II SA/Lu 741/08
PostanowienieWSA w Lublinie2008-11-19
Skład orzekający: Jarosław Harczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona skarżąca, której sprawa dotyczy zaliczki alimentacyjnej, jest zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) PPSA, a jeśli nie, czy wykazuje przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w celu ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Strona skarżąca, której sprawa dotyczy zaliczki alimentacyjnej, jest zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) PPSA, ponieważ sprawy z zakresu pomocy społecznej są zwolnione z opłat. Jednakże, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w celu ustanowienia adwokata został oddalony, ponieważ brak obowiązku ponoszenia kosztów sądowych uniemożliwia ocenę, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Niemniej jednak, strona wykazała przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata, gdyż jej sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów jego wynagrodzenia bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.Stan faktyczny
H. L. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zaliczki alimentacyjnej. Strona skarżąca przedstawiła obszerną dokumentację medyczną i finansową. Referendarz sądowy uznał, że strona jest zwolniona z kosztów sądowych, ale nie wykazała przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w celu ustanowienia adwokata. Jednocześnie stwierdził, że strona wykazała przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata.Rozstrzygnięcie
Przyznano H. L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, a odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej zaliczki alimentacyjnej p o s t a n a w i a I. przyznać H. L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Strona skarżąca H. L. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do wniosku strona skarżąca dołączyła kserokopię dokumentacji fotograficznej jej stan zdrowia, kserokopię dokumentacji medycznej liczącą 22 strony, kserokopię zaświadczenia z Gminnej Gospodarki Komunalnej, kserokopię powiadomienia o wysokości opłat komunalnych za mieszkanie, kserokopię zaświadczenia z OPS dotyczącego wysokości pobieranego przez stronę skarżącą zasiłku stałego, kserokopię decyzji ZUS dotyczącej renty pobieranej przez stronę skarżącą oraz 11 stron kserokopii aktów administracyjnych wydanych w sprawie administracyjnej, której dotyczy skarga inicjująca niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne oraz pism otrzymanych przez stronę skarżącą w tej sprawie od organów administracji publicznej.
Referendarz sądowy stwierdził, że:
Wniosek o przyznanie prawa pomocy częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej sformułowana w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oparte są na zwrotach szacunkowych, których samodzielne stosowanie wywołuje konieczność oszacowania wystąpienia określonych w zwrotach szacunkowych stanów faktycznych. Dlatego oceniając zasadność wniosku należy wziąć pod uwagę z jednej strony wysokość obciążeń finansowych związanych z danym postępowaniem, a z drugiej realne, istniejące w chwili składania wniosku możliwości finansowe strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organów w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skarga H. L., która zainicjowała niniejsze postępowanie dotyczy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej zaliczki alimentacyjnej, czyli w istocie dotyczy zaliczki alimentacyjnej, której zasady przyznawania normuje ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Ze względu na przedmiot niniejszego postępowania stronę skarżącą zalicza się do grupy podmiotów, do których ma zastosowanie art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (por. tezę 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 333/07 – Lex nr 341007). Tym samym na stronie skarżącej w niniejszym postępowaniu nie ciąży obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Skoro na stronie skarżącej nie ciąży w niniejszym postępowaniu obowiązek ponoszenia kosztów sądowych nie można oszacować ich wpływu na możliwość poniesienia przez nią wszelkich kosztów postępowania. Brak jest tym samym możliwości oszacowanie wystąpienia stanów faktycznych zawartych w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. od zaistnienia, których przepis ten uzależnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowity a tym samym i przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Okoliczność powyższa nie stoi jednak na przeszkodzie rozważenia możliwości przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.
Stawka minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla reprezentowania strony skarżącej w sprawie niniejszej wynosi 240 złotych netto (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) - 292,80 złotych brutto (§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.).
Z oświadczenia strony skarżącej oraz nadesłanych przez nią dokumentów wynika, że samodzielnie prowadzi ona gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu kwaterunkowym o powierzchni [...] m2 i utrzymuje się z renty w kwocie [...] złotych brutto, z której po potrąceniu kwoty alimentów, zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne wypłacana jest stronie skarżącej kwota [...] złotych. Po opłaceniu przez stronę skarżącą kosztów komorniczych z renty pozostaje jej kwota [...] złotych. Strona skarżąca otrzymuje ponadto zasiłek stały w kwocie [...] złotych. Stałe miesięczne koszty utrzymania mieszkania strony skarżącej wynoszą [...] złotych. Strona skarżąca wymaga stałego leczenia farmakologicznego.
W ocenie referendarza sądowego strona skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania wynagrodzenia adwokata.
Po potrąceniu z renty strony skarżącej alimentów, zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz poniesieniu przez nią kosztów komorniczych miesięcznie do jej dyspozycji pozostaje kwota [...] złotych. Uiszczenie z tej kwoty kosztów utrzymania mieszkania powoduje, że na zakup wyżywienia i lekarstw stronie skarżącej pozostaje kwota [...] złotych. Porównanie tej kwoty do kwoty brutto minimalnego wynagrodzenia adwokata, które strona skarżąca musiałaby uiścić w niniejszej sprawie chcąc ustanowić adwokata z wyboru wskazuje, że nie ma ona realnych możliwości uiszczenia minimalnego wynagrodzenia adwokata. Minimalne wynagrodzenia adwokata w kwocie brutto jest bowiem wyższe niż kwota, która miesięcznie pozostaje w dyspozycji strony skarżącej. Tak wiec strona skarżąca chcąc ustanowić adwokata z wyboru, aby ponieść koszty świadczonego przez niego zastępstwa procesowego w ich minimalnej wysokości, musiałby przeznaczyć na ten cel środki finansowe służącej jej do ponoszenia kosztów utrzymania koniecznego. To zaś spowoduje uszczerbek w koniecznych stronie skarżącej kosztach utrzymania.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w postanowieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło