II SA/Lu 679/24

WyrokWSA w Lublinie2024-12-17

Skład orzekający: Joanna Cylc – Malec, Grzegorz Grymuza, Brygida Myszyńska – Guziur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego na naprawę dachu jest uzasadniona, jeśli wnioskodawca uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, mimo że jego dochody przekraczają kryterium dochodowe?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego jest uzasadniona, gdy wnioskodawca, którego dochody przekraczają kryterium dochodowe, uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co stanowi brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak współpracy, w tym odmowa wpuszczenia pracowników socjalnych do domu, uniemożliwia organowi dokonanie niezbędnych ustaleń faktycznych, co jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżący Z. W. złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na naprawę dachu. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że sytuacja skarżącego nie spełnia przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku", a jego dochody przekraczają kryterium dochodowe. Kluczowym elementem było niemożliwe do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu odmowy otwarcia drzwi przez skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując m.in. próbę przeprowadzenia wywiadu z udziałem Policji i twierdząc, że jego schorzenia uniemożliwiają kontakt z pracownikami socjalnymi.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2024r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 22 lipca 2024r., znak: SKO.41/2902/OS/2024 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 22 lipca 2024r., znak: SKO.41/2902/OS/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpatrzeniu odwołania Z. W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku art. 11 ust. 2, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1, ust. 4, ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901, dalej jako "u.p.s.") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Niemce z dnia 13 maja 2024 r., Nr OPS-PS.4512.95.2024 o odmowie przyznania mu specjalnego zasiłku celowego na naprawę dachu. Kolegium przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazało, że wnioskiem z 7 maja 2024 r. Z. W. zwrócił się do organu m.in. o świadczenie na naprawę dachu. Pismem z 15 maja 2024 r. organ I instancji poinformował skarżącego o planowanym na 24 maja 2024r. wywiadzie środowiskowym w asyście funkcjonariuszy Policji, pouczając go, że gdyby wskazany termin mu nie odpowiadał, powinien o tym poinformować organ. Z notatki służbowej z 24 maja 2024r. wynika, że przeprowadzenie wywiadu nie było możliwe, ponieważ nikt z domowników nie otworzył drzwi, pomimo pukania i dzwonienia. Zawiadomieniem z 28 maja 2024r. skarżący został poinformowany o treści art. 79 i art. 10 k.p.a., tj. o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym, składania uwag i dowodów, mimo to z tego prawa nie skorzystał, choć kilkakrotnie był w Urzędzie Gminy ( 5 i 14 czerwca 2024r.). Organ ustalił, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L. z 14 marca 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności (do dnia 30 września 2027r.). Z informacji pracowników Urzędu Gminy w [...], pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], a także z innych spraw skarżącego, wynika jednak, że nie ma on poważniejszych problemów z poruszaniem się, komunikowaniem i funkcjonowaniem w środowisku. W zakresie sytuacji majątkowej skarżącego organ ustalił, że skarżący ma do dyspozycji kwotę [...]zł (emerytura [...] zł pomniejszona o składkę zdrowotną [...] zł + dodatek pielęgnacyjny [...] zł + świadczenie uzupełniające [...] zł, pomniejszone o zajęcie komornicze [...] zł), która przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł dla osób samotnie gospodarujących (a do takich należy skarżący, bowiem na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 6 lutego 2004r., sygn. akt III C [...] ma orzeczoną separację z żoną T. W.). W ustalonym stanie faktycznym, zdaniem organu I instancji, nie można uznać, że sytuacja skarżącego mieści się w pojęciu "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., co skutkowało wydaniem decyzji o odmowie przyznania spornego zasiłku. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie podzieliło ustalenia i stanowisko organu I instancji. Kolegium przytoczyło i szczegółowo omówiło zasady przyznawania pomocy społecznej (art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1 - 4 , art. 7 pkt 5 i pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 u.p.s.) oraz regulacje prawne (art. 39 i art. 41 u.p.s.) dotyczące przyznawania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Wskazało na przepis art. 11 ust. 2 u.p.s., który dotyczy obowiązku współdziałania osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc, z organem oraz art. 106 i art. 107 ust 1- 4a u.p.s., które dotyczą przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w tym aktualizacyjnego i konsekwencje odmowy strony udziału w wywiadzie. Podkreśliło, że specjalny zasiłek celowy (art. 41 ust. 1pkt 1 u.p.s.) jest przyznawany na zasadzie uznania administracyjnego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a więc w sytuacjach nadzwyczaj drastycznych, dotkliwych w skutkach i głęboko ingerujących w plany życiowe, wynikających ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, lecz do zdarzeń nadzwyczajnych. W ramach tej pomocy nie można pokryć wydatków na potrzeby już zaspokojone (por. wyr. NSA z 30 października 2008 r., sygn. akt 1 OSK 1790/07), czy też zapewniać stałego źródła utrzymania. Zdaniem Kolegium, zebrane w aktach sprawy dowody nie dają podstaw do przyjęcia, że Z. W. znalazł się w takiej trudnej sytuacji, gdyż żadne takie nadzwyczajne zdarzenie nie wystąpiło. Ponadto skarżący nie współpracuje z pracownikami socjalnymi, gdyż nie wpuszcza ich do domu w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ani nie dostarcza do organu dokumentów pozwalających na ustalenie jego aktualnej sytuacji życiowej, pomimo tego, że to na nim, jako wnioskodawcy spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Odmowa przeprowadzenia wywiadu musi być zakwalifikowana jako wyraz braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Skoro skarżący swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają jego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji, albowiem brak możliwości przeprowadzenia wywiadu ze względu na postawę strony uniemożliwia organowi dokonanie koniecznych ustaleń do załatwienia sprawy. W zakresie przedmiotowym regulacji art. 107 ust. 4a u.p.s. mieszczą się nie tylko sytuacje wyraźnej odmowy przeprowadzenia wywiadu przez podmiot ubiegający się o świadczenie, ale także zachowania, które w okolicznościach faktycznych danej sprawy mogą być odczytane jako utrudnienie lub uniemożliwienie przeprowadzenia takiego wywiadu. W tym obszarze znajdą się zatem takie sytuacje, w których podmiot ubiegający się o świadczenie w bezzasadny sposób lekceważy kierowane do niego wezwania, nie podejmując próby kontaktu z organem pomimo kierowanych do niego próśb. Zdaniem Kolegium, taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ Z. W. w wyznaczonym terminie bez uzasadnionego powodu nie otworzył drzwi pracownikom socjalnym w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pomimo tego, że był o nim powiadomiony; nie przedstawił też dokumentów powalających na ustalenie jego aktualnej sytuacji. Zaistniały więc przesłanki przewidziane w art. 11 ust. 2 u.p.s., jak i w art. 107 ust. 4a u.p.s., przemawiające za odmową przyznania mu specjalnego zasiłku celowego. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że są one niezasadne, gdyż stanowią jedynie polemikę z rozstrzygnięciem organu i zawierają pozamerytoryczne uwagi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji. Kwestionował próbę przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego z udziałem drugiego pracownika socjalnego i z udziałem funkcjonariuszy Policji; podkreślił, że ze względu na charakter jego schorzeń (w tym typu "P"), niemożliwy jest kontakt z pracownikami socjalnymi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wobec braku sprzeciwu skarżącego, Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w takim zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.), a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, ani procesowego w istotnym stopniu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od dochodu i nie może przekraczać ustawowego kryterium dochodowego (co wynika on z art. 8 ust. 1 u.p.s.). Stosownie zaś do art. 41 pkt 1 u.p.s. – w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. W sprawie bezsporne jest, że skarżący mieszka wraz żoną w jednym budynku, jednak prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pozostając z żoną w separacji sądowej. Dla osoby samotnie gospodarującej kryterium dochodowe wynosi [...] zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2021r., poz. 1296). Dochód skarżącego - zgodnie z art. 8 u.p.s. - obejmuje emeryturę netto w wysokości [...] zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł. Dochód ten nie podlega pomniejszeniu o egzekwowane przez komornika należności niealimentacyjne w wysokości [...] zł (art. 8 ust. 3-4 u.p.s., które faktycznie pomniejszają kwotę emerytury, którą otrzymuje skarżący), a jednocześnie nie zalicza się do niego świadczenia uzupełniającego w wysokości [...] zł (art. 8 ust. 4a u.p.s., które faktycznie powiększa kwotę, którą skarżący ma miesięcznie do dyspozycji). Bezspornie więc dochód skarżącego jest wyższy niż kryterium dochodowe tj. [...] zł, a zatem organy prawidłowo stwierdziły, że nie przysługuje mu zasiłek celowy na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. W związku z powyższym organy administracji słusznie rozważały przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na podstawie przytoczonego wyżej art. 41 pkt 1 u.p.s. Prawidłowo i obszernie wyjaśniły, że przyznanie świadczenia na podstawie tego przepisu jest możliwe wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych, wyjątkowo trudnych, kwalifikowanych jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Wyjaśniły, że pojęcie to należy odnosić do sytuacji nagłych nieprzewidywalnych. Słusznie organy podkreśliły, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego, które jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych nie dotyczy celowości wydanego rozstrzygnięcia organu (o przyznaniu bądź o odmowie przyznania świadczenia), lecz tego, czy organ przeprowadził wyczerpujące wszechstronne postępowanie wyjaśniające (zgodnie z art. 7, 77 i 80 k.p.a.), czy uwzględnił wszystkie zgromadzone materiały i czy przedstawił swój tok rozumowania i logiczną, jasną motywację w uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że organy granic przysługującego im uznania nie przekroczyły. Za odmową uwzględnienia wniosku skarżącego przemawiał brak współdziałania z organem, przejawiający się przede wszystkim uniemożliwieniem przeprowadzenia aktualizacyjnego wywiadu środowiskowego. Z przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s. wynika, że podstawę do (...) odmowy przyznania świadczenia stanowi brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym (...) w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...). W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że przejawem braku współdziałania jest odmowa przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 maja 2017r., I OSK 3468/15; 5 października 2021 r.; I OSK 502/21; 17 lutego 2023 r., I OSK 764/23; 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19; 16 marca 2023 r., I OSK 939/22; 1 września 2023 r., I OSK 1800/21). Wywiad środowiskowy w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest podstawowym i obowiązkowym dowodem. Wynika to wprost z art. 106 ust. 4 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia (...) wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.p.s.). Rodzinny wywiad środowiskowy, stosownie do art. 107 ust. 1 u.p.s., przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. O doniosłości i znaczeniu dokonywania istotnych ustaleń w sprawach z zakresu pomocy społecznej w drodze bezpośredniego kontaktu z osobą ubiegającą się o pomoc, a więc w formie wywiadu środowiskowego, świadczy również ustawowy obowiązek dokonywania wywiadów aktualizacyjnych (art. 106 ust. 4). Z woli ustawodawcy, w każdym wypadku, gdy upłynie pewien okres od poprzedniego wywiadu, organ powinien - niezależnie od innych źródeł dowodowych - dokonać ustaleń w drodze bezpośredniego kontaktu ze świadczeniobiorcą, w jego środowisku. ("W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy"). Z powyższych regulacji prawnych wynika także, że nieprzeprowadzenie przez organ wywiadu środowiskowego stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Organ, który wyda decyzję bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, naraża się na zarzut wadliwego postępowania i uchylenie decyzji przez sąd administracyjny. W związku ze znaczeniem wywiadu środowiskowego w sprawach z pomocy społecznej, ustawodawca nałożył również na osobę ubiegającą się o świadczenie obowiązek umożliwienia przeprowadzenia z nią takiego wywiadu, a jako sankcję odmowy udziału w wywiadzie przewidział wprost w art. 107 ust. 4 a u.p.s. wydanie decyzji odmownej przez organ: "Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (...) lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia (...)". Powyższy przepis został wprowadzony przez ustawodawcę przez art. 1 pkt 20 lit. b ustawy z dnia 22 lutego 2013 r. (Dz.U.13.509) zmieniającej nin. ustawę z dniem 11 maja 2013 r. i od tego momentu stanowi samodzielną podstawę wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia w razie niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jedynie w okresie obowiązywania stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego organy były zwolnione z ustalania sytuacji osoby ubiegającej się o świadczenie w drodze bezpośredniego kontaktu, osobiście, a więc w toku wywiadu środowiskowego i w tym okresie możliwe było dokonanie ustaleń jedynie na podstawie dokumentów pisemnych. Z dniem 1 lipca 2023 r. odwołano jednak na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U. z 2023 r., poz.1118), a zatem rozpoznanie wniosku skarżącego z 7 maja 2024r. wymagało przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy odmowa przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w trybie art. 41 pkt 1 u.p.s. była uzasadniona także ze względu na to, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego. Z akt wynika bowiem, że pismem z dnia 15 maja 2024 r. zawiadomiono go, że w dniu 24 maja 2024r. w godzinach od 9.00 do 10.00 zostanie przeprowadzony z nim wywiad środowiskowy (k.3). W piśmie zawarto pouczenie, że gdyby ten termin skarżącemu nie odpowiadał, to powinien zawiadomić o tym organ telefonicznie lub listownie. Jednocześnie organ pouczył skarżącego o treści art. 107 ust. 3a, art. 107 ust. 3b i art. 107 ust. 4a u.p.s., które przewidują m.in., że przy przeprowadzaniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz świadczeniu pracy socjalnej w środowisku może uczestniczyć drugi pracownik socjalny oraz funkcjonariusz Policji. W notatce służbowej z dnia 24 maja 2024 r.(k.6) wskazano, że w wyznaczonym dniu w miejscu zamieszkania skarżącego stawiły się dwie pracowniczki socjalne Ośrodka – A. D. i E. W., w asyście dwóch funkcjonariuszy Policji. Wywiad środowiskowy nie został jednak przeprowadzony, ponieważ skarżący nie otworzył drzwi. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnego usprawiedliwionego powodu odmowy udzielenia wywiadu. Wskazane przez niego pracowniczki socjalne nie zostały wyłączone od udziału w postępowaniu: w odniesieniu do A. D. skarżący nie zgłaszał takiego wniosku, zaś w odniesieniu do E. W. skarżący złożył wprawdzie wniosek, ale już po próbie przeprowadzenia wywiadu, a organ wydał w tym przedmiocie postanowienie (k.20), które nie budzi wątpliwości Sądu co do zgodności z prawem. Usprawiedliwieniem postawy skarżącego nie może być również obecność funkcjonariuszy Policji podczas podjętej próby przeprowadzenia środowiskowego, ponieważ taką możliwość wprost dopuszcza art. 107 ust. 3a u.p.s. Z przepisu tego wynika, że rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny po okazaniu legitymacji pracownika socjalnego. Niewątpliwie więc możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przy udziale drugiego pracownika, jak i w asyście funkcjonariuszy Policji (art. 107 ust. 3a u.p.s.) – dotyczy to także wywiadu aktualizacyjnego. "Decyzja kierownika ośrodka pomocy społecznej w przedmiocie wystąpienia do komendanta Policji o wytypowanie asysty funkcjonariuszy Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, nie została obwarowana przesłankami, stwierdzić należy, iż dostrzeżenie w danej sprawie przez kierownika ośrodka pomocy społecznej potrzeby asysty Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego i nałożony na Policję obowiązek uwzględnienia wniosku o zapewnienie asysty funkcjonariusza Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, oznacza, że wnioskujący o pomoc społeczną ma obowiązek znoszenia obecności policjanta przy czynności przeprowadzania wywiadu niezależnie od tego, jak osobiście odbiera obecność policjanta. Niewyrażenie przez stronę postępowania ubiegającą się o świadczenie z pomocy społecznej zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracowników socjalnych w asyście funkcjonariusza Policji, jest równoznaczne z niewyrażeniem zgody na wywiad w ogóle" (zob. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 203/23; z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 27/19; z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 690/18 oraz wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3596/18). Zasadnie zatem organy uznały, że zachowanie skarżącego uniemożliwiło przeprowadzenie z nim wywiadu, co uzasadniało odmowę przyznania mu specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. z powodu braku zaangażowania w sprawie rozpatrzenia jego wniosku. Celem pomocy społecznej jest bowiem wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej w przezwyciężeniu trudności. Organ nie może udzielić jednak takiego wsparcia, gdy osoba ubiegająca się o pomoc nie przejawia zainteresowania sprawą i lekceważy podejmowane przez organ (jego pracowników) próby współpracy z nim. Należy podkreślić, że organ przed wydaniem decyzji informował skarżącego, że wobec braku dostatecznych dowodów pozwalających na ustalenie sytuacji dochodowej i osobistej skarżącego, może zapaść niekorzystna dla niego decyzja. Mimo to, skarżący nie przedstawił wskazanych dowodów. Zarzut skargi dotyczący tego, że charakter jego schorzeń (w tym typu "P") nie pozwala mu na kontakty z pracownikami socjalnymi, nie uzasadniał uwzględnienia skargi. Brak współpracy skarżącego z organem polegał nie tylko na odmowie udziału w wywiadzie, ale także na tym, że nie przedstawił organowi dokumentów, potwierdzających jego aktualną (w dacie rozpatrywania sprawy przez organ) sytuację materialną (dochody, wydatki). W świetle powyższego Sąd, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło