II SA/Lu 689/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił przyznania G. K. świadczenia pielęgnacyjnego na syna P. K. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 pkt.5 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2012r. poz. 1548 ) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później, niż do ukończenia 25 roku życia. Według organu powyższe warunki nie zostały spełnione. Po rozpoznaniu odwołania G. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej utrzymało w mocy. Kolegium podniosło, że w świetle art. 17 ust.1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później, niż do ukończenia 16 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, nie później jednak, niż do ukończenia 25 roku życia. Według znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 15 kwietnia 2010r. zaliczającego P. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalenie tego stopnia datuje się od dnia 22 marca 2010r. Nie da się natomiast ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje. Organ zauważył, że skoro P. K. urodził się 4 grudnia 1983r. brak jest podstaw do uznania, że jego niepełnosprawność powstała w wieku wskazanym w powołanym art. 17 ust. 1b ustawy. Organ zwrócił również uwagę, że według oświadczenia G. K. jest ona ubezpieczona w KRUS z uwagi na posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni 1, 45 ha. Tymczasem stosownie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r. ( I OPS 5/12 ) prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust.1 wspomnianej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. K. wyjaśniła, że jej syn zachorował, mając 26 lat. Jego stan szybko się pogarszał, w przeciągu pól roku stracił możliwość samodzielnego poruszania się. Obecnie porusza się na wózku inwalidzkim. Ma problemy ze wzrokiem oraz trudności psychiczne. Stwierdziła, że dotychczas pobierała świadczenie pielęgnacyjne i nie może pogodzić się z nową sytuacją, ponieważ pieniądze były przeznaczone na wyjazdy do szpitala, rehabilitacje i leczenie. Jej gospodarstwo rolne jest niewielkie, niskodochodowe, z którego nie jest w stanie zapewnić synowi stosownej opieki. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz. U z 2006r. poz. 139, poz. 992 ze zmianami ) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rację ma oczywiście Kolegium podnosząc, że warunku rezygnacji lub nie podejmowania z zatrudnienia nie spełnia rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, co zostało wyłożone w powołanej w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r. ( I OPS 5/12 LEX Nr 1230181 ). Zwrócić jednak należy uwagę, że w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego posiadanie gospodarstwa rolnego przez skarżącą. Kolegium swój wniosek opiera jedynie o twierdzenie samej skarżącej, zawartej w odwołaniu i powtórzonej w skardze. Jednak rzeczą organu było samodzielne ustalenie tej okoliczności, skoro pojęcie gospodarstwa rolnego w rozumieniu powołanej ustawy nie nawiązuje do jego definicji zawartej w art. 55 3 kc, ale art. 3 pkt. 6 ustawy odsyła do przepisów o podatku rolnym. W myśl zaś art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 136 poz. 969 ze zm.) obowiązującym w dacie decyzji, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Skarżąca podaje wprawdzie, że jej gospodarstwo ma powierzchnię "1, 45ha ziemi" , nie jest jednak wiadome, czy jest to gospodarstwo rolne w rozumieniu powołanego przepisu ustawy o podatku rolnym. Dla usunięcia wątpliwości Kolegium powinno zażądać zaświadczenia o posiadaniu gospodarstwa rolnego oraz potwierdzenia ubezpieczenia w KRUS. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela przy tym pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2013r. ( I OSK 3053/12 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ), według którego przesłanka rezygnacji lub nie podejmowania zatrudnienia w stosunku do osoby prowadzącej gospodarstwo rolne nie zachodzi również wówczas, gdy jest ubezpieczona w KRUS jako domownik. Jak bowiem podkreślił sąd stosownie do treści art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W takim wypadku nie ma podstaw do twierdzenia o jej pracy poza gospodarstwem rolnym, a poza tym jako rolnik nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Wyjaśnienia wymaga ponadto kwestia nie spełnienia przez skarżącą wymogu określonego w art. 17 ust.1 b ustawy. Bez wątpienia orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności powołanego w trybie art. 6 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( tekst jedn. Dz. U z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zmianami ) zawierające rozpoznanie oraz inne elementy związane z powstałą niepełnosprawnością jest jedynym dokumentem potwierdzającym istnienie niepełnosprawności oraz daty lub okresu jej powstania. Wspomniany art. 17 ust.1b ustawy spełnienie przesłanki uprawniającej do uzyskania świadczenia uzależnia od daty powstania niepełnosprawności. Trzeba zaznaczyć, że według rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U Nr 139, poz. 1328 ze zmianami) jedynie w przypadku, gdy z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu (§ 14 ust. 6 ). Taki tryb nie ma zastosowania do ustalenia daty powstania niepełnosprawności. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, wpisuje się "nie da się ustalić" (§ 14 ust. 4 powołanego rozporządzenia). W złożonym do akt sprawy orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 15 kwietnia 2010r. znajduje się zapis, stosownie do którego daty tej nie da się ustalić. Nie wiadomo na czym opierało się Kolegium odrzucając możliwość przyjęcia, że w rzeczywistości niepełnosprawność powstała w okresach wskazanych w tym przepisie. W tym kontekście nie jest jasne, czy chodzi o powoływany w decyzji związek pomiędzy datą urodzenia syna skarżącej, a datą ustalenia stopnia niepełnosprawności, czy też uznano, że sam brak daty określającej powstanie niepełnosprawności wyklucza spełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust.1b. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia w tym względzie wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa, co jest istotne tym bardziej, jeśli zważyć, że decyzja organu I instancji nie zawiera właściwie uzasadnienia, na co zresztą Kolegium trafnie zwróciło uwagę. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję.