II SA/Lu 807/21
WyrokWSA w Lublinie2022-02-10
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Brygida Myszyńska-Guziur, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnukowi przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad babcią, jeśli babcia ma żyjące dzieci, które mimo że nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie sprawują osobistej opieki z uwagi na pracę zarobkową, przebywanie za granicą lub inne okoliczności osobiste?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnukowi, ponieważ obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności spoczywa na dzieciach osoby niepełnosprawnej. Niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci z uwagi na zatrudnienie czy inne okoliczności osobiste nie zwalnia ich z obowiązku alimentacyjnego, który może być realizowany również poprzez pokrycie kosztów opieki sprawowanej przez osoby trzecie, w tym wnuka. W sytuacji, gdy dzieci nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie zaistniały obiektywne przyczyny uniemożliwiające im sprawowanie opieki lub pokrycie jej kosztów, co wyklucza przyznanie świadczenia wnukowi.Stan faktyczny
Skarżący Ł. D. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią Z. W., legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1b i 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (niepełnosprawność babci powstała po 25. roku życia) oraz na istnienie trojga dzieci babci, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności spoczywa na dzieciach, a wnuk może otrzymać świadczenie tylko w ściśle określonych przypadkach, które nie zaistniały. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, argumentując, że dzieci babci nie są w stanie sprawować opieki z przyczyn niezależnych od nich.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Ł. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Ł. D. (dalej jako "strona", "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r. skarżący zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią – Z. W..
Decyzją z dnia [...] r., Burmistrz [...] odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W ocenie organu pierwszej instancji, w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust.5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), ze względu na moment powstania niepełnosprawności babci – [...], której niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25 roku życia. Organ pierwszej instancji wskazał, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] r. wynika, że niepełnosprawność [...] datuje się od [...] r. Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że [...] ma troje dzieci, które nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności i obciąża je w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny.
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1 i ust.1a u.ś.r. oraz wskazał, że skarżący jest wnukiem osoby wymagającej opieki, co oznacza, że jego uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad babcią legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności może być rozpatrywane jedynie w odniesieniu do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako "k.r.o.") na wnioskodawcy jako wnuku ciąży wobec niepełnosprawnej babci obowiązek alimentacyjny, o jakim mowa w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to niewątpliwie przedmiotowy obowiązek alimentacyjny obciąża go zgodnie z k.r.o. w dalszej kolejności. W pierwszej kolejności obowiązek ten obciąża bowiem trójkę żyjących dzieci osoby niepełnosprawnej tj. córki i syna. W tej sytuacji skarżący jest w stosunku do swojej babci osobą inną niż spokrewnioną w pierwszym stopniu. Organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż [...] wspólnie zamieszkuje z córką i jej rodziną, w tym ze skarżącym. Jak wynika z załączonych oświadczeń dzieci osoby wymagającej opieki nie mogą opiekować się mamą głównie ze względu na to, że pracują zawodowo, natomiast córka J. L. również dlatego, że przybywa za granicą. W ocenie Kolegium, okoliczności te nie stanowią podstawy do przeniesienia obowiązku alimentacyjnego na wnuka .
Kolegium stwierdziło, że w świetle obowiązujących przepisów, ani fakt sprawowania opieki przez wnioskodawcę, ani oświadczenia dzieci Z. Welsyng o braku możliwości wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobec swojej matki, czy też podnoszone w odwołaniu okoliczności uniemożliwiające sprawowanie opieki nad niepełnosprawną przez osoby zobowiązane w pierwszej kolejności, nie wpływają na zmianę sytuacji skarżącego. Podkreślono, że dzieci Z. W. nie legitymują się, wymaganymi przez ustawodawcę, orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności - skutkującymi zwolnieniem osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i pozwalającymi na rozpatrzenie uprawienia do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby zobowiązane w dalszej kolejności do alimentacji wobec niepełnosprawnego członka rodziny.
Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu osobie uprawnionej w pierwszej kolejności, która sama nie może sobie tego dochodu zapewnić, gdyż musi opiekować się osobą niepełnosprawną w takim stopniu (zakresie), który uniemożliwia jej zadbanie o środki finansowe pochodzące z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji w zakresie interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zwrócił przy tym uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz dowolnej jego ocenie przejawiającej się w uznaniu, że skarżący nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, ze względu na istnienie osób spokrewnionych w pierwszym stopniu w sytuacji, gdy osoby te nie są w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym,
2. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 1 pkt 4w zw. z art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy - wnukowi osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, bowiem obowiązek alimentacyjny spoczywa wyłącznie na dzieciach osoby niepełnosprawnej podczas gdy zgodnie z wykładnią celowościową i systemową powyższych przepisów świadczenie to powinno zostać przyznane wnioskodawcy, bowiem osoby w pierwszym stopniu obiektywnie nie mają możliwości sprawowania opieki nad Z.Welsyng.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że córka osoby wymagającej opieki - J. Ł., przebywa w [...], gdzie opiekuje się swoimi wnukami i tam mieszka. Druga córka - B. D. (matka skarżącego) jest osobą czynną zawodowo, zatrudnioną w pełnym wymiarze czasu pracy jako pracownik [...]. Dodatkowo pozostaje do dyspozycji kierownika placówki w godzinach nadliczbowych, na czas wyjazdów służbowych i zastępstw delegowanych w terenie. Jest blisko osiągnięcia wieku emerytalnego, albowiem pozostało jej dwa lata pracy, przez co nieuzasadnione i krzywdzące byłoby dla niej w tym momencie rezygnowanie z pracy i tym samym obniżenie świadczeń emerytalnych tuż przed ich uzyskaniem. Wymieniona cierpi również na schorzenia neurologiczne, przez co opieka nad osobą wymagająca opieki byłaby dla niej szczególnie obciążająca i przez to, nie jest w stanie przejąć całodobowej opieki nad swoją mamą Z. W. .
Z kolei syn [...] - M. W., pracuje w [...] jako wychowawca w systemie trzyzmianowym oraz ma na swoim utrzymaniu i wychowaniu czworo dzieci, w tym dwoje małoletnich. Ponadto w czasie nielicznych odwiedzin u swojej mamy wszczyna awantury. Nie interesuje się i nie udziela jej żadnego wsparcia, ani w formie finansowej ani usługowej. Skarżący wskazał, że odpowiednie oświadczenia tych osób odnośnie ich możliwości do sprawowania opieki nad [...] zostały również złożone do akt sprawy.
Skarżący podał także, że [...] ma 86 lat i jest osobą niesamodzielną, wymagającą opieki we wszystkich aspektach życia ze względu na występowanie ciężkich, przewlekłych schorzeń: białaczki limfatycznej, otępienia naczyniowego, miażdżycy, nadciśnienia tętniczego. Cierpi także z powodu dolegliwości układu pokarmowego oraz licznych alergii, a także nawracającego zespołu korzeniowego. Zmaga się ponadto z powikłaniami po przebytym półpaścu w 2020r., wylewie do oka i obfitych krwotokach z nosa.
W ocenie skarżącego nielogicznym jest upieranie się przy stanowisku, że uprawnieni do świadczenia pielęgnacyjnego są wyłącznie osoby spokrewnione w pierwszym stopniu w sytuacji, gdy osoby te nie mogą sprawować z przyczyn niezależnych opieki, a sprawuje ją osoba spokrewniona w dalszym stopniu. Takie stanowisko stanowiłoby nieuzasadnioną dyskryminację osób spokrewnionych w dalszej kolejności, które rzeczywiście sprawują opiekę oraz prowadziło do nieuzasadnionego pozbawienia ich prawa do świadczenia pieniężnego ze strony państwa w przypadku, gdy zrezygnowali z podejmowania pracy w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem skarżącego dodatkowym argumentem przemawiającym za przyznaniem uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego dla zobowiązanych w dalszej kolejności powinno być to, że sprawują już oni opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz są oni związani z tą osobą emocjonalnie i uczuciowo. W przedmiotowej sprawie ma to właśnie miejsce, bowiem nad babcią skarżący sprawuje opiekę od dłuższego czasu oraz istnieje między nimi więź uczuciowa, a babcia jest bardzo zadowolona z jego opieki nad nią. Skarżący podniósł, że poprzestanie wyłącznie na wykładni językowej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jest nieuzasadnione i sprzeczne z celem tej regulacji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., którym to rozstrzygnięciem Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad babcią skarżącego.
Na wstępie należy wskazać, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę wymagającą opieki, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia. Takie samo stanowisko zajęło Kolegium rozpatrując odwołanie skarżącej, nie ma więc potrzeby dalszego rozważania tej sytuacji.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W sprawie poza sporem pozostaje, że babcia skarżącego Z. W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r., przy czym daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Zamieszkuje ona wspólnie z córką i jej rodziną w tym ze skarżącym. Opiekę nad nią sprawuje skarżący, udzielając pomocy w czynnościach życia codziennego. [...] ma troje dzieci: dwie córki: J. L. przebywającą za granicą oraz B. D. (matka skarżącego) pracującą zawodowo, która mieszka w [...] wspólnie z osobą wymagającą opieki oraz syna M. W. zamieszkałego w [...], pracującego zawodowo. Żadne z dzieci nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wskazał skarżący, żadne
z nich nie może się zająć matką.
W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia Sądu wymagało zagadnienie czy dopuszczalna była w świetle przepisów u.ś.r. odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią, w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna ma troje dzieci, zobowiązanych do opieki ze względu na obowiązek alimentacyjny osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, z których żadne nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
Skarżący podnosił, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać mu przyznane, ze względu, że to on sprawuje faktyczną opiekę nad swoją babcią.
W ocenie Sądu stanowisko to w okolicznościach niniejszej sprawy jest niezasadne. Podkreślić należy, że to dzieci osoby wymagającej opieki są osobami spokrewnionymi w pierwszym stopniu, żadne z nich nie legitymuje się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności i to tym osobom ustawodawca w pierwszej kolejności umożliwił ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne. Skarżący jest wnukiem osoby wymagającej opieki, zatem jest z nią spokrewniona w drugim stopniu w linii prostej. Przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. wprowadza możliwość przyznania świadczenia innym osobom niż spokrewnionym w stopniu pierwszym, lecz wyłącznie w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione warunki określone w pkt 1-3 tego przepisu.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 k.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Natomiast zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
W ocenie Sądu niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby niepełnosprawnej z uwagi na zatrudnienie czy inne okoliczności osobiste i rodzinne, nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Przy czym obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonych rzeczy, albo na osobistych staraniach. Ustawodawca wskazując katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawił organom dowolności w przyznawaniu tego świadczenia, dowolnością tą nie dysponują także osoby z kręgu rodziny, które nie mogą wskazać, komu ich zdaniem należy przyznać świadczenie. W sytuacji, w której osoby spokrewnione w stopniu bliższym, nieposiadające orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, z różnych przyczyn nie świadczą opieki nad osobą jej wymagającą, mogą swój obowiązek alimentacyjny realizować nie poprzez starania osobiste, a poprzez inna formę np. opłacenie osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może nią być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności, ale osoba ta w takiej sytuacji nie nabywa - z racji sprawowania opieki - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 429/20, dostępny pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA ).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a cytowanej ustawy. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym – tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 320/18, CBOSA). Zawsze jednak warunkiem niezbędnym do takiej oceny jest ustalenie, że zobowiązani do alimentacji w pierwszej kolejności z obiektywnych, a nie subiektywnych przyczyn nie mogą zajmować się swoim rodzicem. Ani przebywanie za granicą, ani zatrudnienie, jak w niniejszej sprawie, do takich obiektywnych okoliczności nie należą.
W sprawie nie zaistniały okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącego przed obowiązkiem alimentacyjnym dzieci osoby wymagającej opieki. Oprócz oświadczenia dzieci osoby wymagającej opieki, że nie mogą sprawować opieki nad matką oraz faktycznego sprawowania tej opieki przez wnuka, nie istnieją realne przyczyny uniemożliwiające dzieciom bądź osobiste świadczenie tej opieki, względnie pokrycie kosztów profesjonalnej opieki lub kosztów opieki sprawowanej przez wnuka. Sąd zwraca uwagę, że osoba wymagająca opieki mieszka z jedną z córek i wnukiem tj. skarżącym. Również syn, który pracuje w systemie zmianowym, mieszka w tym samym domu, tylko na innej kondygnacji.
W związku z tym, zdaniem Sądu, dzieci osoby wymagającej opieki organizacyjnie mają możliwości i mogą zapewnić matce opiekę.
Raz jeszcze podkreślić należy, że nie istnieje bezwzględny zakaz przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego wobec osób zobowiązanych w dalszej kolejności, jednak zobowiązanie to musi wynikać z obiektywnych okoliczności. W rozpoznawanej sprawie bezsprzeczne jest to, że babcia skarżącego ma troje dzieci i z obowiązku alimentacyjnego wobec matki, która ich wychowała nie zwalnia to, że wykonują pracę zarobkową, są zwaśnione z rodzicem lub przebywają za granicą. Jak już wyżej wskazano obowiązek alimentacyjny może polegać nie tylko na osobistych staraniach, ale także na pokrywaniu niezbędnych wydatków potrzebnych na sfinansowanie pomocy przez osoby trzecie. Dopuszczalna jest bowiem każda postać świadczeń alimentacyjnych która zabezpieczy w należyty sposób interesy uprawionego.
Przyjęcie odmiennego stanowiska spowodowałby niczym nieuzasadnione przerzucenie na Państwo (a w istocie na podatników) wydatków związanych z opieką na niepełnosprawną osobą, w sytuacji gdy istnieją osoby z kręgu jej najbliższej rodziny, które w świetle obowiązujących regulacji prawnych mają względem tej osoby obowiązek pokrywania takich kosztów w ramach obowiązku alimentacyjnego, w oparciu o art. 128 i następne k.r.o. (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 306/21 czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1008/20, publ. CBOSA – www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.
W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 329) Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło