II SA/Lu 763/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. przyznaje [...] J. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia 19 kwietnia 2016 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał D. W. (dalej: "skarżący") rozbiórkę budynku gospodarczego, usytuowanego na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości K. [...], gmina Z.. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący zarzucając organowi naruszenie: - art. 7, 8, 75, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), wskutek braku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, - art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.; dalej: "ustawa Prawo budowlane"), poprzez bezzasadne wydanie nakazu rozbiórki opisanego obiektu budowlanego; - art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego wadliwe niezastosowanie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 6 czerwca 2016 r., znak: [...], uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane nakazał skarżącemu "rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie poziomym ok. 4,20 m x 7,25 m, usytuowanego ok. 0,10 m od granicy działki nr ewid. [...] oraz ok. 0,70 m od ogrodzenia działki nr ewid. [...], zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], położonej w m. K. gm. Z.". W skardze do Sądu na powyższą decyzję organu drugiej instancji skarżący wniósł o jej uchylenie, powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Sąd uwzględnił skargę z innych powodów niż w niej wyrażone, mając na uwadze treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), który zobowiązuje – co do zasady – Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę wszelkie istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane przez stronę skarżącą w złożonej przez nią skardze. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że za stronę postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego obu instancji uznały W. G. - właściciela działki nr [...], obręb K., gmina Z.. Poza sporem jest przy tym, że wspomniana nieruchomość sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...], na której znajduje się budynek gospodarczy, stanowiący przedmiot nakazu rozbiórki orzeczonego przez organy obu instancji. Niekwestionowanym jest również, że powyższy budynek usytuowany jest w odległości 0,70 m od granicy z działką nr [...]. Należy zauważyć, że do W. G. jako strony postępowania, została skierowana zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia 6 czerwca 2016 r. Odbiór tej decyzji został pokwitowany przez dorosłego domownika, który podjął się oddania przesyłki adresatowi (k. 34 akt organu drugiej instancji). Podkreślenia wymaga, że w toku postępowania sądowego w niniejszej sprawie Kierownik USC w Z., odpowiadając na wezwanie Sądu, złożył skrócony odpis aktu zgonu W. G. z dnia 10 listopada 2016 r., z którego wynika, że wskazana osoba zmarła w dniu 4 czerwca 2016 r., to jest przed wydaniem zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji (k. 66 akt sądowych). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie żyje i wydanie w stosunku do niej decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 Lex nr 82653; z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33, Lex nr 83698; z dnia 11 marca 2008 r., sygn.. akt I OSK 1959/06, Lex nr 505429, czy też z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1429/08, Lex nr 595138). Należy bowiem zauważyć, że jeśli stroną postępowania jest osoba fizyczna, o jej prawach czy obowiązkach można orzec, jeśli ma zdolność prawną. Ta ostatnia na gruncie art. 8 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.) powstaje co do zasady wraz z urodzeniem oraz kończy się wraz ze śmiercią osoby. Przymiot strony przysługujący osobie fizycznej wygasa zatem wraz z jej śmiercią, a to oznacza, że nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale także, że decyzja ta nie może, z powodu braku możliwości fizycznego jej doręczenia, wywołać odpowiednich skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1187/11, Lex nr 1260058). Wskazać przy tym trzeba, że na ocenę zaistnienia powyższej wady procesowej nie ma wpływu to, czy organy wiedziały o śmierci strony postępowania oraz, czy ich ewentualna niewiedza była zawiniona, czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 140/11, Lex nr 1149167; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2406/10, Lex nr 1150790). Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie wśród osób, w stosunku do których skierowana została zaskarżona decyzja, znalazła się osoba nieżyjąca, rozstrzygnięcie to uznać należy za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co czyni koniecznym stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z tym Sąd nie miał podstaw do dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w dyspozycji art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy weźmie pod uwagę powyższe ustalenia i właściwie określi strony postępowania, którym zapewni udział w postępowaniu i do których skieruje podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.