II SA/Lu 728/24
WyrokWSA w Lublinie2024-12-19
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Jerzy Parchomiuk, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na podstawie decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, mogą być uznane za nienależnie pobrane na podstawie art. 2 pkt 7 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, niezależnie od świadomości strony o utracie uprawnienia do świadczenia?Ratio decidendi
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania, a w której odmówiono prawa do świadczenia, są nienależnie pobrane w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tym przypadku istotny jest wyłącznie obiektywny fakt wypłacenia świadczenia bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, a nie subiektywna świadomość strony o utracie uprawnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zobowiązaniu do jego zwrotu. Świadczenie zostało przyznane pierwotnie decyzją z października 2021 r., jednak następnie postępowanie zostało wznowione, a decyzja uchylona w lutym 2023 r. z uwagi na prawomocne umorzenie postępowania o ustalenie ojcostwa i alimentów. Skarżąca kwestionowała uznanie świadczeń za nienależnie pobrane, podnosząc m.in. brak swojej świadomości w tym zakresie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 lipca 2024 r. znak: SKO.41/726/OS/2024 w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych oddala skargę.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 16 lipca 2024 r. znak: SKO.41/726/OS/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania B. K. (dalej także jako "skarżąca" lub "strona"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 21 listopada 2023 r. znak: MOPR.D-OZ.4610.38005.1.7.2023, w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz zobowiązania do jego zwrotu.
Rozstrzygniecie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 13 października 2021 r. Prezydent Miasta Lublin przyznał skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionej W. K. (małoletniej córki skarżącej) w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r. Prawo do świadczenia ustalono w oparciu o postanowienie Sadu Rejonowego [...] z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt VI RC [...], zabezpieczające roszczenie małoletniej W. K., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego B. K., do czasu prawomocnego zakończenia postepowania o ustalenie ojcostwa i alimenty, z powództwa przeciwko D. B..
Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2023 r. Prezydent Miasta Lublin, na podstawie art. 149 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzją ostateczną z dnia 13 października 2021r.
Następnie decyzją z dnia 13 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił własną decyzję z dnia 13 października 2021 r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla małoletniej W. K. na okres od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 21 grudnia 2022 r. pozyskał prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich [...] z dnia 25 czerwca 2012 r. sygn. akt V RC [...], umarzające postępowanie w sprawie z powództwa B. K. przeciwko D. B. o ustalenie ojcostwa i roszczenia z tym związane. Organ wskazał, że wraz z uprawomocnieniem się ww. postanowienia, upadło zabezpieczenie roszczenia alimentacyjnego. W. K. nie jest zatem osobą uprawnioną do alimentów.
Strona nie wniosła odwołania od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia 21 listopada 2023 r. Prezydent Miasta Lublin ustalił nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionej W. K., przyznane decyzją z dnia 13 października 2021 r. i wypłacone w okresie od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r. w wysokości 6.000 zł. Jednocześnie organ zażądał zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w ustalonej wysokości.
Powołując się na okoliczność uchylenia w wyniku wznowienia postepowania decyzji z dnia 13 października 2021 r. o przyznaniu stronie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ stwierdził, że świadczenia wypłacone na podstawie tej decyzji w okresie stanowią świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 2 pkt. 7 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem za świadczenia nienależnie pobrane uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. Ponadto podkreślił, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, osoba która pobrała nienależnie świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu, przy czym w myśl ust. 1a tego artykułu, w niniejszej sprawie odsetek nie nalicz się.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wskazaną na wstępie decyzją z dnia 16 lipca 2024 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 21 listopada 2023 r.
Organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie przesłanką niezbędną do stwierdzenia, że mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, był fakt uchylenia decyzją z dnia 13 lutego 2023 r. decyzji z dnia 13 października 2021 r. o przyznaniu świadczeń. W ocenie organu, uchylenie decyzji przyznającej prawo do świadczenia po wznowieniu postępowaniu wskutek wystąpienia jednej z przesłanek wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 k.p.a. i odmowa przyznania prawa do świadczenia, uzasadniało zakwalifikowanie świadczeń wypłaconych w okresie od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r., jako nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi.
Odnosząc się do poniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących bezpodstawnego zakwalifikowania przedmiotowego świadczenia jako nienależnie pobranego, Kolegium wskazało, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych sytuacja określona w art. 2 pkt 7 lit. c) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest inna, niż sytuacje wskazane w tym przepisie w lit. a), b), d), f) i g). W tym przypadku istotny jest jedynie czynnik obiektywny w postaci zaistnienia faktu wypłacenia świadczenia bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli następnie stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. Organy nie biorą natomiast pod uwagę czynnika subiektywnego, co oznacza, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy strona wiedziała, że pobiera świadczenie nienależne (vide wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt. II SA/Lu 32/24).
Odnosząc się do przedstawionej w odwołaniu sytuacji zdrowotnej i dochodowej strony, Kolegium poinformowało, że w odrębnym postępowaniu strona uprawniona jest do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, jeżeli jej zdaniem zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (art. 23 ust. 8 ww. ustawy).
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wynika sprawy, a to:
a) art. 23 ust. 1, ust. 1a, ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędną interpretację i uznanie, że nie skarżąca posiada uprawnień do świadczeń alimentacyjnych, w konsekwencji czego ustalono nieprawidłowo stan faktyczny mający wpływ na treść wydanej decyzji;
b) art. 2 pkt 7 lit. c w zw. z art. 1a ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne uznanie, iż wypłacone skarżącej świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym w sytuacji braku świadomości skarżącej w tym zakresie i braku złej woli;
c) art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego (tj. odmowa uchylenia lub uchylenie), przy jednoczesnym rozstrzygnięciu o istocie sprawy, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
d) art. 151 § 1 w zw. z art. 151 § 2 oraz art. 146 § k.p.a., poprzez brak merytorycznego rozstrzygnięcia co do ostatecznej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy mimo, iż uchylenie decyzji było niedopuszczalne z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a., a zatem organ mógł jedynie stwierdzić wydanie decyzji naruszeniem prawa;
e) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym dokładnego zbadania przez organ sytuacji D. B., jego karalności za przestępstwo niealimentacji i braku weryfikacji jakichkolwiek danych;
f) art. 7, art. 75 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz odniesienia się do całokształtu okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji;
g) art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutów odwołania, podczas gdy obowiązkiem organu było ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy w każdym aspekcie, z uwzględnieniem wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu;
h) art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na dowolnej, a nie swobodnej i wszechstronnej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięciu jego istotnej części;
i) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że błędem organu jest niedokonywanie ustaleń faktycznych przez nieuwzględnienie świadomości, jaką miała skarżąca w dacie wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i w okresie ich pobierania. Skarżąca podkreśliła, że WSA w Lublinie w wyroku z dnia 8 lutego 2018 r. (nie podała sygnatury tego orzeczenia) stwierdził, że w każdym z przypadków wymienionych w art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a więc również w sytuacji określonej w lit. c), organ, orzekając o nienależnie pobranych świadczeniach, ma obowiązek badać, czy osoba pobierająca świadczenie wiedziała o tym, że świadczenie jej nie przysługuje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej zawiadomienia o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Żądania takiego nie zgłosił również w późniejszym toku postępowania jej pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy.
W związku z powyższym sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji z dnia 21 listopada 2023 r. nie naruszają bowiem prawa.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm., dalej jako "u.p.o.u.a."). Powołana ustawa określa warunki i tryb przyznawania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, regulując przy tym również przesłanki uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane oraz żądania jego zwrotu od świadczeniobiorcy.
I tak, zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a., świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Pojęcie "osoby uprawnionej" definiuje art. 2 pkt 11 u.p.o.u.a. wskazując, że oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.
Z kolei art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a. stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Sytuacje, w których dochodzi do nienależnego pobrania świadczenia określa art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a. W świetle tego unormowania nienależnie pobrane świadczenie oznacza m.in. świadczenie wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia (lit. c).
W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów, iż powyższa przesłanka uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, wystąpiła w przypadku świadczeń wypłaconych skarżącej na rzecz jej małoletniej córki W. K. w okresie od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r., przyznanych decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia 13 października 2021 r. Akta sprawy potwierdzają bowiem, że wskazana decyzja została - w wyniku wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – uchylona decyzją organu pierwszej instancji dnia 13 lutego 2023 r., którą jednocześnie odmówiono przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej małoletniej córki na okres od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. (k. 107 akt. adm. I inst.). Jednocześnie z akt sprawy wynika, że strona nie wniosła odwołania od ww. decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania, wskutek czego decyzja ta stała się ostateczna wraz z upływem terminu do jej zaskarżenia.
Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia 13 października 2021 r. w wyniku wznowienia postępowania, czyniło koniecznym uznanie całości świadczeń wypłaconych w oparciu o tę decyzję za świadczenia nienależnie pobrane, o których mowa w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a., niezależnie od okoliczności podnoszonych przez stronę, a dotyczących rzekomego braku po jej stronie świadomości o utracie przez jej córkę uprawnienia do przedmiotowych świadczeń. Jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, według którego sytuacja określona w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a jest inna niż wskazane w tym przepisie w lit. a), b), d), f) i g). W tym przypadku istotny jest jedynie czynnik obiektywny w postaci zaistnienia faktu wypłacenia świadczenia bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli następnie stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia. Chodzi zatem między innymi o taką sytuację, gdy w wyniku wznowienia postępowania, organ uchyli decyzję, którą przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego i odmówi jego przyznania. Skutkiem takiej decyzji jest usunięcie z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której stronie przysługiwało świadczenie z funduszu alimentacyjnego w określonej wysokości i we wskazanym okresie. W takiej sytuacji w sprawie o ustalenie świadczeń nienależnie pobranych bez znaczenia jest przyczyna, z uwagi na którą wznowiono postępowania zakończone decyzją przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Istotny jest wyłącznie skutek w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na mocy której wypłacono świadczenie. W związku z powyższym, w przypadku, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. c) omawianej ustawy, w odróżnieniu do pozostałych przypadków wymienionych w art. 2 pkt 7 lit. a), b), d), f) i g) tej ustawy, organy nie biorą pod uwagę czynnika subiektywnego przy ustalaniu czy pobrano świadczenie nienależne. Oznacza to, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy strona wiedziała, że pobiera świadczenie nienależne (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 309/18; z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1409/20; z dnia 7 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 936/21; z dnia 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1734/23; a także wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 32/24).
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje powyższy pogląd, natomiast nie podziela odmiennego stanowiska wyrażonego w przytoczonym w treści skargi wyroku WSA w Lublinie z dnia 8 lutego 2018 r. o sygnaturze – jak ustalił Sąd – II SA/Lu 877/17. W ocenie Sadu, rozróżnienie pomiędzy "świadczeniem nienależnym" a "nienależnie pobranym", na które powołano się w tym orzeczeniu, związane z kwestią zawinienia, nie znajduje odniesienia do okoliczności o charakterze obiektywnym. Ponadto, zdaniem Sądu, o prawidłowości przyjętej przez organy wykładni art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a., zgodnej ze wskazaną wyżej linią orzeczniczą, świadczy również to, że od kwot nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. nie nalicza się odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 23 ust. 1a u.p.o.u.a.). Osoba, która pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego w warunkach określonych w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a., obowiązana jest do ich zwrotu, gdyż obiektywnie prawo do nich nie mogło być jej przyznane. Każde zatem świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone na podstawie decyzji, którą następnie uchylono w wyniku wznowienia postępowania i odmówiono prawa do świadczenia, jest świadczeniem nienależnie pobranym, zaś decyzja zapadła w oparciu o art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a.ma charakter związany (zob. także wyroki NSA: z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1879/18 i z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1437/19).
Skoro więc w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji decyzją z dnia 13 lutego 2023 r., w wyniku wznowienia postępowania, uchylił własną decyzję z dnia 13 października 2021 r. o przyznaniu stronie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej małoletniej córki W. K. oraz jednocześnie odmówił przyznania przedmiotowych świadczeń na okres od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r., i decyzja ta stała się ostateczna oraz prawomocna (nie została przez stronę zaskarżona), okoliczność ta stała się wystarczającą podstawą do zakwalifikowania świadczeń wypłaconych skarżącej we wskazanym okresie, za świadczenia nienależnie pobrane, na podstawie art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. Wystąpienie sytuacji opisanej w tym przepisie oznacza, że irrelewantne dla przypisania spornym świadczeniom charakteru świadczeń nienależnie pobranych pozostają argumenty wskazujące na brak po stronie skarżącej świadomości, iż nie była uprawniona do pobrania przedmiotowych świadczeń. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. jest niezależne od tego rodzaju okoliczności, a determinowane wyłącznie faktem wcześniejszego uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji przyznającej świadczenia i orzeczenia o odmowie ich przyznania. Przy czym w takiej sytuacji – jak wyżej wskazano – na etapie postępowania o ustalenie świadczeń nienależnie pobranych i zobowiązanie do ich zwrotu, nie jest badana zasadność wcześniejszego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzja o przyznaniu świadczeń. Zarzuty w tym zakresie nie mogą wiec odnieść skutku w niniejszej sprawie - mogły być badane jedynie w ramach kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania. W analizowanym przypadku decyzja z dnia 13 lutego 2023 r. nie została jednak przez skarżącą zaskarżona.
W konsekwencji nie może świadczyć o wadliwości zaskarżonej decyzji brak poczynienia przez organy ustaleń co do świadomości skarżącej, iż pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego nienależnie. Ustalenia takie były w okolicznościach niniejszej sprawy zbędne wobec potwierdzenia zgormadzonym materiałem dowodowym wystąpienia przesłanki uznania świadczeń za nienależnie pobrane, opisanej w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. Bez znaczenia dla sprawy pozostają również okoliczności związane z przebiegiem postępowania w sprawie z powództwa skarżącej przeciwko D. B. o ustalenie ojcostwa małoletniej W. K.. Tym samym zakres ustaleń faktycznych poczynionych przez organy był wystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a wobec tego organom nie można zarzucić naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Z tych samych względów uzasadnionych podstaw nie znajdują skierowane do organu drugiej instancji zarzuty naruszenia art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem argumenty odwołania, które – zdaniem skarżącej – zostały pominięte przez organ odwoławczy, nie mogły mieć wpływu na podjęte przez ten organ rozstrzygniecie.
Wobec prawidłowego stwierdzenia przez organy, że w niniejszej sprawie wystąpiła określona w art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. przesłanka uznania za nienależnie pobrane świadczeń wypłaconych w oparciu o decyzję z dnia 13 października 2021 r., zasadne było także zobowiązanie skarżącej, na podstawie art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a., do zwrotu tych należności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło