II SA/Lu 685/24
WyrokWSA w Lublinie2025-02-04
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Jerzy Parchomiuk, Maciej Gapski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej może odmówić przyznania usług opiekuńczych z powodu braku współdziałania wnioskodawcy, polegającego na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak współdziałania wnioskodawcy z organem pomocy społecznej, w tym uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, stanowi uzasadnioną podstawę do odmowy przyznania usług opiekuńczych. Organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, a skarżąca nie wykazała, aby doszło do naruszenia prawa materialnego lub procedury administracyjnej.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie usług opiekuńczych. Organ I instancji podjął dwukrotne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w asyście policji, jednakże skarżąca nie otworzyła drzwi. Po zawiadomieniu o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, skarżąca odmówiła współpracy, kwestionując działania organu. W konsekwencji organ I instancji odmówił przyznania usług, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, wskazując na brak współdziałania skarżącej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 19 lipca 2024 r., znak: SKO.41/2683/OS/2024 w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę.
T. W. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej jako: Kolegium) z dnia 19 lipca 2024 r. znak: SKO.41/2683/OS/2024 w przedmiocie usług opiekuńczych.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2024 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy Niemce (OPS w Niemcach) o przyznanie usług opiekuńczych zwykłych w wymiarze 8 godzin codziennie, w zakresie przyznawanym od 1 lipca 2023 r.
Organ I instancji pismem z dnia 17 kwietnia 2024 r. poinformował stronę o terminie wizyty pracowników socjalnych w miejscu jej zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i wyznaczył termin na dzień 6 maja 2024 r. (k. 6, akt adm. I inst.). W piśmie poinformowano również, że niewyrażenia zgodny na przeprowadzenie wywiadu może stanowić podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stosownie do art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej jako u.p.s.) Czynność miała odbyć się w asyście funkcjonariuszy Policji (k. 8, akt adm. I inst.).
W toku postępowania pracownicy socjalni podjęli bezskuteczną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach 25 kwietnia 2024 r. i 6 maja 2024 r., z przebiegu których zostały sporządzone notatki służbowe (k. 10-11, akt adm. I inst.). Z notatek wynika, że pracownicy socjalni udali się w asyście dwóch funkcjonariuszy Policji do miejsca zamieszkania strony. Lokatorzy budynku, czyli wnioskodawczyni oraz jej mąż Z. W., nie otworzyli drzwi domu.
Organ I instancji skierował do wnioskodawczyni zawiadomienie z dnia 8 maja 2024 r. w trybie art. 10 k.p.a., umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak i przedłożenia dowodów oraz realizując obowiązek określony w art. 79 k.p.a. poinformował o niespełnieniu przesłanek, wymieniając brakujące dokumenty.
Pismami z dnia 5, 13 i 15 maja 2024 r. (k. 15, 20, 23 akt adm. I inst.) skarżąca negatywnie odniosła się do działań podejmowanych przez pracowników OPS w Niemcach. W pismach podniesiono, że najścia pracowników socjalnych z funkcjonariuszami policji zagrażają życiu niepełnosprawnych w stopniu znacznym emerytów. Podkreślono ponadto, że sytuacja życiowa i zdrowotna skarżącej i jej męża jest znana organowi i nie ma potrzeby przeprowadzania wywiadu środowiskowego.
W wyniku rozpatrzeniu wniosku strony Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 28 maja 2024 r., nr [...] odmówił przyznania skarżącej usług opiekuńczych. Podstawową przesłanką i argumentem przemawiającym za odmową przyznania wnioskowanych świadczeń był brak współdziałania wnioskodawczyni z organem pomocy społecznej, który polegał w szczególności na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sprawie.
Organ I instancji ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], że skarżąca jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, zaś Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L. zaliczył T. W. do stopnia niepełnosprawności znacznego, na stałe - orzeczenie w dniu 13 lipca 2021 r. Organ I instancji wskazał, że z dokumentacji ośrodka wynika, że strona jest osobą przewlekle chorą, jednakże jak na swój wiek jest osobą sprawą fizycznie, nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, widywana jest w sklepach w centrum N., gdzie robi zakupy wspólnie z mężem. Ponadto organ stwierdził, że brak reakcji ze strony wnioskodawczyni na podejmowane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wysiłki i starania w kierunku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wskazują na jej niechęć do współdziałania w sprawie złożonego wniosku o udzielnie pomocy. Dodatkowo podkreślono, że pomimo przyznawania we wcześniejszych okresach pomocy w formie usług opiekuńczych skarżąca z nich nie korzystała, gdyż nie przyjmowała osób świadczących te usługi w miejscu zamieszkania.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca nie zgodziła się z zapadłym rozstrzygnięciem kwestionując stanowisko organu I instancji co do konieczności wizyt pracowników socjalnych w asyście Policji.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia 19 lipca 2024 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz powołał przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej mające zastosowanie w sprawie. Kolegium podniosło, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, w tym w szczególności odnoszących się do konieczności przeprowadzania wywiadów środowiskowych i ich aktualizacji w ramach postępowań odnoszących się do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Organ odwoławczy zauważył, że strona nie współpracuje z pracownikami socjalnymi, ani nie wpuszcza pracowników do domu w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ani nie dostarcza do organu wymaganych dokumentów, dlatego w żaden sposób nie można ustalić w jakim zakresie należy przyznać jej usługi opiekuńcze. Kolegium podkreśliło, że skarżąca jest niewątpliwie osobą chorą, jednakże z uwagi na brak jej współdziałania w tym również nieprzedłożenie zaświadczenia lekarskiego o potrzebie i zakresie wykonywania usług opiekuńczych uniemożliwia ustalenie potrzeby przyznania usług opiekuńczych oraz ich ewentualnego zakresu. W konkluzji Kolegium podkreśliło, że organ prawidłowo zastosowała art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4 oraz ust. 4a u.p.s., które mogą stanowić samodzielną przesłankę odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń z pomocy społecznej.
W skardze do tut. Sądu skarżąca zakwestionowała zapadłe rozstrzygnięcie podnosząc równocześnie, że organy dopuszczają się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu jej spraw. Brak przyznania usług, zdaniem skarżącej, związany jest z chęcią oszczędzania środków publicznych i stanowi patologię zagrażającą życiu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym jak wynika z treści § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego.
Nadto, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Dokonując omawianej kontroli w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że według zasad ogólnych, wyrażonych w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s., świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zatem zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 u.p.s.
Zgodnie z art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Obowiązki współdziałania strony z pracownikami socjalnymi wynikają także m. in. z art. 11 ust. 2 u.p.s. i art. 12 u.p.s.
Stosownie do art. 50 ust. 1 u.p.s., pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2).
Skarżąca nie spełnia przesłanek do otrzymania wnioskowanych świadczeń na podstawie art. 50 ust. 1 u.p.s., choćby z uwagi na to, że nie jest osobą samotną. Osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych (art. 6 pkt 9 u.p.s.). Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ale pozostaje w związku małżeńskim z Z. W., z którym na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 6 lutego 2004 r. jest w separacji. Bezspornie separacja pomiędzy skarżącą i jej mężem nie powoduje ustania ich małżeństwa.
W związku z powyższym należało rozważyć wniosek skarżącej o przyznanie usług opiekuńczych w oparciu o art. 50 ust. 2 u.p.s., co też organy uczyniły.
W takim przypadku kontrola Sądu dotycząca tej decyzji sprowadza się zasadniczo do ustalenia, czy organ nie przekroczył granic uznania. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – co do zasady – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Obowiązki te ciążą również na organie drugiej instancji, który może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi pierwszej instancji (art. 136 k.p.a.).
Wyjaśnić należy, że przepis art. 50 ust. 5 u.p.s. stanowi, że organ pomocy społecznej przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczeń. Oznacza to, że w decyzji o przyznaniu usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, obowiązkiem organu jest zawrzeć nie tylko ogólne rozstrzygnięcie o przyznaniu tychże świadczeń, ale zarazem precyzyjnie określić ich zakres, wskazać na jaki okres zostały udzielone i w jakim miejscu mają być świadczone. Niewątpliwie zatem aktualne zaświadczenie lekarskie stanowi istotny element wniosku o przyznanie wnioskowanych usług opiekuńczych, albowiem umożliwia organowi ustalenie zakresu tych usług, miejsca i okresu ich świadczenia.
W związku z ubieganiem się o przyznanie wnioskowanych usług nieodzowne było ustalenie sytuacji życiowej skarżącej (aktualizacja wywiadu środowiskowego), a zwłaszcza stanu zdrowia, do czego niezbędne było pozyskanie aktualnego zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikają potrzeby strony.
Podkreślić należy, że w przypadku zgłoszenia wniosku o świadczenia z pomocy społecznej konieczne jest ustalenie sytuacji osoby, która się o nie ubiega. Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, przy czym wywiad środowiskowy w myśl art. 107 ust. 1 u.p.s. ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, a ponieważ sporządzany jest na urzędowym formularzu stanowi jednocześnie protokół w rozumieniu k.p.a.
Jak wskazano w judykaturze obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony czynnego udziału, postępowanie o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej toczy się bowiem w jej interesie. Utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 maja 2017 r., I OSK 3468/15; 5 października 2021 r.; I OSK 502/21; 17 lutego 2023 r., I OSK 764/23; 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19; 16 marca 2023 r., I OSK 939/22; 1 września 2023 r., I OSK 1800/21, CBOSA). Powyższe poglądy uznać należy za ugruntowane i Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni je podziela.
Ustalony przez organy w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz dokonana przez organy ocena tego stanu faktycznego zostały zdaniem Sądu poczynione zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów k.p.a. i brak jest podstaw do czynienia w powyższym zakresie organom jakichkolwiek zarzutów.
Z akt niniejszej sprawy wynika i nie budzi to jakichkolwiek wątpliwości, że skarżąca uniemożliwia przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, co świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 u.p.s.). Należy zwrócić uwagę, że postawa wnioskodawczyni podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. O ile organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 27 lutego 2018 r., I OSK 2761/17, CBOSA). Przedstawiciele doktryny wskazują ponadto, że "negatywne zachowania rzeczywistych lub potencjalnych świadczeniobiorców polegające na niezłożeniu oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, jak również na uniemożliwianiu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego są samodzielną podstawą odmowy przyznania świadczenia. Ponadto niewyrażenie zgody na wywiad lub jego aktualizację umożliwia wstrzymanie pomocy, a także pozbawienie prawa do świadczeń (...). Judykatura stoi na stanowisku szerokiej interpretacji tej regulacji, uznając za niewyrażenie zgody na wywiad również inne niewłaściwe zachowania utrudniające kontakt z pracownikiem socjalnym czy uniemożliwiające mu przeprowadzenie wymaganych prawem czynności" (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 107, LEX).
W przedmiotowej sprawie skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym była zawiadomiona.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 17 kwietnia 2024 r. zawiadomiono skarżącą, że w dniu 6 maja 2024 r. w godzinach od 9.00 do 10.00 w miejscu jej zamieszkania zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy. W piśmie zawarto pouczenie, że gdyby ten termin stronie nie odpowiadał, to powinna zawiadomić o tym organ telefonicznie lub listownie. Jednocześnie organ pouczył o treści art. 107 ust. 3a, art. 107 ust. 3b i art. 107 ust. 4a u.p.s. (k. 6, akt adm. I inst.)
Zgodnie z art. 107 ust. 3 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny po okazaniu legitymacji pracownika socjalnego. Niewątpliwie możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przy udziale drugiego pracownika, jak i w asyście funkcjonariuszy Policji (art. 107 ust. 3a u.p.s.).
Z notatki służbowej z dnia 6 maja 2024 r. wynika, że wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony, ponieważ nikt nie otworzył drzwi domu. Stwierdzić należy, że zastrzeżenia skarżącej co do trybu i sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie są zasadne.
Jednocześnie należy wskazać, że organ na gruncie rozpatrywanej sprawy nie poprzestał tylko na próbie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z akt sprawy wynika, że organ pismem z 8 maja 2024 r. (doręczonym skarżącej 10 maja 2024 r., k. 13-14, akt adm. I inst.), na podstawie art. 79a w zw. z art. 10 k.p.a., poinformował wnioskodawczynię o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia. Wskazał przy tym, że nie zostały wykazane przesłanki zależne od strony, od wykazania których zależy przyznanie świadczenia, poinformował także o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów oraz, że niewykazanie przesłanek zależnych od strony może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Na zawiadomienie skarżąca odpowiedziała krytyką działania pracowników organu oraz przekazaniem oświadczenia o stanie majątkowym oraz szpitalnej karty informacyjnej z 23 listopada 2023 r. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnego aktualnego zaświadczenia lekarskiego, które mogłoby być podstawą do ustalenia zakresu koniecznych do przyznania usług opiekuńczych.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie ustalono aktualnego stanu rodzinnego, finansowego i zdrowotnego skarżącej wyłącznie z jej winy – gdyż w oczywisty sposób odmawia współpracy z organem. Z akt sprawy oraz treści skargi wynika, że skarżąca nie zgadza się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i skutecznie uniemożliwia wykonanie tej czynności.
Należy podkreślić, że to osoba ubiegająca się o pomoc społeczną winna jest pomóc organowi pomocowemu w ustaleniu jej sytuacji faktycznej poprzez zaangażowanie się w przedstawienie swej rzeczywistej sytuacji. Nie można uznać, że tylko oczekiwania wnioskodawczyni mają decydujące znaczenie w sprawie o przyznanie usług opiekuńczych. Osoba zainteresowana uzyskaniem wnioskowanych usług opiekuńczych ma natomiast obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej w celu rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych obrazujących jej sytuację życiową. Niedopuszczalne jest zatem, by osoba taka w toku zainicjowanego przez siebie postępowania odmawiała kontaktów z pracownikami pomocy społecznej. Istotne jest również, że w okresach wcześniejszych pomimo przyznawania skarżącej świadczeń w formie usług opiekuńczych – decyzje organu I instancji z 5 września 2022 r. oraz 16 grudnia 2022 r. – uniemożliwiała ona realizacji przyznanych usług opiekuńczych. Okoliczność ta wpływa niewątpliwie na negatywną ocenę zachowania skarżącej i potwierdza brak jakiejkolwiek chęci współpracy z organem i pracownikami socjalnymi.
Wyjaśnić dodatkowo należy, że organ wydający decyzję uznaniową samodzielnie decyduje o pozytywnym lub negatywnym dla strony rozstrzygnięciu , z tym że argumentacja organu, co do udzielenia bądź nieudzielenia pomocy musi odpowiadać zasadzie wyrażonej w art. 7 k.p.a., w myśl której w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.
W przedmiotowej sprawie obowiązkom powyższym organy obu instancji uczyniły zadość. Organy dokonały właściwej oceny postawy skarżącej. Brak jej współdziałania w sprawie jest wyraźnie widoczny, a jednym z przejawów braku współdziałania było uniemożliwienie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Nie ulega wątpliwości, że postawa skarżącej, która uniemożliwiła dokonanie przez organy stosownych ustaleń faktycznych, świadczy o braku współpracy z organami pomocy społecznej. Powyższe uprawnia również do stwierdzenia, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością, czy też złośliwością. Zaskarżona do Sądu decyzja spełnia także wymogi w zakresie uzasadnienia wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło