II SA/Lu 6/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2025 r., znak: SKO. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 29 października 2025r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku art. 150 § 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) w związku w z art. 63 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) odmówiło wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją ostateczną z dnia 25 sierpnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 19 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania A. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką I. M.. Kolegium wskazało, że sporna decyzja z 25 sierpnia 2023 r. była przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z 13 grudnia 2024r., sygn. akt II SA/Lu 951/23 oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 marca 2025 r., akt I OSK 1209/24 oddalił skargę kasacyjną. W pisemnych motywach wskazano, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 17 ust.1 pkt 4 u.ś.r., bowiem współmałżonek osoby wymagającej opieki (matki skarżącej) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dniu 11 sierpnia 2025 r. A. M. reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o wznowienie postępowania zakończonego sporną decyzją wskazując jako podstawę art. 145a § 1 k.p.a. w zw. z art. 190 ust.4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. akt: SK 33/23. Odmawiając wznowienia Kolegium przytoczyło i omówiło regulacje prawne, w tym dotyczące trybu i przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, a także art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Kolegium wskazało na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OSK 2/22), w której NSA zajął stanowisko, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku skarżąca mogłaby się ubiegać o świadczenie, gdyby mąż I. M. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się do wskazanego przez skarżącą we wniosku o wznowienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. akt: SK 33/23, Kolegium stwierdziło, że dotyczy on innej sytuacji. Wyrok ten został wydany po rozpoznaniu, skargi konstytucyjnej o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1-3 u.ś.r. w zakresie, w jakim pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnuka osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który sprawuje nad tą osobą pełną opiekę i w związku z tym zrezygnował z zatrudnienia. Po rozpatrzeniu skargi Trybunał orzekł, że art. 17ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Kolegium stwierdziło, że skarżąca nie jest wnukiem osoby niepełnosprawnej, lecz jej dzieckiem, zaś osoba niepełnosprawna ma małżonka, który nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, a w takim przypadku świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Reasumując Kolegium nie znalazło podstaw do wznowienia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. M., reprezentowana przez radcę prawnego, domagała się uchylenia powyższego postanowienia, zarzucając jego wydanie z naruszeniem art. 145a § 1 k.p.a. i art. 149 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę wznowienia postępowania wskutek braku obejmowania swoim zakresem stanu faktycznego, jak w niniejszej sprawie, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt: SK 33/23, w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania, w tym podstawę rozstrzygnięcia stanowił, w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (ograniczający krąg osób uprawnionych do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie do osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem osób niepełnosprawnych), który to przepis został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zostało wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145a § 1, art. 145 aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Powołana instytucja stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. W związku z powyższym, przepisy jej dotyczące wymagają ścisłego stosowania. Wskazać należy, że na skutek złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania, obowiązkiem organu administracji publicznej było ustalenie, czy podanie o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom formalnym, przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego, a nadto, czy został zachowany termin do jego wniesienia; czy została w nim powołana choćby jedna z okoliczności, o której mowa w art. 145-145b k.p.a. oraz czy zostało ono wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie. Dopiero kumulatywne spełnienie tych przesłanek może bowiem prowadzić do wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym trzeba, że jeśli wniosek o wznowienie postępowania nie spełnia powołanych wyżej warunków, organ administracji zobligowany jest do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, stosownie do art. 149 § 3 k.p.a. (zob. wyroki NSA: z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 898/19; z 18 września 2019r., sygn. akt II OSK 1833/19; z 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2541/16). Jednolity jest również pogląd w doktrynie, że odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy uchybiono wymogom formalnym. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. Komentarz LEX, Warszawa 2024). "Niedopuszczalność wznowienia postępowania występuje m.in. w przypadku, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania w sposób ewidentny, niebudzący żadnej wątpliwości, wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną. W takiej sytuacji organ orzeka o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a." (zob. wyrok NSA z dnia 29 października 2025 r. I OSK 2062/22). To samo należy odnosić do oczywistego braku przyczyn przedmiotowych wznowienia. W ocenie Sądu, zasadnie uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Skarżąca we wniosku o wznowienie jako podstawę wznowienia wskazała art. 145a § 1 k.p.a, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Powołała się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025r., sygn. akt SK 33/23 w przedmiocie zgodności "art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) w zakresie, w jakim pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnuka osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który sprawuje nad tą osobą pełną opiekę i w związku z tym zrezygnował z zatrudnienia, gdy istnieją spokrewnione w pierwszym stopniu osoby niesprawujące ze względu na swój stan zdrowia opieki nad osobą niepełnosprawną, a nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Rozpatrując skargę konstytucyjną Trybunał stwierdził, że "art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Tymczasem ostateczna decyzja, wydana w postępowaniu, którego wznowienia domaga się obecnie skarżąca, została wydana na podstawie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., co jednoznacznie potwierdziły sądy administracyjne obu instancji, które kontrolowały sporną decyzję. Powodem odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego kwestionowaną decyzją ostateczną z 25 sierpnia 2023r. było to, że współmałżonek osoby wymagającej opieki, tj. I. M., nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a więc zachodziła negatywna przesłanka przyznania świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Przepis ten jest przedmiotem odrębnej skargi konstytucyjnej, podlegającej rozpoznaniu w toczącym się postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym o sygn. akt SK 66/24, o zbadanie zgodności tego przepisu z art. 2 Konstytucji w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 18 Konstytucji w zw. z art. 71 ust. 1 zdanie 2 Konstytucji. Wskazany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczy zatem aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana sporna decyzja ostateczna, a więc nie występuje podstawa wznowienia określona w art. 145 a § 1 k.p.a. W tym miejscu należy podnieść, że "chociaż z treści art. 145a k.p.a. można by wnioskować, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma dotyczyć całego aktu normatywnego, to nie ulega wątpliwości, że niezgodność ma dotyczyć konkretnego unormowania będącego podstawą orzeczenia (W. Białogłowski, A. Jaworski, Orzeczenia interpretacyjne Trybunału Konstytucyjnego – uwagi na marginesie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17.12.2009 r., III PZP 2/09, PS 2010/11–12, s. 68)" (tak zob. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX Opublikowano: WKP 2026). Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, słusznie organ odmówił wznowienia postępowania, a w konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.