II SA/Lu 712/12
WyrokWSA w Lublinie2012-11-27
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Witold Falczyński, Joanna Cylc-Malec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, może stwierdzić nieważność tej decyzji, czy też powinien rozpoznać ją w trybie nadzoru, jeśli strona w odwołaniu jednoznacznie zażądała stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie, nie może stwierdzić nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Jeżeli strona w odwołaniu jednoznacznie zażądała stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, organ odwoławczy powinien potraktować takie pismo jako wniosek o stwierdzenie nieważności i rozpoznać go w trybie nadzoru, a nie w trybie odwoławczym. Rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym, gdy strona żąda stwierdzenia nieważności, stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomość przejętą pod budowę dróg gminnych. Prezydent Miasta ustalił odszkodowanie, jednak strona skarżąca (A. B.) nie zgodziła się z wyceną, zarzucając zaniżenie wartości i nieprawidłowe uwzględnienie stanu nieruchomości. Po utrzymaniu decyzji przez Wojewodę, skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając organom naruszenie przepisów KPA, w tym błędne rozpoznanie jej żądania stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji jako odwołania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Nakazał organowi odwoławczemu ponowne rozpoznanie sprawy w trybie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] ustalił odszkodowanie w wysokości 1.180.600,00 złotych za nieruchomość przejętą pod budowę dróg gminnych, stanowiących układ komunikacyjny osiedla “Podmiejska" w B. P., oznaczonej jako działka nr 417/4 i 417/6, o łącznej powierzchni 0,8952 ha, w tym na rzecz A. B. (udział 1/4) w wysokości 295.150,00 złotych. W uzasadnieniu podniesiono, że stan prawny działki nr 417/4 i 417/6 o łącznej powierzchni 0,8952 ha uregulowany jest w księdze wieczystej LU1B/00077096/0, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. P. oraz, że jest on niezgodny ze stanem wykazanym w ewidencji gruntów. Na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi tj. 2 stycznia 2009 r. w księdze wieczystej LU 1 B/00077096/0 wpisana była zmarła w 2000 roku J. K. Z postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. ( sygn. akt I Ns 294/02 ) z dnia 17 października 2002 r. wynika, że spadek po niej nabyli: J. K., W. K., A. B., M. K. po 1/4 części każde z nich. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. P. (sygn. akt I Ns 178/06 ) z dnia 27 marca 2006 r. o stwierdzeniu nabycia spadku - spadek po zmarłym W. K. nabyli: I. G., K. M. K. po 1/3 części każda z nich. Postanowienia sądu stwierdzające nabycie spadku w księdze wieczystej nie były ujawnione. Ustalono także, że nieruchomość nie była obciążona żadnymi prawami rzeczowymi, a w szczególności nie ustanowiono na niej hipoteki. Zgodnie z art.18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Na podstawie art.130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. W dniu 30 listopada 2010 r. został wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego K. K. operat szacunkowy, w którym określono wartość rynkową nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w B. P. obr. 2, stanowiącej działki ewidencyjne 417/6 i 417/4 o łącznej powierzchni 0,8952 ha, na kwotę 1.180.600,00 zł. Operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami prawa oraz standardami zawodowymi. Rzeczoznawca majątkowy potwierdziła aktualność sporządzonego w dniu 30 listopada 2010 r. operatu szacunkowego zamieszczając klauzulę aktualności z dnia 22 listopada 2011 r., co stanowi podstawa do ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość. Z operatu szacunkowego wynika, że jednostkowe ceny transakcyjne niezabudowanych nieruchomości gruntowych na rynku lokalnym kształtowały się w granicach od 62,00 zł/m2 do 150,53 zł/m2 i zależały przede wszystkim od położenia na terenie miasta, stanu zagospodarowania gruntów przyległych, przeznaczenia terenu z którego wydzielono grunty pod drogę, przeznaczenia gruntów przyległych i uzbrojenia w media komunalne. W efekcie analizy transakcji gruntami nabytymi pod budowę dróg otrzymano zbiór jedenastu transakcji, które odznaczają się podobieństwem do przedmiotu wyceny. W wyniku analizy rynku oraz badań preferencji potencjalnych nabywców nieruchomości gruntowych rzeczoznawca ustaliła rynkowe cech różniące, które wpływają na ceny nieruchomości. Cechami tymi są: położenie ogólne, uwzględniające położenie względem centrum miejscowości, położenie szczegółowe, uwzględniające stan zagospodarowania nieruchomości, otoczenie oraz możliwość dojazdu, przeznaczenie gruntów otaczających, uwzględniające przeznaczenie terenu, z którego wydzielono grunty pod drogę oraz przeznaczenie gruntów przyległych i uzbrojenie terenu w urządzenia infrastruktury technicznej. Tak oszacowana jednostkowa wartość rynkowa nieruchomości będącej przedmiotem postępowania zawiera się pomiędzy minimalną i maksymalną ceną gruntów na przyjętym lokalnym rynku, jakie znajdują się w zbiorze transakcji przyjętych do analizy porównawczej. Relacja wartości jednostkowej do średniej ceny transakcyjnej zbioru wynika z indywidualnych cech nieruchomości. Oszacowana wartość odpowiada wysokości cen rynkowych za obiekty porównywalne do obiektu wycenianego oraz właściwościom rynkowym przedmiotu wyceny. Sposób sporządzenia operatu został przez rzeczoznawcę szczegółowo uzasadniony. Po zebraniu niezbędnych dokumentów oraz uzyskaniu wyceny organ zawiadomił współwłaścicieli o możliwości zapoznania z aktami sprawy oraz ustalił termin rozprawy administracyjnej. A. B. na rozprawę nie stawiła się. Z operatem szacunkowym i aktami sprawy zapoznała się osobiście w dniu 14 grudnia 2010 r. W piśmie z dnia 21 grudnia 2010 r. oświadczyła, że nie zgadza się z wyceną nieruchomości, zawartą w operacie szacunkowym oraz nie zgadza się na ustaloną cenę za m2, ponieważ jest znacznie zaniżona i wnosi o odszkodowanie w kwocie 250 zł/m2 wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto zarzuciła, że operat szacunkowy zawiera opis nieruchomości nie odzwierciedlający jej faktycznego stanu, a w szczególności nie uwzględniono położenia nieruchomość w sąsiedztwie zabudowy wielorodzinnej. Stwierdziła również, że podział odszkodowania nie został przeprowadzony "zgodny ze stanem faktycznym jej gruntów". Jej zdaniem odszkodowanie powinno być ustalone z uwzględnieniem treści postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 22 maja 2009 r. ( sygn. akt I Ns 866/08 ). Skarżąca zażądała wykupu pozostałych po przejęciu części nieruchomości pod drogi przez Gminę Miejską tzw. resztówek - dwóch działek o numerach ewidencyjnych 417/5 o pow.0,2378 ha i 417/11 o pow.0,0428 ha. Organ pierwszej instancji po rozpatrzeniu zarzutów uznał, że brak jest przesłanek do ich uwzględnienia.
Od decyzji powyższej A. B. wniosła odwołanie do Wojewody. W odwołaniu zażądała unieważnienia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa i ponownego przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego z uwzględnieniem obecnego stanu prawnego nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 417/4 i 417/6, o łącznej powierzchni 0,8952 ha. W obszernych wywodach uzasadnienia odwołania przedstawiono przebieg postępowania administracyjnego, zarzucając organowi I instancji liczne uchybienia popełnione w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w tym to, iż wydzielenia terenu pod drogę dokonano niezgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Zarzucono nieuwzględnienie przy ustalaniu odszkodowania treści postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 22 maja 2009 r. ( sygn. akt I Ns 866/08 ), dokonującego częściowego działu spadku po J. K. oraz W. K., obejmującego działkę nr 417. Podniesiono zarzuty dotyczące funkcjonowania urzędu i opóźnienia w ustaleniu odszkodowania, a także żądano wykupienia pozostałych poza lokalizacją drogi części nieruchomości oraz przyznania odsetek z tytułu opóźnienia w ustaleniu odszkodowania. Odwołująca się stwierdziła, że niedopuszczalne było ustalenie odszkodowania za udział we współwłasności zamiast za całą nieruchomość oraz, iż wycena nie jest prawidłowa gdyż rzeczoznawca nie wziął pod uwagę korzystnego położenia nieruchomości. Tym samym pozbawiono ją odszkodowania w należnej jej wysokości.
Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Motywując to rozstrzygniecie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym. Uznano zatem, że żąda w istocie jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odnośnie zarzutów dotyczących prawidłowości przebiegu postępowania lokalizacyjnego zauważono, że zarzuty te nie mogą być rozpatrywane w toku postępowania dotyczącego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie ustalenie zgodnego z prawem odszkodowania. Decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna w dniu 25 lutego 2009 r. W tym dniu współwłaścicielami działek nr 417/4 i nr 417/6 byli A. B., J. K., I. G., M. K., K. K. i M. K. - co wynikało z treści prowadzonej dla działki nr 417 księgi wieczystej i przedstawionych przez strony postanowień o nabyciu spadku. Dla oceny, komu przysługiwały prawa do nieruchomości, nie miał znaczenia fakt trwania postępowania dotyczącego działu spadku. Natomiast dla oceny prawidłowości decyzji o odszkodowaniu nie ma znaczenia fakt przedłużania się postępowania odszkodowawczego. Ewentualne roszczenia z tego tytułu mają charakter cywilnoprawny i w takim trybie mogą być dochodzone. Charakter cywilnoprawny ma także roszczenie o wykupienie pozostałych po przejęciu części nieruchomości. Jeżeli natomiast organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił wszystkie niezbędne okoliczności o charakterze prawnym i faktycznym, uzasadniające orzeczenie o należnym odszkodowaniu pozostałym współwłaścicielom tych samych nieruchomości, nie istniały jakiekolwiek przesłanki do wstrzymania się od wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, a następnie wypłaty odszkodowania. Współwłasność nieruchomości i prawo do odszkodowania, to dwa różne prawa majątkowe. Prawem wspólnym była własność nieruchomości przejętych na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast roszczenie o odszkodowanie jest prawem podzielnym, przysługującym każdemu współwłaścicielowi w części odpowiadającej jego udziałowi we współwłasności. W tej sytuacji nie było przeszkody prawnej, by po dokonaniu oszacowania nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania, ustalić i wypłacić odrębnie odszkodowania tym współwłaścicielom, dla których w danym momencie było to możliwe, stosownie do ich udziału we współwłasności. Sprzeciw jednego ze współwłaścicieli spowodowany przyczynami leżącymi poza zakresem właściwości organu orzekającego w sprawie odszkodowania nie blokuje uzyskanie odszkodowania przez pozostałych. Wysokość odszkodowania za nieruchomości, które stały się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zgodnie z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w związku z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, przy czym w myśl art. 134 ust. 1 tejże ustawy, podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. W niniejszej sprawie rzeczoznawca wykonał operat ustalający wartość nieruchomości prawidłowo, zgodnie z przepisami i zasadami obowiązującymi rzeczoznawców majątkowych. Operat ten zawiera szczegółowe uzasadnienie, pozwalające zarówno organowi jak i stronie na dokonanie kontroli prawidłowości jego wykonania. Może on zatem stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania. Subiektywne przekonanie strony, że wskazana w operacie szacunkowym cena za działkę gruntu wydzieloną pod drogę publiczną jest zbyt niska, nie świadczy o wadliwości operatu, skoro strona nie przedstawiła ani konkretnych zarzutów, ani alternatywnej opinii rzeczoznawcy majątkowego. Natomiast zarzut niewłaściwego opisu nieruchomości nie znajduje oparcia w aktach sprawy. W operacie szacunkowym na stronie 7 znajduje się szczegółowy opis położenia wycenianej nieruchomości i opis zawiera te elementy, na które zwrócono uwagę w odwołaniu. W okresie między sporządzeniem operatu, a wydaniem decyzji przez organ I instancji weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 165, poz. 985), zmieniające m.in. brzmienie § 36. Zdaniem Wojewody fakt ten nie ma jednak istotnego znaczenia, a sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego opinia szacunkowa nadal może być podstawą do ustalenia odszkodowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 ustawy, tj. zmiana celu wyceny, rodzaju i położenia nieruchomości, przeznaczenia, stanu nieruchomości lub zmiana dostępnych danych o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Zmiana treści rozporządzenia nie stanowi zmiany istotnych czynników, gdyż te, co do zasady, odnoszą się bezpośrednio do wycenianego obiektu, podczas gdy przepisy rozporządzenia regulują sposób określania wartości nieruchomości. Nie zaszła też zmiana uwarunkowań prawnych. Zestawienie dotychczasowej treści § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości oraz sporządzania operatu szacunkowego z nowym brzmieniem tego przepisu wskazuje na to, że określony w rozporządzeniu zmieniającym sposób wyceny nie różni się od sposobu opisanego w dotychczasowym § 36 ust. 7. Ponadto z treści klauzuli aktualizacyjnej wynika, że rzeczoznawca jest zdania, iż sporządzony przez niego operat zachował ważność i może być podstawą do ustalenia odszkodowania. Z tych powodów organ odwoławczy uznał decyzję organu I instancji za zasadną.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła A. B. żądając jej uchylenia oraz uchylenia decyzji utrzymanej nią w mocy. Zarzuciła ona organowi odwoławczemu, że wydając decyzję rażąco naruszył art. 6, art. 7, art. 8., art. 80, art. 97 § 1. oraz art. 101 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ I instancji przyznając odszkodowanie powinien wziąć pod uwagę postanowienie sądu o zniesieniu współwłasności. Postępowanie w przedmiocie podziału spadku ma bowiem prejudycjalne znaczenie w postępowaniu dotyczącym wysokości odszkodowania. W wyniku zniesienia współwłasności powierzchnia przejętych pod budowę drogi działek w przypadku skarżącej wyniosła 0,2946 ha, zaś w przypadku pozostałych współwłaścicieli 0,6006 ha. Zgodnie wiec z przyjętą przez organy administracji ceną za m2, skarżącej powinno przypaść odszkodowanie w kwocie 388.518,49 złotych, a nie w kwocie 295.150,00 złotych. Ponadto rzeczoznawca ustalił wartość nieruchomości na rok 2010, opierając się na danych z okresu 2009 -2012. Tymczasem art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowi, że wysokość odszkodowania ustala się według wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wartości odszkodowania. Do ustalenia wartości odszkodowania doszło zaś 5 grudnia 2011 r. czyli rok po dokonaniu wyceny. Powyższe okoliczności, w ocenie skarżącej, czynią skargę i postawione w niej zarzuty zasadnymi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W myśl art. 156 § 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji z przyczyn enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie. Z jego brzmienia wynika, że można stwierdzić nieważność także decyzji nieostatecznych (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1992 r., sygn. akt III SA 946/91 – LexPolonica nr 297613, wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r., sygn. akt III SA 7537/98 – Lex nr 43940; wyrok NSA z dnia 1 października 2002 r., sygn. akt II SA 2990/01 – Lex 680737, postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II OW 10/05 – Lex nr 188292 i wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 87/11 – LexPolonica nr 3917126). Nie ogranicza on bowiem stosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnych, jakim jest stwierdzenie nieważności, do decyzji ostatecznych, jak czynią to przepisy art. 145 kpa, art. 154 kpa i art. 155 kpa (por. postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II OW 10/05 – Lex nr 188292). Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Strona może więc w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji organu I instancji bądź jej ogłoszenia (art. 127 § 1 kpa w zw. z art. 129 § 2 kpa), czyli w terminie otwartym do wniesienia odwołania, wnieść odwołanie bądź żądać stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 87/11 – LexPolonica 3917126). To strona zatem dokonuje wyboru trybu postępowania przewidzianego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i tego prawa nie może być pozbawiona (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1992 r., sygn. akt III SA 946/91 – LexPolonica nr 297613 i postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II OW 10/05 – Lex nr 188292). Przy czym, aby w terminie otwartym do wniesienia odwołania zainicjować postępowanie o stwierdzenie nieważności, strona w sposób nie budzący żadnych wątpliwości powinna oświadczyć, że chce stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r., sygn. akt III SA 7537/98 – Lex nr 43940; wyrok NSA z dnia 1 października 2002 r., sygn. akt II SA 2990/01 – Lex 680737 i wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 87/11 – LexPolonica nr 3917126). Będzie miało to miejsce przede wszystkim wówczas, gdy strona wyraźnie powoła się na przepis art. 156 § 1 kpa., który wyklucza stosowanie trybu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1992 r., sygn. akt III SA 946/91 – LexPolonica nr 297613). Jeżeli natomiast strona tego nie uczyni, a jedynie wyrazi swoje niezadowolenie z decyzji, to takie jej pismo wniesione w terminie otwartym do wniesienia odwołania powinno zostać potraktowane jako odwołanie, zgodnie z jego pierwszeństwem przed trybem nadzwyczajnym (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SA/Łd 33/01 – Lex nr 684715). W rozpoznawanej sprawie skarżąca w złożonym odwołaniu na jego stronie 1 i 9 (k. 274 i 278 akt adm.) w sposób jednoznaczny zażądała stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zatem jej pismo, choć zatytułowane odwołanie, potraktowane powinno być jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Wskutek jego wniesienia organ odwoławczy, jako organ wyższego stopnia wskazany w art. 157 § 1 kpa., winien rozpoznać wniosek w trybie nadzoru, jako organ I instancji (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1992 r., sygn. akt III SA 946/91 – LexPolonica nr 297613). O intencji strony nie decyduje bowiem tytuł pisma, ale treść jego żądania. Wojewoda rozpoznając zaś sprawę w trybu odwoławczym, mimo jednoznacznego żądania stwierdzenia nieważności decyzji, naruszył art. 127 § 1 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy skarżąca w istocie nie wniosła odwołania, a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 157 § 2 kpa przez nie rozpoznanie sprawy w trybie nadzoru, mimo tego, iż rozpoznania sprawy w tym trybie żądała skarżąca. Przy czym uchybienia te mają istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia organu odwoławczego, gdyż stosownie do unormowania art. 138 kpa i art. 156 § 1 i 2 kpa oraz art. 158 § 2 kpa rozstrzygnięcie innej treści wyda organ administracji rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, a inne w trybie stwierdzenia nieważności. Jednocześnie stwierdzić należy, że Sąd w pełni podziela pogląd zgodnie, z którym w zakresie postępowania odwoławczego nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w pierwszej instancji. Pogląd ten nie ma jednak zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Dotyczy ona bowiem sytuacji, gdy w toku wszczętego już postępowania odwoławczego organ stwierdzi istnienie przesłanek nieważnościowych, zgłoszone zostanie żądanie stwierdzenia nieważności bądź, gdy strona jednoznacznie stwierdzi, że wnosi odwołanie, a zarazem zażąda stwierdzenia nieważności decyzji, której odwołanie dotyczy. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ma bowiem za cel zbadanie czy istnieją unormowane w art. 156 § 1 kpa przesłanki do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, a nie ponowne rozpoznanie sprawy, co stanowi cel postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r., sygn. akt III SA 753798 – Lex nr 43949 i wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 622/08 – LexPolonica nr 2261606).
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy potraktuje odwołanie skarżącej, jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydent Miasta z dnia [...] i rozpozna go w trybie postępowania nadzwyczajnego, jakim jest stwierdzenie nieważności.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję. O nie podleganiu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 wspomnianej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło