II SA/Lu 792/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 21 lipca 2023r., znak: SKO.41/4008/GG/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2023r., znak: SKO.41/4008/GG/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek Z. S. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61 a, art. 156 § 1 k.p.a. - utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 21 czerwca 2023 r. znak: SK0.41/3270/GG/2023 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Świdnik z dnia 4 października 1999 r., znak: WGiB.VI.7440/36/99 zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w Ś., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność A. C., na działki: nr [...] o pow. 0,023 ha przeznaczoną pod poszerzenie ulicy [...] i nr [...] o pow. 0,1680 ha przeznaczoną pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne z usługami. Z akt wynika, że skarżący domagając się w imieniu swojej matki J. S. we wniosku z 3 stycznia 2023r. (k. 9 II tom akt, k.1 I tom akt), a także w imieniu własnym (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w który wprost wskazuje na siebie jako wnioskodawcę – k. 31 I tom akt) stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji podziałowej podnosił, że w wyniku podziału działki nr [...], doszło do przesunięcia granicy w głąb działki nr [...], podzielonej następnie na działki nr [...] (także pod poszerzenie ulicy [...]) i działki nr [...], będącej współwłasnością skarżącego i jego matki J. S.. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., określającego podstawy stwierdzenia nieważności oraz art. 61 a § 1 k.p.a., w świetle którego - gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wyjaśniło, że stosownie do art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powszechnie przyjęte jest zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że pojęcie "interes prawny" to interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes ten wynika z przepisu prawa materialnego, który w okolicznościach danej sprawy daje podstawę do uznania danego podmiotu za stronę postępowania. Jeżeli osoba żądająca wszczęcia postępowania nie może wykazać się tak rozumianym interesem prawnym, to organ powinien odmówić wszczęcia takiego postępowania. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy Kolegium wskazało, że sporna decyzja podziałowa została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Stronami postępowania podziałowego są wyłącznie właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Nawet prowadzenie przez organ postępowania podziałowego z urzędu, nie pozbawia właściciela/użytkownika wieczystego dzielonej nieruchomości statusu strony tego postępowania; podmioty te mogą więc także żądać wzruszenia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości w nadzwyczajnych trybach. Stronami postępowania podziałowego nie są natomiast osoby, które nie były stronami kwestionowanego postępowania, w wyniku którego zapadła decyzja podziałowa lub które aktualnie nie mają do nieruchomości objętej tym postępowaniem tytułu prawnego (por. wyrok NSA z 21 października 1999r., sygn. akt I SA 285/99, wyrok WSA w Warszawie z 13 grudnia 2018r., sygn. akt I SA/Wa 590/18 ). Następnie Kolegium stwierdziło, że skarżący Z. S. i jego matka J. S. nie byli stroną postępowania, w którym wydano sporną decyzję podziałową, nie posiadają oni również żadnego tytułu prawno-rzeczowego do podzielonej nieruchomości, a zatem nie mają oni prawa żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Okoliczności wskazywane przez skarżącego nie świadczą o tym, że posiada on interes prawny w przedstawionym rozumieniu. Podział działki nr [...] nie ingerował we własność działki nr [...], gdyż polegał jedynie na wydzieleniu z w/w działki pasa gruntu pod poszerzenie drogi publicznej oznaczonej jako działka nr [...] (nowo wydzielona działka nr [...]). Nastąpiło to od strony zachodniej dzielonej nieruchomości, natomiast działka nr [...] graniczyła z działką nr [...] (przed podziałem) od strony północnej. Podział geodezyjny działki nr [...] nie wykroczył poza jej granice. Kwestia ewentualnego przesunięcia granicy pomiędzy w/w nieruchomościami może stanowić przedmiot odrębnego postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, dlatego zarzuty skarżącego, że na przedstawionych organowi załącznikach graficznych, sporządzonych przez trzech różnych geodetów, wskazano różny przebieg tej granicy, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. S. domagał się uchylenia obu postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzucał, że organ dokonując podziału działki nr [...] faktycznie zatwierdził także przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] ze szkodą dla skarżącego i J. S. (granica została przesunięta o 1 m w głąb działki nr [...], która przez to została pomniejszona). Sporna decyzja została wydana na podstawie wadliwie sporządzonej ("fałszywej") dokumentacji geodezyjnej przez geodetę A. A.; skarżący wskazał dokumenty i opisał, na czym - jego zdaniem - ten fałsz polegał. W związku z przesunięciem granicy w wyniku podziału zatwierdzonego sporną decyzją, w jego przekonaniu, posiada on interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Skarżący w toku postępowania złożył wniosek o dopuszczenie jako strony postępowania spadkobierców byłego właściciela działki nr [...] - A. C. tj. U. C. i J. C.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, ponieważ w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów. Skarżący i jego matka J. S. (której był pełnomocnikiem przed organami) domagali się stwierdzenia nieważności decyzji, którą Burmistrz Miasta Świdnika zatwierdził projekt podziału nieruchomości (...) oznaczonej nr [...] w celu wydzielenia działki nr [...] przeznaczonej pod poszerzenie ulicy [...]. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania wydając postanowienie w trybie art. 61 § 1a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem - gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. (...). Zdaniem Kolegium, nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności z przyczyn podmiotowych – zarówno skarżący, jak i J. S. nie posiadają bowiem interesu prawnego w żądaniu wszczęcia postępowania, gdyż nie byli ani właścicielami, ani użytkownikami wieczystymi działki nr [...], a zatem nie byli stroną postępowania, w którym sporną decyzję wydano. Stanowisko Kolegium jest prawidłowe. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji ma prawo wystąpić co do zasady osoba, która brała udział jako strona w postępowaniu zwykłym. Bezsporne jest, że skarżący i J. S. nie brali udziału w charakterze stron w postępowaniu, w którym wydano decyzję podziałową z 4 października 1999r. Sądowi wiadome jest z urzędu, że skarżący i jego matka domagali się we wniosku z 27 grudnia 2021r. wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją, jednak organ, a następnie także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (wyrok z dnia 4 października 2023r., sygn. akt II SA/Lu 507/23) uznały, że nie posiadali oni przymiotu strony w tym postępowaniu, a więc nie mają obecnie prawa żądania jego wznowienia. Sąd w niniejszej sprawie podziela to stanowisko, które w istocie sprowadza się do uznania, że skarżący oraz J. S. nie mają interesu prawnego w wyeliminowaniu z obrotu spornej decyzji (zarówno w trybie wznowienia, jak i w trybie stwierdzenia nieważności). Przez interes prawny, w przeciwieństwie do interesu faktycznego, należy rozumieć przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Interes prawny musi być indywidualny i wynikający z normy obowiązującego prawa, naruszony wydaniem zaskarżonej decyzji, realny. Musi on być wykazany przez stronę, gdyż dopiero stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera mu drogę do merytorycznego rozpoznania tej skargi. (zob. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2022 r., II GSK 1003/19, CBOSA). Odmowa wszczęcia postępowania wznowieniowego z tego powodu, że wnioskodawcy nie przysługuje status strony postępowania może nastąpić tylko wówczas, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty. (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 318/22, CBOSA). To samo dotyczy odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności. Z taką oczywistą sytuacją braku interesu prawnego skarżącego mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zarówno w dacie wydania decyzji podziałowej w dniu 4 października 1999 r., jak i obecnie skarżącemu oraz J. S. nie przysługuje żaden tytuł prawny do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania podziałowego. Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące przesunięcia granicy w ramach postępowania podziałowego i wywodzenie z tej okoliczności interesu prawnego jest nieuzasadnione. Ewentualne nieprawidłowe zmiany granic pomiędzy działkami nr [...] oraz nr [...] mogą być przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego na podstawie art. 29 i n. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.). Z akt sprawy o sygn. II SA/Lu [...] wynika, że takie postępowanie organ wszczął na wniosek skarżącego i J. S. i została w nim wydana decyzja Prezydenta Miasta Lublin z dnia 20 grudnia 2021r.; wobec żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu, postępowanie kontynuowane jest przed Sądem Rejonowym Lublin-Wschód. Wobec oczywistości braku interesu prawnego skarżącego oraz J. S. we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Świdnik z dnia 4 października 1999 r. zatwierdzającej podział nieruchomości nr [...] będącej wówczas własnością A. C., należało uznać, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Skarżącemu i jego matce nie przysługiwał w 1999 r. oraz obecnie nie przysługuje żaden tytuł prawny do działki nr [...], jak i do działek z niej wydzielonych. Wywodzenie zaś interesu prawnego z prawa własności działki nr [...] jest nieuzasadnione. W związku z powyższym, zasadnie uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w niniejszej sprawie niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności spornej decyzji podziałowej, gdyż oboje wnioskodawcy nie mogą być uznani za stronę postępowania. Za zbędne Sąd uznał wzywanie w charakterze strony byłych spadkobierców A. C., czego domagał się skarżący. Na tym etapie badania wniosku skarżącego, a więc jeszcze przed wszczęciem postępowania nadzwyczajnego (nieważnościowego) ich prawa wynikające z kwestionowanej decyzji z 4 października 1999r. nie mogły być zagrożone, a więc brak podstaw do uznania, że mają na tym etapie interes prawny. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.