających znaczenia określeń ustawowych. W szczególności w akcie wykonawczym nie formułuje się definicji, które ustalałyby znaczenia określeń zawartych w ustawie upoważniającej.
Z przepisu tego wynika, że co do zasady nie jest dopuszczalne wprowadzanie w akcie normatywnym niższym rangą niż ustawa definicji pojęć ustawowych. Wykluczone jest zatem tworzenie na użytek takiego aktu normatywnego "konkurencyjnych" uregulowań względem zapisów ustawowych. Powołany przepis rozporządzenia nie wprowadza jednak zakazu powoływania w akcie normatywnym niższej rangi określeń ustawowych, nawet jeżeli prowadziłoby to do powtórzenia w całości lub w części przepisu ustawowego. Wykluczone jest jedynie "formułowanie definicji ustalających znaczenia określeń ustawowych".
Wskazany w skardze § 13 ust. 2 regulaminu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie dotyczy "sprawdzenia prawidłowości działania wodomierza głównego" i nie zawiera powtórzeń powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Paragraf 18 regulaminu powiela jedynie treść § 18 ust. 1 tego rozporządzenia, co jak wskazano wyżej, nie można uznać za istotne naruszenie prawa. Opisany przepis regulaminu nie zawiera bowiem definicji ustalających znaczenie wyrażeń zawartych w przepisie rangi ustawowej.
Zasadne były natomiast pozostałe zarzuty skargi.
Należy podkreślić, że w rozdziale 2 ustawy uregulowane zostały zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, które mają podstawowe znaczenie dla interpretacji pozostałych przepisów ustawy, w tym art. 19 ust. 2 ustawy wskazującego zakres przedmiotowy regulaminu. W art. 6 ust. 1 ustawy unormowano zasadę udzielania wspomnianych usług na podstawie pisemnej umowy zawieranej pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Umowa ta musi określać w szczególności prawa i obowiązki jej stron (art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy). Z przepisu tego wynika zatem, że ustawodawca zdecydował, że to wola stron umowy ma decydujące znaczenie dla wyznaczenia zakresu "praw i obowiązków" zarówno przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jak i odbiorców jego usług. Zdaniem Sądu, intencją ustawodawcy było pozostawienie stronom umowy o przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej swobody w ustalaniu treści tej umowy, z uwzględnieniem wszakże pozostałych zasad ustawy. Oznacza to więc, że kwestie dotyczące m.in. określenia szczegółowych praw i obowiązków stron umowy, winny być uregulowane w umowie o świadczenie usług, a nie w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, będącym aktem prawa miejscowego. Określenie tych elementów przez radę gminy stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, do czego organ stanowiący zaskarżony akt nie jest upoważniony. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny, jakim jest rada gminy uchwalająca regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, nie ma podstaw prawnych, aby na zapisy tej umowy wpływać. Sąd podziela zatem wyrażony w orzecznictwie sądowym pogląd, że przepisy prawa naruszają nie tylko te zapisy aktu prawa miejscowego, które wykraczają poza upoważnienie zawarte w delegacji ustawowej, ale również te, które zawierają ustalenia w kwestiach ustawowo przekazanych do regulacji umownej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2007 r., II SA/Wr 745/06, Lex nr 285125).
Jakkolwiek zatem w art. 19 ust. 2 ustawy wskazano na potrzebę uregulowania w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, to nie ulega wątpliwości, że przepis ten odczytywać należy w kontekście powołanych wyżej przepisów ustawy, a więc w taki sposób, by nie prowadzić do ich wzajemnej sprzeczności. Oznacza to, że szczegółowe obowiązki stron umowy winny być określone w umowie zawieranej na podstawie przepisów ustawy przez odbiorcę usług z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym, nie zaś w regulaminie mającym charakter aktu generalnego i abstrakcyjnego.
Z tych powodów naruszają prawa w sposób istotny: § 5 ust. 1 i 3 regulaminu określający miejsca wydania rzeczy w zakresie dostaw wody i odbioru ścieków, § 13 ust. 2-5 regulaminu wskazujący warunki wygaśnięcia i rozwiązywania umów z odbiorcami oraz § 19 regulaminu normujący kwestie naliczania odsetek.
Trafnie zarzuca również Prokurator Rejonowy w Świdniku, że w § 7 regulaminu określono sprzeczny z ustawą warunek odmowy przyłączenia do sieci. Wskazany przepis regulaminu wprowadza nieznaną ustawie, a jednocześnie bardzo nieprecyzyjną, przesłankę odmowy przyłączenia do sieci w postaci stwierdzenia, że przyłącze zostało wykonane "bez zgody przedsiębiorstwa". Nie jest wiadome, gdyż wskazane unormowanie tego nie wskazuje, o jaką "zgodę" i w jakim trybie udzielaną, w tym przypadku chodzi.
Przepisy ustawy nie posługują się pojęciem "zgody" przedsiębiorstwa na wykonanie przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego. Zauważyć należy, że w określonym zakresie kwestia ta – w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały – uregulowana była w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.). W świetle przepisów ustawy Prawo budowlane realizacja przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego możliwa jest w trzech przypadkach, to jest: po pierwsze, w razie przyjęcia przez właściwy organ bez sprzeciwu zgłoszenia zamiaru budowy tego przyłącza (art. 30 ust. 5 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 20 ustawy Prawo budowlane), po drugie, w razie wybudowania takiego przyłącze bez obowiązku jego zgłoszenia, o ile inwestor spełni wymogi określone w art. 29a Prawa budowlanego oraz po trzecie, na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 powołanej ustawy; por. A. Gliniecki [w:] Prawo budowlane. Komentarz, red. A. Gliniecki, Warszawa 2012, s. 236).
W sposób niejasny unormowana została w § 7 regulaminu również druga przesłanka odmowy przyłączenia w postaci wykonania przyłącza w sposób niezgodny z "warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót". Przepis ten nie precyzuje bowiem, co należy rozumie przez to pojęcie.
Jak słusznie wskazuje strona skarżąca, wskazany przepis regulaminu pozostaje w sprzeczności z art. 15 ust. 4 ustawy, który przewiduje, że przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. W świetle regulacji ustawowych przedsiębiorstwo ma wyłącznie uprawnienie do wydania warunków technicznych przyłączenia do sieci, a następnie dokonania odbioru wykonanego przyłącza, co ma służyć sprawdzeniu zgodności stanu faktycznego z wydanymi warunkami. Z powyższego wynika zatem, że ustawodawca nie uzależnia możliwości przyłączenia do sieci od uzyskania przez odbiorcę "zgody" od przedsiębiorstwa, warunków technicznych wykonania i odbioru robót", czy też innych warunków. Rada nie może samodzielnie konstruować wprowadzać żadnych innych przesłanek odmowy przyłączenia do sieci.
Sąd podziela również zarzuty skargi dotyczące wadliwości § 33 regulaminu. W przepisie tym zawarte zostało zastrzeżenie, że w sprawach nie uregulowanych regulaminem, stosuje się przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. zbiorowym zapatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi i kodeksu cywilnego Należy uznać, że powyższy zapis uchwały narusza art. 87 Konstytucji. Uchwała zastrzega bowiem, że w pierwszym rzędzie zastosowanie znajduje regulamin, a dopiero w sprawach w nim nieuregulowanych ustawa. Tym samym przyznano pierwszeństwo przepisem regulaminu przed ustawą. Tego typu zastrzeżenie dopuszczalne jest jedynie w ramach aktów prawnych tego samego rzędu. Niezgodne zatem z Konstytucją jest zaś stawianie przepisów aktu prawa miejscowego przed przepisami ustawy. Stanowi to istotne naruszenie prawa i powoduje konieczność eliminacji z obrotu prawnego takich regulacji (por. powołany wyżej wyrok WSA we Wrocławiu, z dnia 15 marca 2007 r., II SA/Wr 745/06).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odpowiedzi na skargę, stwierdzić należy, że są niezasadne. W żadnym razie przyszły i niepewny "zamiar" podjęcia w przyszłości przez Radę Gminy Trawniki nowej uchwały w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz uchylenia zaskarżonej uchwały nie czyni postępowania w niniejszej sprawie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Trzeba zauważyć, że nawet uchylenie przez organ Gminy zaskarżonej uchwały nie czyniłoby zbędnym wydania wyroku przez Sąd w niniejszej sprawie. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie. W orzecznictwie sądów utrwalone jest zaś stanowisko, że przepis obowiązuje w systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Nieobowiązywanie aktu prawnego nie oznacza więc, że przestał on kształtować stosunki prawne istniejące nadal po dacie, w której przestał obowiązywać. Przepisy zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu, w przypadku niestwierdzenia ich nieważności, mogą mieć w dalszym ciągu zastosowanie do stanów faktycznych z okresu obowiązywania zaskarżonej uchwały, czyli od momentu jej wejścia w życie do czasu wejścia w życie przepisów ją derogujących (por. uchwały TK: z dnia 14 września 1994 r., W 5/94, OTK 1994, cz. II, poz. 44 i z dnia 14 lutego 1994 r., K 10/93, OTK 1994, cz. I, poz. 7 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 stycznia 2013 r., II SA/Łd 1050/12, niepubl., dostępny w CBOSA).
Należy podkreślić, że uchylenie zaskarżonej uchwały może mieć wyłącznie skutek konstytutywny ex nunc, to jest od daty utraty mocy obowiązującej przez tę uchwałę, określonej w "nowej" uchwale, co nie może jednak nastąpić z mocą wsteczną. Stwierdzenie nieważności jest natomiast rozstrzygnięciem deklaratoryjnym, obalającym domniemanie legalności oraz prawidłowości zaskarżonego aktu. Działa ono ex tunc, czyli z mocą wsteczną od daty wyeliminowania z obrotu prawnego aktu prawa miejscowego sprzecznego z prawem. Niezgodność aktu prawa miejscowego z prawem powszechnie obowiązującym powoduje nieważność tego aktu już od daty jego uchwalenia, zatem od samego początku taki akt nie wywołuje żadnych skutków prawnych z niego wynikających.
Przeszkody do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie stanowi również art. 94 ust. 1 u.s.g. Przepis ten wprawdzie nie pozwala na stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy po upływie roku od dnia jej podjęcia, jednakże ograniczenie to nie dotyczy aktów prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała, jak wskazano wyżej, taki akt stanowi.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: § 5 ust. 1 i ust. 3, § 7, § 13 ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 5, § 19 oraz § 33 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzenia ścieków dla Gminy Trawniki.
Należy zauważyć, że w ocenie Sądu, pomimo wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały we wskazanej wyżej części, nie ma przeszkód, by w pozostałej części uchwała ta zachowała moc obowiązującą.
Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu w pozostałej części.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło