II SA/Lu 816/16
WyrokWSA w Lublinie2016-12-28
Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Witold Falczyński, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania o prawie własności do nieruchomości poprzez wpisy do danych ewidencyjnych, czy też jego rolą jest jedynie odzwierciedlenie stanu prawnego ustalonego w innym trybie?Ratio decidendi
Ewidencja gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu czy budynku, ani rozstrzygać sporów dotyczących przebiegu granicy. Ich zadaniem jest rejestrowanie aktualnego stanu prawnego wynikającego ze stosownych dokumentów urzędowych, takich jak prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne czy ostateczne decyzje administracyjne.Stan faktyczny
Skarżący R. P. domagał się wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w celu usunięcia rozbieżności między stanem prawnym a treścią ewidencji, w tym poprzez zmianę numeracji działek i ujawnienie właściciela. Organ I instancji odmówił wprowadzenia zmian, wskazując na brak tytułu prawnego skarżącego do wnioskowania o zmiany dotyczące działek, których nie jest właścicielem ani władającym, oraz na brak odpowiednich dokumentów. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. P. - reprezentowanego przez radcę prawnego K. B. - od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...] odmawiającej wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do dziatek położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina O. L., oznaczonych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wskazano, iż Starosta [...] wydał w dniu [...] r. decyzję znak: [...] odmawiającą wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina O. L., oznaczonych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco.
W dniu [...] r., do Starosty [...] wpłynął wniosek Pana R. P. reprezentowanego przez radcę prawnego K. B. o wprowadzenie zmian w rejestrze ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina O. L., oznaczonych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, w celu usunięcia rozbieżności między stanem prawnym, a treścią ewidencji gruntów, w szczególności poprzez oznaczenie numerem [...] - na wszystkich zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków dokumentach, jakie historycznie były sporządzone od 1980 r. - działki o pow. [...] ha, przydzielonej O. G. do bezpłatnego użytkowania na podstawie decyzji z [...] r., nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy O. L. w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, następnie oddanej nieodpłatnie O. G. na podstawie decyzji z [...] r., nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy O. L. oraz ujawnienie w ewidencji gruntów informacji, że właścicielem działki nr [...] o pow. [...] ha jest A. R.. Wnioskodawca podniósł jednocześnie, że operaty techniczne dotyczące ww. działek zawierają błędne oznaczenia działek.
Pismem z dnia [...] r., znak: [...] poinformowano wnioskodawcę, że winien przedłożyć dokumentację geodezyjno - prawną, która może stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.
Dnia [...] r. K. B., działając w imieniu R. P., złożył zażalenie na przewlekłość i bezczynność Starosty [...]. W następstwie złożonego zażalenia postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego uznał skargę za niezasadną.
Na powyższe postanowienie K. B. w dniu [...] r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 30 października 2012 r., sygn. Akt III SAB/Lu 11/12 oddalił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania.
Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Starosta L., odmówił wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów i budynków w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w obrębie geodezyjnym [...], gm. O. L., oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha oraz umorzył postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do nieruchomości położonych w obrębie [...], gm. O. L., oznaczonych nr [...], [...], [...], [...].
W wyniku wniesionej skargi na ww. decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. Akt SA/Lu 685/12 oddalił skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. Akt I OSK 829/13 oddalił skargę kasacyjną. W dniu [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego przekazał akta niniejszego postępowania wraz z ww. wyrokami WSA w Lublinie oraz NSA w Warszawie.
Pismem z dnia [...] r., znak: [...], Starosta [...] zawiadomił wnioskodawcę, że ponownie będzie prowadzić postępowanie, jednocześnie wskazując termin załatwienia sprawy do dnia [...] r.
W dniu [...] r. pełnomocnik R. P., złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego, uznał zażalenie za zasadne.
Pismem z dnia [...] r., znak: [...] zawiadomiono stronę o zakończeniu postępowania dowodowego. W dniu [...] r. do Starostwa Powiatowego w L. zgłosił się pełnomocnik wnioskodawcy, któremu wydano żądane kserokopie dokumentów. Pismem z dnia [...] r., K. B. wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego oraz przedstawił swoje zarzuty odnośnie prowadzonego postępowania. Organ I instancji, w piśmie z dnia [...] r., odniósł się do podniesionych zarzutów, informując ponadto o niewłaściwym nadaniu tych samych oznaczeń dwóm różnym postępowaniom. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca pismem z dnia [...] r., wniósł o wyjaśnienie w jakim celu wytworzony został dokument "zawiadomienie o zmianie z dnia [...] r., opis zmiany: usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym". Dodatkowo wniósł o wyjaśnienie, w jakim czasie, przez kogo, a przede wszystkim, na jakiej podstawie numery działek zostały dopisane w części składowej "Operatu Technicznego podziału działki PFZ", nr [...] oraz dołączył kserokopie odpisów dokumentów i pism oznaczonych, jako załącznik nr [...] - 19.
Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek położonych w obrębie geodezyjnym [...], gmina O. L., oznaczonych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż Pan R. P. nie jest legitymowany do występowania z wnioskiem o dokonanie zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek których nie jest właścicielem lub władającym. Ponadto wszelkie zaistniałe błędy zostały już sprostowane, a wnioskodawca nie przedłożył odpowiednich dokumentów mogących stanowić podstawę do dokonania zmian danych ewidencyjnych.
Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] r., R. P. złożył odwołanie. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na stwierdzone uchybienia procesowe mające wpływ na wynik sprawy.
Starosta [...] przeprowadzając ponownie postępowanie administracyjne wypełnił zalecenia organu odwoławczego i zawiadomił wszystkie strony o toczącym się postępowaniu, a następnie decyzją z dnia [...] r. odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina O. L., oznaczonych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha.
Od powyższej decyzji Pan R. P. złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i rozpatrzenie sprawy co do istoty.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego zważył i ustalił co następuje.
Zgodnie z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] r. Prawo geodezyjne i kartograficzne organem wyższego stopnia w stosunku do starosty działającego jako organ administracji geodezyjnej i kartograficznej, posiadającym kompetencje do rozpatrywania odwołania, jest wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego.
W ocenie organu odwoławczego istotą niniejszego postępowania jest aktualizacja informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina O. L., oznaczonych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha.
Kwestię prowadzenia ewidencji gruntów i budynków ustawodawca uregulował przepisami ustawy z dnia [...] r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego wyjaśnia, że stosownie do treści art. 20 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty,
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych,
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Ponadto, zgodnie z ust. 2 w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się również: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Stosownie do treści art. 24 ust. 2a ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, o czym stanowi § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r., poz. 542 z późniejszymi zmianami), natomiast odmowa przeprowadzenia aktualizacji wymaga wydania przez organ decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne).
Z powyższych przepisów, jak i bogatego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż rejestr ewidencji gruntów i budynków jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (wyrok NSA w Warszawie 20 listopada 1998 r. II SA 914/98). Ewidencja gruntów i budynków, pełniąc funkcje informacyjno - techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.
Niewątpliwie intencją skarżącego jest odzyskanie utraconego na skutek wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r., sygn. Akt I C [...] prawa własności działki nr [...] poprzez zmianę numeracji poszczególnych działek oraz korektę dokumentów archiwalnych. W tym miejscu należy jednoznacznie stwierdzić, że uwzględnienie tak sformułowanego wniosku jest niemożliwe, albowiem Starosta [...] nie posiada uprawnień do rozstrzygania o prawie własności do nieruchomości poprzez wpisy do danych ewidencji gruntów i budynków, czego w istocie domagał się skarżący.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać za prawidłowe stanowisko Starosty [...] przedstawione w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, że działki których dotyczy wniosek mają uregulowany stan prawny w księgach wieczystych i jest on zgodny z zapisami w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że aby możliwe było wprowadzenie zmian, konieczne byłoby przedłożenie organowi dokumentów o jakich mowa w art. 24 ust. 2b Prawo geodezyjne i kartograficzne (prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, itd.). W toku całego postępowania Starosta [...] starał się wyjaśnić skarżącemu, że zmiany danych ewidencyjnych wykazuje się na podstawie odpowiedniej dokumentacji geodezyjno - prawnej. Pomimo skierowanego do Pana R. P. wezwania, skarżący nie dostarczył stosownych dokumentów. Starosta [...] stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi potrzeba zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi ani ujawnienia nowych danych ewidencyjnych, gdyż do organu prowadzącego ewidencję nie wpłynęła dokumentacja zawierająca takie dane, nie zachodzi również potrzeba wyeliminowania danych błędnych, gdyż dane dotyczące przedmiotowych działek zostały wykazane zgodnie z dostępną organowi dokumentacją geodezyjną i prawną, m.in. wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r., sygn. Akt IC [...] orzekającym o usunięciu niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [...], a rzeczywistym stanem prawnym.
Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia [...] r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) postępowanie jest dwuinstancyjne. W myśl tej zasady każda sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, po raz pierwszy w I instancji, a następnie przez organ II Instancji. Rozstrzygnięcia, które może podjąć organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej reguluje art. 138 § 1 i 2 kpa. Zgodnie z § 1 przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję ( pkt 1), uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części (pkt 2), albo umarza postępowanie odwoławcze (pkt 3). Zgodnie natomiast z § 2 art. 138 kpa, organ odwoławczy może również uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszaniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Odpowiadając na zarzuty złożone w odwołaniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego wyjaśnia, że w świetle poczynionych ustaleń nie zasługują one na uwzględnienie i nie znajdują potwierdzenia w badanych dokumentach. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, zgromadzono materiał dowodowy pozwalający na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono dlaczego żądanie R. P. nie mogło zostać uwzględnione.
R. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia [...] r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie art. 12 b ust. 1 ustawy z dnia 17 ma\a 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. poprzez nie sprawdzenie i nie zweryfikowanie błędnych oznaczeń numerycznych: działki nr [...] o pow. [...] ha dla której w latach 1991-1997 wprowadzone zostało w dokumentach geodezyjnych stanowiących podstawę do wpisu w księgach wieczystych błędne oznaczenie numeryczne [...], którym to numerem uprzednio oznaczona była prawidłowo działka o pow. [...] ha i który to numer nie mógł być już ponownie użyty jako już wykorzystany w wyniku podziału tej działki na działkę nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, zaś nie nastąpiło nigdy zdarzenie prawne mogące stanowić podstawę do zmiany numeracji i wyodrębnionej w roku 1980 działki o pow. [...] ha; jak i działki o pow. [...], która prawidłowo powinna zostać oznaczona numerem [...], zaś błędnie oznaczono ją numerem [...], gdy istniała już od 1980 r. i istnieje nadal działka o tym numerze o powierzchni [...] ha i nie nastąpiło nigdy zdarzenie prawne mogące stanowić podstawę zmiany numeracji działki o pow. [...] ha wyodrębnionej w 1980 roku,
2. naruszenie art. 24 ust. 2a pkt c i d ustawy z dnia [...] r. Prawo geodezyjne i kartograficzne przez nie wykreślenie w operatach i innych opracowaniach sporządzonych przez uprawnionych geodetów w latach 1982 - 1997:
a) numeru [...] przyporządkowanego błędnie w tym okresie do działki o pow. [...] ha i dokonanie stosownej korekty przez wpisanie na tych opracowaniach geodezyjnych numeru [...], tj. tego numeru, którym została oznaczona ta działka w operacie pomiarowym z [...] r.,;
b) numeru [...] przyporządkowane błędnie w tym okresie do działki o pow. [...] i dokonanie stosownej korekty przez wpisanie na tych opracowaniach geodezyjnych prawidłowego numeru [...], którym powinna zostać oznaczona ta działka w operacie technicznym z dnia [...] r.
Poza tym strona skarżąca wskazała na naruszenie przez organy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności: art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez nie wyjaśnienie sprawy, art. 104 § 1 i 2 K.p.a. przez nie wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty oraz art. 11 K.p.a. przez nie odniesienie się do wniosku strony z dnia [...] r. i nie wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.
Nadto skarżący wskazał na naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. poprzez wskazanie w uzasadnieniu faktycznym na okoliczności, które nie należą do istoty sprawy, zaś z drugiej strony nie udostępnienie stronie do wglądu całości dokumentów ewidencyjnych niezbędnych dla załatwienia sprawy, w szczególności operatu pomiarowego sporządzonego w 1991 roku przez geodetę oraz nie przedstawienie całości dokumentów Sądowi Rejonowemu w L. na żądanie tego Sądu. Naruszenie tego przepisu upatrywał także w tym, że organ nie odniósł się do zarzutów strony o wielokrotnym poświadczeniu nieprawdy przez organy obydwu instancji, co strona uważa za celowe działanie zmierzające do bezprawnego pozbawienia skarżącego własności działki [...], przez nie wskazanie w uzasadnieniu podstawy materialno - prawnej podziału działki [...] w 1991 r.
Wobec powyższego skarżący wskazał na naruszenie przez organy art. 80 K.p.a. przez nie branie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej powoływana jako p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Skarga w przedmiotowej sprawie jest bezzasadna, a zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji jest zgodna z prawem.
Zasady ewidencji gruntów, oraz sposób dokonywania w niej zmian reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r, poz. 1669 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Ewidencja jest zbiorem informacji i obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, a także dotyczące właścicieli nieruchomości. Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności i ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej.
Podstawę prawną wpisów w ewidencji gruntów stanowią przepisy art. 20 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych. Zmiany w operacie ewidencyjnym dokonuje się na podstawie m.in.: prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian gruntowych. Natomiast zgodnie z § 12 cytowanego powyżej rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.
Postępowanie w sprawie aktualizacji ewidencji ma na celu utrzymanie takiego stanu operatu ewidencyjnego, by dane w nim zawarte były zgodne ze stanem prawnym. Organy ewidencyjne rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu czy budynku, czy też rozstrzygać sporów dotyczących przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami. Szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Zgodnie z § 45 rozporządzenia aktualizacja operatu następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Z kolei § 46 ust. 1 stanowi, że dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów, jednostek organizacyjnych. Zasadnie zatem podniósł organ administracji, że wniosek o zmianę wpisu w ewidencji może być dokonany po przedstawieniu przez wnioskodawcę stosownych dokumentów stanowiących tytuł prawny do dokonania zmiany w ewidencji, albowiem wpis (zmiana wpisu) do ewidencji gruntów jest czynnością wykonawczą wobec wcześniejszej czynności prawnej.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedłożył żadnych nowych tytułów prawnych, które uzasadniałyby obowiązek wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów.
Istotą niniejszego postępowania jest aktualizacja zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek położonych w obrębie ewidencyjnym [...] gmina O. L. oznaczonych nr [...] o powierzchni [...], nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...], nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha.
Nie noszą cech dowolności ustalenia organu, że działki których dotyczy wniosek maja uregulowany stan prawny w księgach wieczystych i jest on zgodny z zapisami w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że aby możliwe było wprowadzenie zmian konieczne byłoby przedłożenie organowi dokumentów których mowa w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1629).
Prawidłowe jest stanowisko organów, że dane dotyczące objętych wnioskiem działek zostały wykazane zgodnie z dostępną organowi dokumentacją geodezyjną i prawną wskazaną w wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r., sygn. akt IC [...] orzekającym o usunięciu niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] a rzeczywistym stanem prawnym.
Słusznie podnoszą organy obu instancji, że ich zadaniem jest rejestrowanie aktualnego stanu prawnego wynikającego ze stosownych dokumentów urzędowych zaś wpisy w ewidencji gruntów i budynków nie kształtują nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdzają zaistniały stan prawny.
W orzecznictwie eksponowany jest pogląd, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w prawomocnych orzeczeniach sądowych, aktach notarialnych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, aktach normatywnych, opracowaniach geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych w ewidencjach publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, które mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy.
Podkreślenia wymaga również, że posługiwanie się przez prawodawcę w rozporządzeniu z dnia [...] r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034) pojęciem "aktualizacji" a nie "prostowania nie oznacza, że w ogóle nie jest możliwe usuwanie błędów czy omyłek w ewidencji w ramach pojęcia "aktualizacja", ale powinno to odbywać się w sytuacji gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych w świetle złożonych dokumentów – pomyłek,. Ewidencja gruntów i budynków – co należy podkreślić - nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego.
Tytułem wyjaśnienia wskazać ponadto należy, że w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się konieczność udokumentowania zgodnych zmian ewidencyjnych dowodami, które kreują nowe sytuacje prawne, natomiast sądy krytycznie wypowiadają się o korygowaniu wpisów ewidencyjnych na podstawie ponownej oceny dokumentów archiwalnych.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło