II SA/Lu 727/12
WyrokWSA w Lublinie2012-11-13
Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Krystyna Sidor, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut dotyczący niewskazania w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych może być uwzględniony, jeśli został zgłoszony po upływie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut niewskazania w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych nie może być uwzględniony, ponieważ został zgłoszony po upływie ustawowego terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organy administracyjne miały obowiązek rozpatrzyć jedynie te zarzuty, które zostały podniesione w terminie. Zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego grzywny w celu przymuszenia. A. B. zarzuciła m.in. naruszenie przepisów dotyczących podstawy prawnej egzekucji, braku doręczenia upomnienia, przedawnienia obowiązku oraz doręczenia tytułu wykonawczego zamiast odpisu. Organy administracyjne częściowo uznały zarzuty, ale ostatecznie utrzymały w mocy postanowienie o prowadzeniu egzekucji.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] D. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nałożył na A. B. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł z powodu uchylania się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku rozbiórki dobudowanej bez pozwolenia na budowę części budynku mieszkalnego w miejscowości P.
Z uwagi na nieuiszczenie grzywny przez zobowiązaną, w dniu [...] lutego 2011 r. został wystawiony tytuł wykonawczy skierowany do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L. (k. 34 akt administracyjnych). Tym samym wobec A. B. została wszczęta egzekucja obowiązku o charakterze pieniężnym.
W dniu [...] grudnia 2011 r. A. B. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Powołując się na treść art. 33 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.), zarzuciła naruszenie art. 122 u.p.e., wskazując, że podstawą prowadzenia egzekucji grzywny w celu przymuszenia może być tytuł wykonawczy oraz postanowienie o nałożeniu grzywny. Skarżąca wyjaśniła, że w przedmiotowym stanie faktycznym został jej doręczony tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie decyzji z dnia 30 czerwca 1998 r. w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, która może stanowić jedynie podstawę dla tytułu wykonawczego w przedmiocie wykonania obowiązku nakazania rozbiórki dobudówki do budynku mieszkalnego położonego w P. [...], gm. S., a nie egzekucji grzywny w celu przymuszenia. Podniosła, że nie doręczono jej również postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, podczas gdy podstawą prowadzenia egzekucji grzywny może być wyłącznie tytuł wykonawczy, w którym jako podstawę prawną należności wskazuje się postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Ponadto skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca doręczenie pisemnego upomnienia, które jest wymagane zgodnie z art. 15 u.p.e.
Zdaniem A. B., organ dopuścił się również naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e., bowiem obowiązek zapłaty grzywny w celu przymuszenia, o ile w ogóle powstał, uległ przedawnieniu.
Poza tym, skarżąca podniosła, że doręczenie jej "tytułu wykonawczego", zamiast, jak wymaga tego art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e., odpisu tytułu wykonawczego, czyni prowadzoną egzekucję niedopuszczalną w rozumieniu art. 33 pkt 6 u.p.e.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o umorzenie egzekucji.
Postanowieniem z dnia 15 maja 2012 r., wydanym na podstawie art. 17 § 1, art. 18 i art. 34 u.p.e. w związku z art. 123 k.p.a. wierzyciel – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. uznał za uzasadniony zarzut z art. 33 pkt 10 u.p.e., zaś za nieuzasadnione uznał zarzuty z art. 33 pkt 1 i pkt 7 tej ustawy.
Uznając za uzasadniony zarzut z art. 33 pkt 10 u.p.e., wierzyciel wskazał, że przekazany celem dalszego egzekwowania obowiązku do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L. tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e. Nie wskazano w nim bowiem prawidłowo podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej o charakterze pieniężnym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. błędnie wskazał podstawę prawną należności, tj. decyzję administracyjną z dnia [...] czerwca 1998 r. znak [...], będącą podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, natomiast należało jako podstawę wskazać postanowienie z dnia [...] czerwca 2000 r. znak: [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Nie podzielając pozostałych zarzutów, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. powołał się na treść art. 33 pkt 1 u.p.e., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Wskazał, że środki egzekucyjne przymuszające do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie ulęgają przedawnieniu. Tylko wykonanie obowiązku (w tym przypadku rozbiórka dobudowanej części budynku mieszkalnego) może skutkować umorzeniem nałożonej a nieuiszczonej lub nieściągniętej grzywny (na uzasadniony wniosek zobowiązanego). Natomiast nawet uiszczenie lub ściągnięcie grzywny nie zwalnia z wykonania obowiązku.
W ocenie wierzyciela, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut z art. 33 pkt 7 u.p.e., dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 tej ustawy. Organ nadzoru budowlanego wskazał, że stosownie do treści § 13 pkt 3 lit. e/ rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. (Dz.U. z 2001 Nr 137, poz. 1541) nie miał obowiązku doręczenia A. B. upomnienia przed przekazaniem tytułu wykonawczego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.
Wierzyciel podniósł, że z akt sprawy wynika, iż A. B. otrzymała postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...].06.2000 r., które razem z tytułem wykonawczym zostało doręczone w dniu [...].06.2000 r. (podpis J. B.). Na podstawie tego postanowienia zobowiązana miała możliwość zarówno sprawdzić prawidłowość wyliczenia wysokości nałożonej grzywny, jak i złożyć zażalenie na postanowienie, z którego to prawa skorzystała. Wskutek zażalenia Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. utrzymał orzeczenie w mocy (postanowienie z dnia [...].08.2000 r. znak: [...]).
Ponadto, zdaniem wierzyciela, doręczenie zobowiązanej tytułu wykonawczego a nie "odpisu" tytułu wykonawczego nie ma wpływu na legalność postępowania egzekucyjnego. Odpis jest dokładnym odwzorowaniem, czyli odzwierciedleniem oryginału. Jeżeli organ ma zgodnie z prawem "czynić mniej" (czyli wystawić "odpis"), to nie można mu skutecznie zarzucić, gdy "czyni więcej" (gdy wystawi tytuł wykonawczy w oryginale).
Podnoszony przez zobowiązaną zarzut wystawienia dwóch tytułów wykonawczych w tej samej sprawie również nie zasługuje, w ocenie wierzyciela, na uwzględnienie. Pierwszy tytuł wykonawczy (z [...] czerwca 2000 r.) dotyczy obowiązku o charakterze niepieniężnym, natomiast drugi tytuł wykonawczy (z [...] lutego 2011 r.) dotyczy obowiązku o charakterze pieniężnym i jego doręczenie stanowi wszczęcie odrębnego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego, w którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie jest wierzycielem.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., wydanym na skutek zażalenia A. B., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że z art. 124 § 1 u.p.e., zgodnie z którym nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, wynika, że kwota grzywny w celu przymuszenia staje się nowym obowiązkiem podlegającym egzekucji i jest egzekwowana jak każda inna należność pieniężna, a więc zgodnie z przepisami Działu II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem organu odwoławczego, w zakresie, w jakim złożone zażalenie dotyczy przedawnienia środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, podnoszone przez zobowiązaną argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Organ wskazał, że grzywna w celu przymuszenia nie ulega przedawnieniu. W myśl bowiem art. 125 § 1 u.p.e., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (na uzasadniony wniosek zobowiązanego). Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, który w wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r., II SA/Ke 683/11 stwierdził, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, a nie zobowiązaniem pieniężnym. Nie ulega więc przedawnieniu, może natomiast ulec wygaśnięciu, podlegać umorzeniu lub zwrotowi (podobną argumentację przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 stycznia 2008 r., I SA/Lu 630/07).
Odnosząc się do sprawy doręczenia dwóch tytułów wykonawczych oraz odpisu tytułu wykonawczego, organ odwoławczy wyjaśnił, że pod pojęciem odpis należy rozumieć "dokładne odwzorowane". Tym samym obowiązkiem organu egzekucyjnego, zgodnie z art. 26 u.p.e., który w § 5 stanowi, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, było doręczenie odpisu tytułu będącego idealnym odwzorowaniem oryginału. Samo zaś doręczenie zobowiązanej drugiego tytułu wykonawczego, w tym przypadku tytułu wykonawczego TYT - 1, stosowanego w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, nie narusza prawa. Tym bardziej, że jest to obowiązek organu egzekucyjnego, który poprzez doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego o charakterze pieniężnym, wszczyna odrębne postępowanie egzekucyjne, mające na celu ściągnięcie niewpłaconej grzywny w celu przymuszenia.
W skardze na to postanowienie A. B. zarzuciła naruszenie zasad postępowania, tj. :
- art. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, które z sposób oczywisty narusza prawo;
- art. 124 w zw. 107 k.p.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu postanowienia rozstrzygnięcia co do wszystkich stawianych przez A. B. zarzutów;
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e. poprzez niedoręczenie jej odpisu tytułu wykonawczego;
- art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e. polegającego na niewskazaniu w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności;
- 27 § 3 u.p.e. poprzez niedołączenie do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L.
Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów, jakie były podnoszone w zażaleniu, m. in. do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e., polegającego na tym, że w tytule wykonawczym powinny być wskazane środki egzekucyjne.
Ponadto, zdaniem skarżącej, art. 27 § 3 u.p.e. nakłada na organ obowiązek dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia. Takim dowodem nie jest umieszczona w odpisie tytułu wykonawczego informacja o dacie doręczenia ani zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy.
Całkowicie niezrozumiałym, zdaniem skarżącej, jest wystawienie dwóch tytułów wykonawczych w stosunku do tej samej należności, co przyznał również Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z [...] lutego 2012 r. nr [...]. Organ również do tego zarzutu się nie odniósł, wskazując jedynie uzasadnienie dla wydania tytułu wykonawczego dla grzywny w celu przymuszenia.
Skarżąca wskazała, że, jak wynika z postanowienia PINB z [...].01.2012 r., tytuł wykonawczy oraz postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wystawione zostały dnia [...].06.2000 r., natomiast tytuł wykonawczy, w stosunku do którego zobowiązana podniosła zarzuty, datowany jest na [...].02.2011 r. Na doręczonym ostatnio tytule nie istnieje żadna adnotacja, iż jest to kolejny tytuł wykonawczy wydany w tej samej sprawie.
Skarżąca wskazała ponadto, że został jej doręczony tytuł wykonawczy, zamiast, jak wymaga tego art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e., odpis tytułu wykonawczego, co czyni prowadzoną egzekucję niedopuszczalną w rozumieniu pkt 6 art. 33 tej ustawy. Przepis ustawy wyraźnie określa, iż doręczony ma być odpis tytułu wykonawczego a nie oryginał, a w związku z tym tytuł wykonawczy doręczony zobowiązanemu ma być dokładnie odwzorowany, a nie stanowić oryginał.
Niezależnie od powyższego, wobec uznania za uzasadnione zarzutów z art. 33 pkt 10 u.p.e. należało, zdaniem skarżącej, umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o niniejszy tytuł z wadliwie wskazaną podstawą prawną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, że będąca przedmiotem kontroli sądowej skarga dotyczy postanowienia organu nadzoru budowlanego będącego wierzycielem, zawierającego stanowisko w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Zgodnie z treścią art. 119 § 1 u.p.e., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.
Z treści art. 119 § 1 u.p.e. wynika, że grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny. Jest ona środkiem, który z uwagi na dolegliwość natury finansowej skłania zobowiązanego lub osoby, które mają nadzorować wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, do wykonania tego obowiązku.
Zgodnie z art. 122 § 1 u.p.e., grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 tej ustawy, a następnie postanowienie o nałożeniu grzywny. Stosownie natomiast do § 3 powołanego przepisu, zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu jedynie w fazie wszczęcia tego postępowania. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się zatem jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie (tak m.in. wyrok NSA z 27 stycznia 2012 r., II FSK 1435/10, wyrok NSA z dnia 14 września 2007 r., I OSK 522/07, wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 407/10,). Inaczej rzecz ujmując, zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów podnosić nowych zarzutów ani uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując ich nowe podstawy (J. Radwanowicz -Wanczewska, Komentarz do art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2010, wyrok NSA z 13 października 2011 r., II OSK 1441/10, wyrok NSA z 26 sierpnia 2011 r., II FSK 474/10).
Siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym liczony jest od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie skarżąca w doręczonym jej tytule wykonawczym o terminie tym została pouczona, podobnie jak o podstawach, na których mogą być wniesione zarzuty.
W związku z powyższym należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie wierzyciel – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., a także organ wyższego stopnia nad nim – Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. mieli obowiązek rozpatrzyć jedynie te zarzuty, które skarżąca podniosła w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r., a zatem zarzut wskazania w tytule wykonawczym błędnej podstawy prawnej prowadzenia egzekucji grzywny w celu przymuszenia, zarzut niedoręczenia skarżącej postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, zarzut niedoręczenia pisemnego upomnienia, zarzut przedawnienia obowiązku zapłaty grzywny w celu przymuszenia, zarzut doręczenia skarżącej dwóch tytułów wykonawczych w tej samej sprawie oraz zarzut doręczenia skarżącej "tytułu wykonawczego", zamiast, jak wymaga tego art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e., odpisu tytułu wykonawczego.
W związku z tym organy nadzoru budowlanego nie miały obowiązku rozpatrywać i ustosunkowywać się do zarzutu polegającego na niewskazaniu w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych, gdyż został on zgłoszony dopiero w zażaleniu na postanowienie pierwszoinstancyjne oraz w skardze, a zatem już po upływie terminu do jego wniesienia.
Ustosunkowując się do stanowisk organów w przedmiocie zarzutów, należy wskazać, że stanowiska te odpowiadają prawu.
Nie ulega wątpliwości, że zasadny jest podniesiony przez skarżącą zarzut wskazania w tytule wykonawczym z dnia [...] lutego 2011 r. nieprawidłowej podstawy prawnej należności (art. 33 pkt 10 u.p.e.), W tytule wykonawczym jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel błędnie wskazał decyzję administracyjną z dnia [...] czerwca 1998 r. znak [...], będącą podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej nałożonego na skarżącą obowiązku rozbiórki części obiektu budowlanego, zamiast postanowienia z dnia [...] czerwca 2000 r. znak: [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, nieuiszczona w terminie grzywna w celu przymuszenia podlega ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych. Zatem obowiązek jej uiszczenia staje się nowym obowiązkiem podlegającym egzekucji, który jest egzekwowany jak każda inna należność pieniężna, a zatem według zasad określonych w Dziale II ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym, organy nadzoru budowlanego miały podstawy, by uznać powołany zarzut za uzasadniony.
Nie można natomiast podzielić zawartego w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. zarzutu przedawnienia wykonania grzywny w celu przymuszenia. Grzywna w celu przymuszenia mogłaby bowiem ulegać przedawnieniu wyłącznie wtedy, gdyby istniała norma prawna przewidująca taki skutek oraz określająca przesłanki jego wystąpienia. Wobec braku takiej normy uprawnione jest stanowisko, że grzywna w celu przymuszenia nie ulega przedawnieniu. Zatem organy obu instancji w niniejszej sprawie nie naruszyły prawa, uznając zarzut przedawnienia wykonania obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia za nieuzasadniony.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa wyłącznie przesłanki umorzenia przedmiotowej grzywny, które następuje jedynie w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym (art. 125 § 1). Jasność powyższej reguły nie pozwala na wiązanie możliwości umorzenia tej należności z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym (tak m.in. wyrok NSA z 24 lutego 2012 r., II OSK 2343/10).
Na marginesie należy wskazać, chociaż nie zostało to podniesione w piśmie zawierającym zarzuty, lecz dopiero w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, że nie przedawniło się również zobowiązanie ujęte w postanowieniu o nałożeniu grzywny, które było podstawą wydania tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie (tj. nałożony na skarżącą obowiązek rozbiórki części obiektu budowlanego). Prawo budowlane nie zawiera bowiem norm prawnych, które z upływem określonego czasu wiązałyby możliwość odstąpienia od wykonania obowiązku. Nakaz rozbiórki nie jest obowiązkiem cywilnoprawnym i dlatego nie mają do niego zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego (art. 26 ust. 3 u.p.e.). Likwidacja skutków samowoli budowlanej, tj. m.in. obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, nie ulega zatem przedawnieniu (wyrok NSA z dnia 27 marca 2007r., II OSK 522/06).
Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia skarżącej upomnienia wzywającego do spełnienia obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia, należy wskazać, że w postępowaniu egzekucyjnym zasadą jest, iż skuteczność wszczęcia i prowadzenia egzekucji uwarunkowana jest uprzednim zrealizowaniem określonego w art. 15 u.p.e. nakazu doręczenia zobowiązanemu upomnienia wzywającego do spełnienia obowiązku, mającego skłonić zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku bez potrzeby prowadzenia egzekucji. Jednak od zasady tej prawodawca ustanowił wyjątki. Z treści § 3 ust. 2 w związku z § 13 pkt 3 lit. e/ rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), dodanego przez § 1 pkt 11 lit. b/ rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2002 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 9, poz. 106) zmieniającego niniejsze rozporządzenie z dniem 1 lutego 2003 r., wynika, że w przypadku egzekucji grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym, egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W związku z powyższym brak było podstaw, aby uznać zarzut niedoręczenia skarżącej upomnienia w niniejszej sprawie za uzasadniony. Skoro bowiem przedmiot egzekucji stanowi grzywna w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (rozbiórka części obiektu budowlanego), to postępowanie to mogło zostać skutecznie wszczęte i toczyć się bez uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.
Nieuzasadniony jest również zarzut niedoręczenia A. B. postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, gdyż jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru - k. 11 akt organu pierwszej instancji, odpis postanowienia został doręczony skarżącej w dniu [...] czerwca 2000 r.
Nie można także podzielić zarzutu doręczenia skarżącej dwóch tytułów wykonawczych w tej samej sprawie, gdyż takiego zarzutu nie przewiduje art. 33 pkt 1-10 u.p.e., zawierający wyczerpujące wyliczenie uchybień, które można podnieść w drodze zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Z tej samej przyczyny organy nie miały również podstaw, by uwzględnić zarzut dotyczący doręczenia skarżącej odpisu tytułu wykonawczego, który w jej ocenie nie stanowi odpisu, lecz oryginał. Zarzut ten nie mieści się w zamkniętym katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1-10 u.p.e. Jednakże doręczenie skarżącej oryginału zamiast odpisu tytułu wykonawczego pozostawało bez wpływu na legalność postępowania. Jeśli powiem organ może czynić mniej, nie można mu czynić skutecznego zarzutu w sytuacji, gdy czyni więcej.
Mając na uwadze powyższe, należy przyjąć, że stanowisko organów w przedmiocie zarzutów skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej, odpowiada prawu.
Z uwagi na to, że zarzut niewskazania w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych został zgłoszony dopiero w zażaleniu na postanowienie pierwszoinstancyjne oraz w skardze, tj. po upływie terminu do jego wniesienia, sąd – podobnie jak organy – nie miał podstaw, by się do niego ustosunkować.
Z tych wszystkich względów, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło