II SA/Lu 773/15
WyrokWSA w Lublinie2016-02-25
Skład orzekający: Jerzy Dudek, Maria Wieczorek-Zalewska, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne z mocą wsteczną, jeśli stwierdzi, że osoba pobierająca świadczenie przestała spełniać warunek sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem z powodu uzależnienia od alkoholu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z mocą wsteczną na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ decyzja ta ma charakter konstytutywny i kształtuje sytuację prawną strony jedynie na przyszłość. Jednakże, jeśli osoba pobierająca świadczenie przestanie spełniać warunek sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem (np. z powodu uzależnienia od alkoholu), organ może uchylić decyzję, ale skutek ten następuje od daty zaistnienia tej zmiany, a nie wstecz.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o uchyleniu świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego M. M. z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi córkami. Organ I instancji uchylił decyzję z mocą wsteczną od 1 stycznia 2015 r., stwierdzając, że M. M. zaprzestał sprawowania opieki z powodu uzależnienia od alkoholu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej daty uchylenia i umorzyło postępowanie w tym zakresie, utrzymując w mocy decyzję w pozostałej części, uznając, że świadczenie nie może być uchylone z mocą wsteczną, ale stwierdzając, że M. M. przestał spełniać warunki do jego pobierania. M. M. zaskarżył decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat M. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Prezydent Miasta B. P. decyzją z dnia [...]. Nr [...] uchylił od dnia 1 stycznia 2015r. własną decyzję z dnia [...]. Nr [...] przyznającą M. M. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną córką J. na okres od 1 lipca 2013r. do 31 października 2016r. w wysokości [...] zł miesięcznie zmienioną decyzją z dnia [...]. Nr [...] w części dotyczącej wysokości świadczenia. Organ I instancji stwierdził, że przesłanką uchylenia ostatecznej decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zmiana sytuacji rodzinnej, ponieważ od stycznia 2015r. M. M. zaprzestał sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką J. i jej niepełnosprawną siostrą bliźniaczką (J.), z powodu uzależnienia od alkoholu, co oznacza, że przestał spełniać warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określony w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji dodał, że utrata prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje wyrejestrowaniem M. M. od dnia 1 stycznia 2015r. z ubezpieczenia emerytalnego i rentowego.
M. M. w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, że wychowanie dwojga niepełnosprawnych dzieci jest bardzo trudne, ale wywiązuje się ze swoich obowiązków rodzicielskich należycie, co potwierdza dołączone do odwołania pismo Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych w B. P., gdzie uczą się córki. Wskazał także, że wychowanie córek jest też kosztowne a wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia ich leczenie - założenie aparatu ortodontycznego córce J., wykupienie okularów obu córkom, prywatne wizyty logopedy w domu. Odnosząc się do argumentów organu I instancji o nieudanych próbach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wyjaśnił, że podczas pobytu córek w szkole w godzinach od 8 do 16 nie ma obowiązku przebywania w mieszkaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] r., nr [...] w pkt 1. uchyliło zaskarżoną decyzję w części określającej datę uchylenia decyzji z dnia [...] r. zmienionej decyzją z dnia [...] r. i w tej części umorzył postępowanie organu I instancji oraz w pkt 2. zaskarżoną decyzję w pozostałej części utrzymał w mocy.
Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotycząca zmiany bądź uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzimie jest decyzją konstytutywną, kształtującą sytuację strony wyłącznie na przyszłość, a w związku z tym uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzimie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy nie może nastąpić z mocą wsteczną. Pozbawienie strony przyznanego jej prawa z mocą wsteczną może nastąpić wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie przewiduje to przepis prawa, a takiej regulacji nie zawiera art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Dalej organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie J. M. (ur. 25.04 2007r.), w związku z opieką nad którą, przyznane zostało M. M. decyzją z dnia [...]. Nr [...] świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że M. M. ma dwie niepełnosprawne córki - bliźniaczki, jest niepełnosprawna i ze względu na swoją niepełnosprawność wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współdziałania co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia rehabilitacji i edukacji (Orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. w z dnia [...]. Nr [...]). W punkcie III orzeczenia stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a orzeczenie wydał do 31 października 2016r. Poza tym M. M. mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego określonym w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem stosownie do tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. ojcu (pkt 1).
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji rodzinnej skarżącego zaszły zmiany mające wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego ostateczną decyzją z dnia [...]. Nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] (art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z powodu nadużywania alkoholu, wpadania w ciągi alkoholowe, M. M. zaprzestał sprawowania stałej, osobistej opieki nad niepełnosprawnymi córkami. Informacje o nadużywaniu alkoholu zostały potwierdzone przez matkę i żonę M. M. (oświadczenia matki z dnia 13 stycznia 2015r. oraz żony z dnia 15 stycznia 2015 r.), a także pracowników socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. P.. Poza tym skarżący potwierdził to w piśmie z dnia 16 kwietnia 2015r., a w dniach 3 kwietnia i 29 czerwca był doprowadzany do Pomieszczenia dla Osób Zatrzymanych w Komendzie Miejskiej P. w B. P. w celu wytrzeźwienia. Od dnia 3 lipca 2015r. skarżący został umieszczony w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w P. na Oddziale Odwykowym na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...]. sygn. akt III [...] zobowiązującego do poddania się leczeniu w stacjonarnym zakładzie leczenia odwykowego. Postanowieniem tym Sąd zmienił - na wniosek kuratora zawodowego rodzinnego - postanowienie z dnia [...]. sygn. akt III [...], którym M. M. był zobowiązany do poddania się leczeniu w niestacjonarnym zakładzie leczenia odwykowego.
Ponadto organ podniósł, że problemy z nadużywaniem alkoholu przez skarżącego pojawiały się jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania. Okoliczności te poparł konkretnymi okolicznościami. Wskazał także, że M. M. miał ograniczoną władzę rodzicielską nad niepełnosprawnymi córkami i synem P. (ur. 6.02.2005r.) wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...]. sygn. akt [...]. Sąd Rejonowy w B. P. przywrócił władzę rodzicielską postanowieniem z dnia [...]. sygn. akt [...]. Od lutego do lipca 2015r. w rodzinie była prowadzona przez Miejski Zespół Interdyscyplinarny ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie "Niebieska Karta", a o "niepokojącej sytuacji małoletnich dzieci" Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. P. poinformował Sąd Rejonowy w B. P. (pismem z dnia 2 marca 2015r.). Sąd prowadzi postępowanie w tej sprawie pod sygn. akt [...].
Z materiału dowodowego wynika, że w grudniu 2014r. i styczniu 2015r., dzieci były przywożone i odbierane ze szkoły przez ich matkę A. M.-M. i kadra szkolna ma wiedzę o nadużywaniu alkoholu przez ojca uczennic.
Wobec powyższego – w ocenie organu - M. M. przestał spełniać jeden z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określony w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którym jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnymi córkami w zakresie uniemożliwiającym jej pogodzenie z aktywnością zawodową. Stanowisko to znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji i uzupełnionym w postępowaniu odwoławczym, z którym skarżący zapoznał się w toku postępowania odwoławczego i nie wniósł żadnych uwag. W pismach z dnia 2 marca 2015r. i z dnia 16 kwietnia 2015r. oraz w odwołaniu strona przyznała, że bywają kilkudniowe przerwy w sprawowaniu opieki nad dziećmi, choć podaje inne przyczyny takiego stanu, tj. konflikty z żoną.
Kolegium wskazało, że nie kwestionuje, że ojciec należycie opiekuje się córkami wówczas, gdy nie nadużywa alkoholu, dba o ich potrzeby, o ich stan zdrowia i współpracuje z nauczycielami (na dowód czego przedłożył zaświadczenie Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych w B. P. z dnia 25 lutego 2015r. oraz opinię nauczyciela świetlicy z dnia 18 maja 2015r.), jednakże stwierdziło, że wszystkie opisane okoliczności pozwalają stwierdzić, że z powodu nadużywania alkoholu w kilku lub kilkunastodniowych ciągach skarżący nie sprawuje i nie daje gwarancji sprawowania osobistej opieki nad córkami, które według orzeczenia o niepełnosprawności wymagają opieki "stałej lub długotrwałej".
Organ wziąć przy tym pod uwagę, że skarżący nie wykazuje inicjatywy w kierunku wyjścia z nałogu, skoro dotychczas nie ukończył żadnej terapii odwykowej (a przynajmniej nie wynika to z akt sprawy) i nie ukończył terapii, na którą został skierowany na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...]. sygn. akt [...] zobowiązującego do poddania się leczeniu w stacjonarnym zakładzie leczenia odwykowego.
Konkludując organ zauważył, że skoro córki skarżącego w roku szkolnym przebywają w szkole między godziną 8 a 16, to z obiektywnego punktu widzenia skarżący mógłby w tym czasie pracować, przynajmniej na część etatu. W odwołaniu sam przyznaje, że w tych godzinach nie ma obowiązku przebywania w domu. W takiej sytuacji nie można mówić o absencji zawodowej skarżącego spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi córkami. Tym samym nie można mówić o spełnieniu warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 ustawy tj., związku przyczynowo- skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej o koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi.
Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium wyjaśniło, że okoliczność przekazywania świadczenia pielęgnacyjnego na konto bankowe żony i dysponowanie przez nią pieniędzmi nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, bowiem wynika to z wzajemnych ustaleń między małżonkami. Świadczenie pielęgnacyjne wraz ze składkami na ubezpieczenie emerytalne i rentowe było przyznane skarżącemu, jako częściowa rekompensata finansowa za rezygnację z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Opisany wyżej stan faktyczny wskazuje, że dalsze przysługiwanie świadczenia pielęgnacyjnego nie byłoby zgodne z tym celem.
Dodatkowo organ odwoławczy poinformował stronę, że może ubiegać się o wsparcie z pomocy społecznej, np. zasiłek celowy, okresowy, jeżeli takiego rodzina potrzebuje i spełnia kryteria do jego przyznania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. M. M. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne przyjęcie, że nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej, ponieważ od stycznia 2015 r. skarżący zaprzestał sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką J. i jej niepełnosprawną siostrą bliźniaczką z powodu uzależnienia od alkoholu, a w konsekwencji art. 17 ust. 1 ww. ustawy, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie sprawuje rzeczywistej i stałej opieki nad swoimi niepełnosprawnymi dziećmi uniemożliwiającą jej pogodzenie z aktywnością zawodową. Poza tym wskazał na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 76, 77, 80 K.p.a., polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego, w szczególności oparciu się na jednostkowych nieaktualnych dowodach, które świadczą, że skarżący nadużywa alkoholu, natomiast całkowicie pominięcie, okoliczności, że skarżący należycie opiekuje się córkami, dba o ich potrzeby, stan zdrowia i współpracuje z nauczycielami, które spowodowało uznanie, że skarżący zaprzestał sprawowania stałej osobistej opieki nad niepełnosprawnymi córkami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego prawa nie narusza.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz.114).
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ww. ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
W myśl natomiast art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Podkreślić w tym miejscu należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest uznawane jako rekompensata, swoiste wynagrodzenie, udzielane przez państwo dla osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1291/11). Nabycie zaś prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia licznych warunków, wiążących się, zarówno z osobą ubiegającą się o świadczenie, jak i osobą wymagającą opieki. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, koniecznym dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są m.in., sprawowanie rzeczywistej opieki nad osobą wymagającą stałej pielęgnacji oraz niepodejmowanie z tego powodu pracy. Opieka jest rozumiana jako troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, strzeżenie, dozór ("Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego- PWN 1963 t. V s. 1025 znaczenie 1; "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka PWN 1992 t. 2 s. 526; znaczenie 1; S. Skorupka "Słownik frazeologiczny języka polskiego" WP 2002 t. 1 s. 605). Ponadto stwierdzić należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Nie może być ona bowiem fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia bądź z problemem braku środków do życia spowodowanym brakiem chęci podjęcia zatrudnienia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 413/12. Świadczenie nie może być, zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu.
W ocenie sądu, stan faktyczny sprawy ustalony w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji, w pełni uzasadnia uchylenie decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W ocenie sądu organy prawidłowo wskazały, że w związku z tym, iż ustalono, że M. M. z powodu nadużywania alkoholu i wpadania w ciągi alkoholowe, zaprzestał sprawowania stałej opieki nad niepełnosparwnymi córkami, świadczy o tym, że zaszła zmiana mająca wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] r. Okoliczność ta została wykazana przez organ wieloma wiarygodnymi dowodami; potwierdza ją też sam skarżący, a także pracownicy socjalni i jego najbliżsi – matka i żona.
W ocenie sądu, ta okoliczność prawidłowo została zakwalifikowana przez organy administracji jako przesłanka uchylenia ww. decyzji ostatecznej.
Strona skarżąca zarzuca naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, że spełnia wymienione w nim przesłanki.
Sąd stwierdza, że zarzuty te nie są uzasadnione.
Powyższy przepis wskazuje, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje nie wszystkim osobom, lecz jedynie ściśle określonej grupie sprawującej opiekę nad niektórymi osobami niepełnosprawnymi. Należą do nich, między innymi, osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co zgodnie z art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza:
a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,
d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,
e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników;
- przy czym córka skarżącego posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. w z dnia 8 października 2012r. Nr [...], z którego wynika, że niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współdziałania co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia rehabilitacji i edukacji.
Biorąc pod uwagę, że koniecznym dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są po pierwsze - sprawowanie rzeczywistej opieki nad osobą wymagającą stałej opieki i pomocy, po drugie - niepodejmowanie z tego powodu pracy. Zdaniem sądu, skarżący, w okresie o jakim mowa w decyzji organu I instancji, nie sprawował nad niepełnosprawną córką opieki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z materiału dowodowego wynika, że często znajdował się w stanie upojenia alkoholowego i wówczas opiekę tę obejmowała matka dzieci.
Poza tym zgromadzona w sprawie obszerna dokumentacja poświadcza jednoznacznie, że skarżący nie sprawuje stałej opieki nad córką, w zakresie uniemożliwiającym mu podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Słusznie, więc wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze twierdząc, że w chwili obecnej brak jest spełnienia przez skarżącego warunku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, także z tego powodu.
Dodatkowo słusznie zwrócił organ odwoławczy uwagę na konstytutywny charakter decyzji wydawanej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niedopuszczalną kwestię, by organy wskazywały w przedmiotowej sprawie datę, od której następuje uchylenie dotychczasowej decyzji. Przepis art. 32 ust. 1 tej ustawy umożliwia bowiem zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym (ex nunc) (por. np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2012 r., I OSK 1099/12; z dnia 16 stycznia 2013 r., I OSK 1280/12; z dnia 29 listopada 2012 r., I OSK 945/12; z dnia 19 stycznia 2009 r., I OSK 535/08; z dnia 10 lipca 2009 r., I OSK 1501/08; z dnia 4 lutego 2010 r., I OSK 1208/09 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający Sądu w pełni podziela powyższe stanowisko w odniesieniu do zaskarżonej decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu ustanowionej w ramach prawa pomocy adwokat orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło