II SA/Lu 608/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. i M. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a I. przyznać A. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w 1/3 części; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Strona skarżąca A. W. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Strona skarżąca wezwana do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń wykonała wezwanie. Referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por. tezę 1 postanowienia NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 153/08 - Legalis). Ponadto ustalenia wymaga także wpływ obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację materialną strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Obciążenia finansowe w niniejszym postępowaniu związane z kosztami sądowymi prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złote ( § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych (§ 3 w związku z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Jednocześnie zauważyć należy, że strona skarżąca zobowiązana jest wraz z kosztami sądowymi niniejszego postępowania ponosić koszty sądowe w postępowaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 607/10, które toczy się równocześnie z niniejszym postępowaniem, a w którym nie została ona zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Na podstawie oświadczeń strony skarżącej i nadesłanych przez nią dokumentów źródłowych referendarz sądowy ustalił, że strona skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepełnoletnim dzieckiem oraz mężem, z którymi zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni [...] m2. Strona skarżąca jest właścicielką [...] części zabudowanej nieruchomości, posiada udziały w [...] części we własności lokalu mieszkalnego oraz jest właścicielką samochodu osobowego o wartości [...] – [...] złotych. Na dochód gospodarstwa domowego strony skarżącej składa się dochód w kwocie [...] złotych uzyskiwany z prowadzonej przez stronę skarżąca działalności gospodarczej oraz dochód w kwocie [...] złotych uzyskiwany z działalności gospodarczej prowadzonej przez męża strony skarżącej. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony skarżącej wynosi [...] złotych. Strona skarżąca podkreśliła, że z tytułu umowy leasingowej jej mąż co miesiąc płaci [...] złotych. Ponadto stron wykazała, że miesięcznie tytułem kosztów utrzymania koniecznego ponosi wydatki związane ze spłatą na rzecz banku umowy w kwocie [...] złotych, związane z opłatą za telefon w kwocie [...] złotych, związane z opłatą za miejsce handlowe, w którym prowadzi działalność gospodarczą w kwocie [...] złotych, związane z opłatami za telewizję kablową w kwocie [...] złotych oraz z opłatą ubezpieczenia społecznego i opłatą przedszkola dziecka w kwocie [...] złotych. Strona skarżąca ponosi także koszty wyżywienia. Strona skarżąca podkreśliła, że otrzymuje wsparcie finansowe od matki. W ocenie referendarza sądowego strona skarżąca nie wykazała aby poniesienie przez nią kosztów sądowych niniejszego postępowania skutkowało powstaniem uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Jednaka ze względu na to, że wraz z kosztami sądowymi niniejszego postępowania zobowiązana jest ona ponosić koszty sądowe w takiej samej wysokości jak koszty niniejsze w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 607/10 przyjąć należy, że poniesienie przez stronę skarżącą opłat sądowych związanych z niniejszym postępowaniem ponad ich 1/3 część spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla strony skarżącej i jej rodziny. Przede wszystkimi podnieść należy, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych, które wynikają z umowy leasingu czy z umowy z bankiem nie uzasadniania przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 186/08 – Legalis; postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 512/08 – Lex nr 530038; postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09 – Lex nr 582452). Niedopuszczalne jest bowiem przedkładanie zobowiązań cywilnoprawnych nad zobowiązania publicznoprawne gdyż prowadzi to w istocie do wyzbycia się zdolności do ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 186/08 – Legalis). Tymczasem koszty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki strony skarżącej nie mogą być w stosunku do tych kosztów traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 512/08 – Lex nr 530038). Jeżeli zaś, mimo to, strona przedkłada zobowiązania cywilnoprawne nad zobowiązania publicznoprawne, gdy równocześnie jest zobowiązana do ponoszenia kosztów postępowania, to mamy doczynienia z wyzbyciem się przez stronę wnoszącą o przyznanie prawa pomocy zdolności finansowych do ponoszenia kosztów postępowania. Wyzbycie się zaś możliwości ponoszenia kosztów postępowania gdy strona zobowiązana jest koszty te ponosić stanowi przesłankę odmowy przyznania prawa pomocy nie zaś jego przyznania. Wskazuje to bowiem, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy dysponuje środkami finansowymi ale nie chce ich przeznaczyć na poczet kosztów postępowania. Wniosku o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie uzasadnia również konieczność płacenia składek ubezpieczenia społecznego (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 213/07 – Legalis i postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GZ 80/08 - Legalis). Zarówno bowiem składki ubezpieczenia społecznego jak i koszty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, prawo zaś nie przewiduje zróżnicowania obowiązku uiszczania należności na rzecz budżetu państwa w zależności od źródła tego obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 213/07 – Legalis). Z tych powodów nie można przyjąć, aby spłata zobowiązania wynikającego z umowy leasingu czy z umowy z bankiem oraz obowiązek opłacania składek ubezpieczenia społecznego stanowiły argumenty wskazujące, że poniesienie przez stronę skarżącą kosztów sądowych niniejszego postępowania spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Porównanie zaś wysokości dochodów gospodarstwa domowego strony skarżącej do wysokości każdego jednego z kosztów sądowych niniejszego postępowania, przy uwzględnieniu wysokości kosztów utrzymania wykazanych przez stronę skarżącą oraz tego, że dochód ten służyć musi także poniesieniu kosztów wyżywienia trzyosobowej rodziny wskazuje, iż poniesienie przez stronę skarżącą kosztów sądowych niniejszego postępowania nie spowoduje uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Zaznaczyć należy, że dokonując tego porównania w poczet kosztów utrzymania koniecznego, z przyczyn, o których mowa jest wyżej, referendarz sądowy nie zaliczył kosztów spłaty zobowiązania wynikającego z umowy leasingu i z umowy z bankiem oraz składek ubezpieczenia społecznego. Dokonując tej oceny referendarz sądowy wziął również pod uwagę to, że strona dysponująca nieobciążonym majątkiem oraz stałymi comiesięcznymi dochodami, co ma miejsce w sprawie niniejszej, powinna pokryć wydatki związane ze swym udziałem w postępowaniu sądowym bez pomocy państwa (por. tezę 2 postanowienia NSA z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08 - Legalis). Mimo tego, jak wynika z powyższych rozważań, że nie można uznać, aby strona skarżąca wykazała, iż poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania skutkować będzie uszczerbkiem w kosztach utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny zachodzą przesłanki do częściowego zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Stronie skarżącej nie przyznano bowiem prawa pomocy w postępowaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 607/10. Tym samym ponosić ona musi jego koszty sądowe, które są w takiej samej wysokości jak koszty sadowe w sprawie niniejszej. Okoliczność tę należy wziąć pod uwagę przy ocenie możliwości ponoszenia przez stronę skarżącą kosztów sądowych niniejszego postępowania gdyż bezpośrednio rzutuje ona na możliwość finansowe strony skarżącej. Mając to na uwadze, porównując wysokość kosztów sądowych związanych z niniejszym postępowaniem jak i wysokość kosztów sądowych, które strona skarżąca ponosić musi w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 607/10 do wysokości dochodów gospodarstwa domowego strony skarżącej stwierdzić należy, że poniesienie przez stronę skarżącą opłat sądowych (wpisów sądowych i opłat kancelaryjnych) przedmiotowego postępowania ponad 1/3 ich część skutkować będzie uszczerbkiem w kosztach utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. To uzasadnia częściowe zwolnienie strony skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.