II SA/Lu 635/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa p o s t a n a w i a przyznać I. P. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Strona skarżąca wezwana do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego) wniosła wypełniony i podpisany druk PPF żądając przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Strona skarżąca wezwana do nadesłania dokumentu źródłowego wykonała wezwanie. Referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por. tezę 1 postanowienia NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 153/08 - Legalis). Ponadto w przepadku przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ustalenia wymaga także wpływ obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację materialną strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Koszty sądowe w rozpoznawanej sprawie prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 1.500,00 złotych ( § 1 pkt. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego 750 złotych (§ 3 w związku z § 1 pkt. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Stawka minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla reprezentowania strony skarżącej w sprawie niniejszej wynosi 3.600,00 złotych netto (§ 6 pkt 6 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) – 4.392,00 złote brutto (§2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Z oświadczenia strony skarżącej oraz nadesłanego przez nią dokumentu źródłowego wynika, że strona skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z siostrą, która jest obłożnie chora i z którą zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2. Na dochód gospodarstwa domowego strony skarżącej składa się jej renta w kwocie [...] złotych netto, renta siostry strony skarżącej w kwocie [...] złotych netto i dochód z uprawy gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych, które w [...] należy do strony skarżącej. Średni miesięczny dochód z należącej do strony skarżącej części gospodarstwa rolnego wynosi [...] złotych. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony skarżącej wynosi [...] złotych. Strona skarżąca wykazała, że na leki dla siebie i siostry miesięcznie wydaje kwotę [...] złotych zaś kwotę [...] złotych miesięcznie przeznacza na opłaty za użytkowanie energii elektrycznej, gazu, wody i telefonu. Zarówno strona skarżąca jak i jej siostra są osobami starszymi (strona skarżąca – [...] lata zaś jej siostra – [...] lat) cierpiącymi na szereg dolegliwości wymagających stałego leczenia farmakologicznego. W ocenie referendarza sądowego mimo tego, że tak strona skarżąca jak i jej siostra posiadają stałe dochody oraz mają zapewnione potrzeby mieszkaniowe przyjąć należy, iż strona skarżąca nie może ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Biorąc pod uwagę, że po uwzględnieniu wykazanych przez stronę skarżącą kosztów utrzymania z dochodu jej gospodarstwa domowego pozostaje kwota [...] złotych należałoby przyjąć, iż może ona częściowo partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Porównanie wysokości minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego w sprawie niniejszej dla reprezentowania strony skarżącej do wysokości kwoty pozostającej w gospodarstwie domowym strony skarżącej po poniesieniu wykazanych przez nią kosztów jednoznacznie wskazuje, że strona skarżąca nie ma realnych możliwości poniesienia tego wynagrodzenia. Porównanie natomiast wysokości kwoty pozostającej w gospodarstwie domowym strony skarżącej po poniesieniu wykazanych przez nią kosztów do wysokości wpisu sądowego od wniesionej skargi wskazuje, że strona skarżąca nie ma realnych możliwości uiszczenia w całości tego wpisu bez przeznaczenia na ten cel środków wydawanych na koszty utrzymania koniecznego. Jeżeli ponadto uwzględnić, że strona skarżąca bez narażenia siebie i siostry na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego nie może uiścić całego wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, zważywszy na to, iż wymienione przez nią koszty utrzymania koniecznego nie obejmują takich kosztów utrzymania koniecznego, jak zakup środków czystości, higieny osobistej czy odzieży, należałoby stronę skarżącą częściowo zwolnić od kosztów sądowych. Część tych kosztów mogłaby ona bowiem ponieść bez narażenia siebie i siostry na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Skoro zaś strona skarżąca nie ma również realnych możliwości uiszczenia minimalnego wynagrodzenia adwokata to koniecznym byłoby równoczesne ustanowienie dla niej adwokata z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Brak jest więc normatywnej podstawy do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Należałoby więc odmówić stronie skarżącej czy to zwolnienie od kosztów sądowych czy to ustanowienia adwokata. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), tzn. ma umożliwić realizację praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. powinno się brać pod uwagę to, czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą (por. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 178/08 – Lex nr 493762). Mając to na względzie oraz biorąc pod uwagę to, że zobowiązanie strony skarżącej do ponoszenia tylko kosztów sądowych czy tylko kosztów ustanowienia adwokata bądź przekracza możliwości finansowe strony skarżącej bądź narazi ją na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego jak i to, iż brak jest podstaw prawnych do częściowego zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych i równoczesnego ustanowienia dla niej adwokata referendarz sądowy uwzględnił w całości wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.