II SA/Lu 694/25
WyrokWSA w Lublinie2026-02-12
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy urządzenie placu zabaw i siłowni na wywłaszczonej nieruchomości, która pierwotnie miała służyć budowie szkoły, może być uznane za realizację celu wywłaszczenia, uzasadniającą odmowę zwrotu nieruchomości spadkobiercom byłego właściciela?Ratio decidendi
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa szkoły, nie został zrealizowany, a urządzenie placu zabaw i siłowni na nieruchomości nie stanowiło realizacji tego celu ani dopuszczalnej modyfikacji. W związku z tym, że cel wywłaszczenia został jasno określony w dokumentacji, a jego realizacja nie nastąpiła w terminach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość stała się zbędna, co uzasadnia jej zwrot spadkobiercom byłego właściciela. Skarga Gminy została oddalona.Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom byłego właściciela. Gmina argumentowała, że urządzenie placu zabaw i siłowni na nieruchomości stanowi realizację celu wywłaszczenia lub jego dopuszczalną modyfikację, a organy błędnie ustaliły cel wywłaszczenia. Organy administracji i sąd uznały, że celem wywłaszczenia była budowa szkoły, która nie została zrealizowana, a plac zabaw i siłownia nie są zgodne z pierwotnym celem ani planami zagospodarowania przestrzennego, co uzasadnia zwrot nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Gminy [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2025 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2025r. po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, położonej w L. przy ul. [...], w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...], ark. [...]),
W uzasadnieniu Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy.
Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 1990 r. na wniosek Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w L. została wywłaszczona nieruchomość stanowiąca własność B. S., oznaczona jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha z przeznaczeniem pod budowę Szkoły [...]
W dniu [...] sierpnia 2019 r. część spadkobierców byłego właściciela (K. S., A. K., M. M., L. B., M. O., M. S., A. S.) wystąpiła z wnioskiem o zwrot udziałów w wywłaszczonej nieruchomości w części wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] położonej w L. przy ul. [...]
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda [...] wyłączył Prezydenta Miasta [...] od prowadzenia sprawy i do jej rozpatrzenia wyznaczył Starostę [...]
Pismem z dnia [...] maja 2020 r. do wniosku przyłączył się R. K., informując jednocześnie, że wystąpił o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. S..
W dniu [...] listopada 2020 r. oraz następnie w dniu [...] marca 2022r. do wniosku przyłączyli się kolejni wskazani spadkobiercy, jednak organ odmówił im przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem (złożonym w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych), a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał rozstrzygnięcie organu za prawidłowe (wyrok z 17 września 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 416/24). W związku z tym oraz z uwagi na to, że część wnioskodawców cofnęła wniosek, organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2025r. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu udziału przypadającego tym i ich kolejnym spadkobiercom (łącznie 1845/3456 udziału w nieruchomości); decyzja stała się ostateczna [...] września 2025 r.
Następnie wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2025 r. organ I instancji orzekł m.in. w pkt I i II zwrot udziału (łącznie 1611/3456 części) w nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha (wykazanej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w PZGiK pod nr [...]), która stanowi część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...] i [...] położonej w L. przy ul. [...], w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...], ark. [...]), na rzecz A. S., M. S., M. O., K. S., L. B., M. M., A. K. i R. K., w pkt III odmówił zwrotu udziału w części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha; w pkt VI orzekł o zwrocie przez ww. osoby na rzecz Gminy [...] zwaloryzowanego odszkodowania.
Po rozpatrzeniu odwołaniu Gminy [...] w części orzekającej o zwrocie i rozliczeniach z tym związanych (a więc z pominięciem pkt III) Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z [...] października 2025r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...].
Wojewoda przytoczył regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie tj. art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., dalej jako "u.g.n.").
Wskazał, że w świetle dokumentacji wywłaszczeniowej - celem wywłaszczenia spornej nieruchomości była budowa Szkoły Podstawowej "[...]". Z archiwalnych dokumentów planistycznych obowiązujących w dacie wywłaszczenia, tj. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Miejskiej Rady [...] w L. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1986 r., wynika, że był to teren mieszkalnictwa wielorodzinnego (symbol: "[...]), zaś z uszczegółowienia tego planu w zapisach planu "[...] Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego", zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] MRN w L. z dnia [...] października 1989 r., wynika, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość w znacznej części przeznaczona była pod usługi oświaty i wychowania — projektowana szkoła podstawowa ([...]), w niewielkiej części w terenie zieleni osiedlowej ([...]) oraz w obszarze przeznaczonym pod ulicę ([...] — ul. [...]), a nie pod usługi sportu i rekreacji w postaci projektowanego osiedlowego zespołu rekreacyjno — sportowego (symbol [...]), jak twierdzi Gmina [...] (k.100 akt adm.)
Podczas oględzin w dniu [...] czerwca 2020 r. z udziałem biegłego geodety ustalono, że ponad połowa powierzchni działki objętej wnioskiem o zwrot to obszar niezagospodarowany, nierówny, porośnięty chwastem, krzewami i drzewami, przez teren przebiega wydeptana ścieżka; zieleń ma charakter nieuporządkowany, przypadkowy, miejscami zagęszczenie roślinności uniemożliwia poruszanie się po nieruchomości. Część działki została zajęta pod ogrodzony plac zabaw oraz siłownię plenerową (teren wyposażono w urządzenia rekreacyjne, ławki, kosze na śmieci, oświetlenie), zaś część położona pomiędzy ogrodzeniem placu zabaw a ulicą [...] porośnięta jest trawą oraz żywopłotem. Obszar oznaczony w dokumentacji geodezyjno — prawnej jako projektowana działka nr [...] zajęty został pod chodnik z kostki betonowej biegnący wzdłuż ul. [...] oraz pas zieleni oddzielający chodnik od jezdni. Z załączonej do akt sprawy dokumentacji fotogrametrycznej z lat 1997-2012 wynika, że wnioskowany do zwrotu grunt pozostawał w tym okresie niezagospodarowany. Wprawdzie obszar ten znajduje się w pobliżu powstającego osiedla mieszkaniowego, jednak leży poza obszarem jego zorganizowanej zabudowy. Dopiero na fotografii z 2013 r. (k. 354 akt adm.) widoczne są ślady użytkowania nieruchomości jako placu zabaw, który - jak wynika z pisma Urzędu Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. - został wybudowany przez Gminę [...] w okresie od [...] kwietnia 2013 r. do [...] maja 2013 r., a następnie rozbudowany w 2018 r. o napowietrzną siłownię dla młodzieży i dorosłych.
W związku z powyższym Wojewoda [...] stwierdził, że cel wywłaszczenia tj. budowa Szkoły "[...]" (dalej także jako "Szkoła") przez PSM "[...]", nie został zrealizowany, bowiem PSM "[...]" odstąpiła od jego realizacji. Nie można przy tym uznać za realizację celu wywłaszczenia urządzenia na części spornej nieruchomości placu zabaw oraz napowietrznej siłowni dla młodzieży i dorosłych, bowiem te działania podjęto dopiero w 2013 r., a więc po ponad 20 latach od wywłaszczenia. Nawet gdyby przyjąć, że zgodnie z wówczas obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego nieruchomość była przeznaczona pod tereny mieszkalnictwa wielorodzinnego, to i tak wykonania na jej niewielkiej części placu zabaw rozbudowanego o siłownię dla młodzieży i dorosłych jako infrastruktury osiedla mieszkaniowego, nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia, ponieważ działania te podjęto po 2004 r., tj. po wejściu w życie zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami, wprowadzających 7 letni termin na rozpoczęcie i 10 letni termin na zakończenie realizacji celu wywłaszczenia. Dodatkowo Wojewoda stwierdził, że sporna nieruchomość wchodzi do zasobu gruntów Gminy, a więc nie jest częścią żadnego osiedla mieszkaniowego.
W związku z powyższym zachodziły przesłanki orzeczenia zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha na rzecz spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Gmina [...] reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...] domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w części obejmującej w pkt I i II oraz IV - IX, zarzucając ich wydanie z naruszeniem:
1. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i wobec jej zbędności udział w tej nieruchomości może zostać zwrócony spadkobiercom byłych właścicieli;
2. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie.
W rozwinięciu zarzutów Gmina podniosła, że organy błędnie przyjęły, że wywłaszczenie nastąpiło pod budowę Szkoły, gdyż cel wywłaszczenia należało ustalić z uwzględnieniem dokumentacji planistycznej, ponieważ – jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, które Gmina powołała - w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Ustalenie szczegółowego celu wywłaszczenia powinno następować z uwzględnieniem standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej. W orzecznictwie wielokrotnie zwracano uwagę, że jakkolwiek cel wywłaszczenia należy wykładać ściśle, to jednak nie oznacza to, że trzeba czynić to wąsko, bez uwzględniania okoliczności towarzyszących planowanej inwestycji i oceny jej całokształtu, zwłaszcza, gdy jest to inwestycja duża, wieloetapowa, a więc rozległa przedmiotowo i czasowo. W przypadku, gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, która jest realizowana przez dłuższy okres czasu, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, tego rodzaju inwestycja uzasadnia przyjęcie stanowiska, że poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element tej inwestycji. Z tego względu nie można wykluczyć, by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt, powstał obiekt inny lub by w takim miejscu została pozostawiona przestrzeń mająca charakter rekreacyjny, jeśli takie rozwiązanie było bardziej potrzebne mieszkańcom osiedla.
W niniejszej sprawie wywłaszczenie nastąpiło ponad 30 lat temu, w całkowicie odmiennych od obecnych warunków ustrojowych, a zatem nie należy domagać się wysokiego stopnia szczegółowości określenia celu wywłaszczenia w decyzji, lecz należało mieć na uwadze obowiązujące wówczas plany zagospodarowania przestrzennego. Tak więc zgodnie z obowiązującym w dacie wywłaszczenia planem ogólnym miasta L. "[...] Plan Zagospodarowania Przestrzennego" (zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Miejskiej Rady [...] w L. z [...] grudnia 1986 r.) zawnioskowany do zwrotu teren położony był w obszarze przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną (oznaczenie [...]). Ustalenia powyższego planu zostały uszczegółowione zapisami planu "[...] Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego" (zatwierdzonego uchwałą Nr [...] MRN w L. z [...] października 1989 r.). Z ustaleń ww. planu wynika, że działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] położone były częściowo w obszarze przeznaczonym pod usługi oświaty i wychowania — projektowana szkoła podstawowa (symbol [...]) oraz w części pod usługi sportu i rekreacji w postaci projektowanego osiedlowego zespołu rekreacyjno-sportowego (symbol [...]).
Zdaniem Gminy [...], uwzględniając plany miejscowe nie można przyjąć, że cel wywłaszczenia spornej nieruchomości nie został zrealizowany. Nieruchomość stanowi zagospodarowany i powszechnie dostępny teren zielony, porośnięty trawą, krzewami i drzewami, w części znajduje się ogrodzony i oświetlony plac zabaw dla dzieci oraz wyposażona siłownia napowietrzna dla młodzieży i dorosłych; położona jest w sąsiedztwie budynków na terenie osiedla mieszkaniowego; jest więc to zieleniec osiedlowy o funkcji rekreacyjno-sportowej. W orzecznictwie przyjmuje się, że istniejąca przestrzeń pozbawiona zabudowy kubaturowej, lecz zagospodarowana jako teren zielony, powinna być traktowana jako element tego osiedla, tworząc warunki do odseparowania jego mieszkańców od uciążliwości związanych z zamieszkiwaniem w aglomeracji miejskiej. Zieleń miejska w postaci nawet najzwyklejszego trawnika jest bowiem w stanie zapewnić bierny i czynny odpoczynek, dać poczucie ładu, harmonii i izolowania mieszkańców.
Reasumując, zdaniem Gminy [...], w stosunku do dawnych działek nr [...] i [...] nie zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 137 ust. 1 u.g.n., bowiem znajdujący się na projektowanej działce nr [...] urządzony plac zabaw oraz wyposażona i zorganizowana siłownia napowietrzna, a także teren zielony potwierdzają, że nieruchomość jest elementem zrealizowanej infrastruktury zgodnej z celem wywłaszczenia oraz obowiązującym wówczas planem zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu – Sąd nie dopatrzył się bowiem naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania przy wydawaniu decyzji przez organy obu instancji.
Podstawą ich wydania były przepisy art. 136 i art. 137 u.g.n. Zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, zgodnie z ust. 3 powyższego artykułu, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W przypadku, gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).
Organy obu instancji stwierdziły, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki wymienione w tych przepisach i w związku z tym orzekły zwrot części udziałów w części wywłaszczonej nieruchomości.
Dla porządku należy wyjaśnić, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot leży aktualnie w granicach działki nr ewid. [...], która - jak wynika z dokumentacji projektowej – powstała z działek: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow.[...] ha. Działka nr [...] jest częścią pasa drogowego drogi publicznej powiatowej nr [...] (ulica [...]) i znajduje się na niej chodnik i przydrożny pas zieleni. W tej części organ I instancji odmówił zwrotu (pkt III decyzji) i rozstrzygnięcie to nie było kwestionowane i nie jest przedmiotem niniejszej skargi. Pozostała część działki nr ewid [...] o łącznej pow. [...] ha została zaprojektowana do zwrotu jako działka nr [...] i o niej orzeczono zwrot zaskarżoną decyzją.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy za prawidłowe uznać stanowisko organów, że celem wywłaszczenia była budowa Szkoły "[...]". Wynika to jednoznacznie zarówno z samej decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 1990r. (k.12 akt admin.), jak i z dokumentacji wytworzonej w ramach postępowania o wywłaszczenie, w tym z oferty o dobrowolne odstąpienie nieruchomości z [...] grudnia 1989r. skierowanej do B. S. (k.51 akt admin.), protokołu z rokowań (k.50 akt admin.), wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z [...] grudnia 1989r. (k. 49 akt admin.).
Sądowi znane jest stanowisko, że doprecyzowanie celu wywłaszczenia powinno nastąpić na podstawie całej dostępnej dokumentacji sporządzonej do celów wywłaszczenia nieruchomości, a nadto uwzględniać również obowiązujące w dacie wywłaszczenia akty planistyczne (por. wyrok WSA w Poznaniu z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Po 366/18; wyrok WSA w Lublinie z 14 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1142/16). Jak jednak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2416/17, w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia wynika z dokumentacji związanej z wywłaszczeniem, ustalenie celu wywłaszczenia powinno nastąpić przede wszystkim na podstawie tej dokumentacji. Tylko wówczas, gdy "cel wywłaszczenia został w decyzji wywłaszczeniowej określony ogólnikowo wówczas jego wykładnia powinna być prowadzona z uwzględnieniem całokształtu zachowanej dokumentacji wywłaszczeniowej" (zob. wyrok NSA z 27 maja 2025 r., I OSK 1070/22).
W rozpatrywanej sprawie cel wywłaszczenia spornej działki został określony jasno i jednoznacznie w dokumentacji wywłaszczeniowej, a zatem nie było podstaw do doprecyzowania tego celu na podstawie obowiązujących w okresie wywłaszczenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Przy badaniu, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany należało więc mieć na uwadze, że była nim budowa Szkoły, a więc tylko elementy związane z funkcjonowaniem szkoły mogłyby być uznane za realizację celu wywłaszczenia, co bezspornie nie miało miejsca.
Niezależnie od tego trafnie ustaliły organy, że wywłaszczona nieruchomość wprawdzie była położona w terenie mieszkalnictwa wielorodzinnego (symbol: "[...] – miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Miejskiej Rady [...]j w L. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1986 r.), to jednak – wbrew zarzutom skarżącej Gminy –- w planie "[...] Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego" (zatwierdzonym uchwałą Nr [...] MRN w L. z dnia [...] października 1989 r.) nie była położona w obszarze pod usługi sportu i rekreacji w postaci projektowanego osiedlowego zespołu rekreacyjno — sportowego (symbol [...]), a więc nie można uznać, że urządzony na części projektowanej działki nr [...] plac zabaw jest zgodny z tym planem. Przeważająca część tej działki w planie szczegółowym została przeznaczona pod usługi oświaty i wychowania — projektowana szkoła podstawowa ([...]), w niewielkiej części jako teren zieleni osiedlowej ([...]) oraz pod ulicę ([...] — ul. [...]). Teren pod usługi sportu i rekreacji (symbol [...]) obejmował sąsiednie nieruchomości, m.in. działkę o dawnym nr [...], której dotyczyła sprawa, która toczyła się przez tut. Sądem o sygn. akt II SA/Lu 583/19. Plan przewidywał więc inne tereny pod takie obiekty jak place zabaw, które należą do obiektów rekreacyjnych. Nie można więc przyjąć, że w aktach planistycznych jakakolwiek część spornej nieruchomości była przeznaczona pod tego typu urządzenia. Poza tym prawidłowo organy ustaliły, że sporny plac zabaw powstał dopiero w 2013r. (w okresie [...] kwietnia – [...] maja), a zatem ponad 20 lat od wywłaszczenia, co nie jest kwestionowane. Nawet więc, gdyby urządzenie tego placu było celem wywłaszczenia, to i tak nieruchomość musiała być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. ze względu na upływ terminów określonych w tym przepisie.
W związku z tym, że cel został określony jasno w decyzji i dokumentacji wywłaszczeniowej, jako budowa Szkoły "[...]" i nie było potrzeby ustalania tego celu dodatkowo z uwzględnieniem planów miejscowych, za realizację celu wywłaszczenia również nie mogła być uznana zieleń osiedlowa, o której mowa w planie "[...] Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego". Tym bardziej za realizację celu wywłaszczenia nie mogła być potraktowana zieleń, która faktycznie występuje na spornej działce. Jest to bowiem zieleń całkowicie niezagospodarowana, nie nosi śladów pielęgnacji, jest dziko porośnięta, zwłaszcza od wschodniej strony, co świadczy o wieloletnim zaniedbywaniu i nieużytkowaniu tego terenu. "Nie każda forma zagospodarowania nieruchomości roślinnością w sposób naturalny bądź zamierzony spełnić może kryterium zieleni osiedlowej, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że może być ona mniej lub bardziej nieuporządkowana w zależności od zasobności podmiotu gospodarującego terenem. W odniesieniu do zieleni towarzyszącej istotne jest powiązanie z innymi obiektami osiedla mieszkaniowego oraz ich przeznaczeniem. Przyjęcie terenów zielonych, znajdujących się na terenie osiedla mieszkaniowego za realizację celu wywłaszczenia jest możliwe, jeżeli ich istnienie jest wynikiem zorganizowanej działalności właściciela terenu, pozostającej w powiązaniu z funkcjonowaniem istniejącej zabudowy stanowiącej część osiedla mieszkaniowego" (zob. wyrok NSA z 29 kwietnia 2025 r., I OSK 609/22).
W związku z tym okoliczność, że sporna działka, pokryta w przeważającej części dziko porośniętą roślinnością, obecnie sąsiaduje z osiedlem mieszkaniowym nie dowodzi tego, że teren ten został wywłaszczony jako element uzupełniający zabudowę mieszkaniową wielorodzinną. Nie można też pominąć, że sporna działka należy do zasobu Gminy [...], a istniejące osiedle zostało zrealizowane przez prywatnych inwestorów, a nie przez Państwową Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", na wniosek której dokonano wywłaszczenia.
W związku z przedstawioną argumentacją, w tym przede wszystkim ze względu na to, że cel wywłaszczenia został skonkretyzowany, uszczegółowiony w dokumentacji wywłaszczeniowej jako budowa Szkoły, nie można mówić - wbrew zarzutom skargi - że nastąpiła dopuszczalna modyfikacja celu wywłaszczenia polegająca na uzupełnieniu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej zielenią osiedlową. Ze wskazanych aktów planistycznych wynika, że Szkoła została przewidziana w sąsiedztwie osiedla mieszkaniowego, a nie jako element infrastruktury osiedlowej, który mógłby podlegać następnie ewentualnym modyfikacjom (zamianie na inny tego typu element). "Modyfikacja celu wywłaszczenia, która nie jest równoznaczna ze zmianą nie może przesądzać o zbędności tego obszaru w rozumieniu z art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g,n. Modyfikacja celu nie jest bowiem równoznaczna ze zmianą" (zob. wyrok NSA z 17 października 2025 r., sygn. akt I OSK 2369/22). "Dopuszczalna modyfikacja celu wywłaszczenia obejmuje sytuacje, w której ta "nowa" inwestycja mieści się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli nie prowadzi do jakościowej zmiany jego charakteru." (zob. wyrok NSA z 28 maja 2025 r., I OSK 968/22), a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Wobec powyższego Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów postępowania art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ani prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., w konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło