II SA/Lu 704/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I. przyznać J. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę [...](sto pięćdziesiąt) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca, w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego), wniosła na urzędowym druku PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadniła tym, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubentem, matką oraz dwoma pełnoletnimi synami, jest właścicielką domu mieszkalnego połączonego z budynkiem gospodarczym o wartości [...] złotych, nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych i utrzymuje się ze swojej renty w kwocie [...] złotych netto oraz emerytury konkubenta w kwocie [...] złotych netto. Jako stałe koszty utrzymania skarżąca wymieniła opłaty za media – [...] złotych, koszty leczenia – [...] złotych oraz raty spłacanych kredytów – [...] złotych. Do druku PPF dołączone zostało oświadczenie P. L. (syna skarżącej) z dnia 16 października 2010 r., z którego wynika, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie dokłada się do rachunków związanych z kosztami utrzymania koniecznego ponoszonych przez rodziców oraz oświadczenie matki skarżącej z dnia 16 października 2015 r., z którego wynika, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie dokłada się do żadnych rachunków związanych z kosztami utrzymania domu. Wykonując wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżąca nadesłała wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 sierpnia 2015 r. do dnia 9 listopada 2015 r., z którego wynika, że na jej rachunek bankowy przelewana jest emerytura w kwocie [...] złotych oraz zasiłek rodzinny w kwocie [...] złotych; zestawienie faktur VAT za energię elektryczną, z którego wynika, że z tego tytułu w listopadzie 2015 r. skarżąca zobowiązana była uiścić kwotę [...] złotych zaś w grudniu 2015 r. kwotę [...] złotych; porozumienie dodatkowe do umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych; umowę kredytu zawartą przez skarżącą w dniu 8 października 2015 r., na mocy której skarżąca otrzymała kredyt konsumencki w kwocie [...] złotych na zakup laptopa, który to kredyt spłacany ma być przez skarżącą w ratach po [...] złotych, umowę kredytu gotówkowego zawartą w dniu 12 września 2014 r. spłacanego w 24 ratach po [...] złotych począwszy od listopada 2014 r., umowę kredytu konsumenckiego zawartą w dniu 2 października 2014 r. na mocy której skarżąca zobowiązana jest do spłacania kredytu do dnia 25 lipca 2017 r., umowę kredytu konsumenckiego zawartą w dniu 26 czerwca 2013 r. z którego wynika, że kredyt ma zostać spłacony do dnia 25 grudnia 2015 r., faktury za ścieki i wodę, faktury za energię elektryczna, faktury za gospodarowanie odpadami, z których wynika, że z tego tytułu opłata wynosi [...] złotych, co kwartał, harmonogram spłaty kredytu, zaświadczenie z dnia 9 listopada 2015 r., z którego wynika, że skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych, z którego powierzchnię [...] h fizycznych – [...] ha przeliczeniowych wydzierżawiona została na okres [...] lat oraz, iż konkubent, synowie oraz matka nie są właścicielami gospodarstwa rolnego na obszarze Gminy P. G. Z zaświadczenia Starosty Powiatowego w B. z dnia 10 listopada 2015 r. wynika, że na konkubenta skarżącej nie ma zarejestrowanych pojazdów mechanicznych. Z zaświadczeń Starosty Powiatowego w B. dotyczących synów skarżącej wynika, że jeden z nich jest współwłaścicielem ze skarżącą samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1992. Z zaświadczenia Starosty Powiatowego w B. dotyczącego skarżącej wynik, że jest ona właścicielem ciągnika rolniczego marki Z., rok produkcji 1962, samochodu osobowego marki F., rok produkcji 1982 i samochodu osobowego marki A., rok produkcji 1992. Ponadto skarżąca dołączyła harmonogram spłaty kredytu zaciągniętego w dniu 12 sierpnia 2014 r. aktualny na dzień 9 listopada 2015 r., z którego wynika, że kredyt ten spłacany jest w okresie od 19 listopada 2015 r. do dnia 19 lutego 2018 r. w ratach od [...] złotych (listopad 2015 r.) do [...] złotych (pozostałe raty). Skarżąca nadesłała też odcinek doręczenia/wypłaty świadczenia dla jej matki, z którego wynika, że wynosi on [...] złotych netto, decyzję wymiarową podatku rolnego, wyciąg z rachunku bankowego konkubenta, z którego wynika, że otrzymuje emeryturę w kwocie [...] złotych netto oraz oświadczenia jednego z synów oraz matki, z których wynika, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Z żadną z wymienionych sytuacji nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych, otrzymuje rentę w wysokości [...] złotych netto zaś jej konkubent emeryturę w kwocie [...] złotych netto. Ponadto jest właścicielką budynków gospodarczych, samochodu osobowego i ciągnika rolniczego. Spłaca też kredyty, których miesięczny koszt obsługi wynosi [...] złotych. Nie można zatem przyjąć, aby skarżąca zaliczała się do osób ubogich, pozbawionych środków do życia bądź, których dochody nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Tym samym w ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest niezasadny. Niezasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie przesądza jeszcze o jego niezasadności w zakresie częściowym. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń, które musi ponieść w związku z niniejszym postępowaniem. Wymaga to też oceny wpływu ponoszenia tych obciążeń na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. Skarżąca osiąga dochody pozwalające jej spłacać zaciągnięte zobowiązania prywatnoprawne. Spłata tych zobowiązań nie może jednak uzasadniać przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że zobowiązania prywatnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi a takimi są opłaty sądowe (np. postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przeniesienie ciężaru ponoszenia kosztów niniejszego postępowania na ogół obywateli, a to miałoby miejsce w przypadku przyznania skarżącej prawa pomocy, aby mogła spłacić zaciągnięte zobowiązania prywatnoprawne nie odpowiadałoby społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Chroniłoby to, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącej kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na poczet pokrycia kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zwłaszcza, że porównanie wysokości miesięcznego koszty obsługi zadłużenia skarżącej do wysokości kosztów niniejszego postępowania prowadzi do wniosku, iż dochód gospodarstwa domowego skarżącej pozwala na wygospodarowanie środków finansowych, które mogą być przeznaczone na spłatę zaciągniętych kredytów bez narażania skarżącej na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Koszty sądowe niniejszego postępowania prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złotych oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych. Natomiast minimalny koszt ustanowienia adwokata dla reprezentowania skarżącej w niniejszej sprawie wynosi 295,20 złotych brutto. Miesięczny koszt obsługi zadłużenia skarżącej wynosi natomiast [...] złotych. W ocenie referendarza sądowego kwota ta umożliwia skarżącej poniesienie każdej opłaty sądowej w kwocie nie wyższej od 150 złotych oraz kosztu ustanowienia adwokata. Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że już po wniesieniu skargi zawierającej wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych, w dniu 8 października 2015 r. skarżąca zawarła umowę kredytu konsumenckiego na zakup laptopa, w której zobowiązała się spłacać zaciągnięty kredyt w ratach miesięcznych po [...] złotych. Skoro zaś skarżąca jest w stanie miesięczne przeznaczać, nie narażając siebie oraz konkubenta na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego, na spłatę kredytu kwotę [...] złotych, który to obowiązek nie ma pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, może ponosić koszty sądowe w kwocie nie wyższej od 150 złotych. Jednocześnie należy wziąć pod uwagę to, że niewiarygodne jest, aby skarżąca nie korzystała ze wsparcia finansowego rodziny. Jeżeli bowiem niemal całość dochód miesięcznego jej i konkubenta pochłaniają koszty spłaty kredytów, koszty mediów oraz koszty leczenia (wynoszące według skarżącej łącznie [...] złotych, przy łącznym miesięcznym dochodzie skarżącej i jej konkubenta w kwocie [...] złotych netto) to skąd pochodzą środki, które skarżąca przeznacza na zakup wyżywienia, środków czystości i higieny osobistej, odzieży i obuwia czy na ponoszenie kosztów użytkowania i utrzymania samochodów osobowych oraz ciągnika rolniczego. Konieczność ponoszenia tych kosztów jednoznacznie wskazuje, że skarżąca korzystać musi ze wsparcia finansowego rodziny. Ma ona zatem możliwość pozyskania środków finansowych pozwalających jej prócz poniesienia opłat sądowych w kwocie nie wyższej od 150 złotych ponieść równocześnie koszty ustanowienia adwokata, nie narażając się przy tym na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.