II SA/Lu 830/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 23 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego), na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych, utrzymuje się ze swojej emerytury w kwocie [...]złotych netto oraz emerytury żony w kwocie [...]złotych netto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] złotych netto. Własnością skarżącego jest nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz działka budowlana o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych. Ponadto do skarżącego należy samochód osobowy marki T. A. rok produkcji 2004 o wartości [...] złotych. Zobowiązania i wydatki gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą [...] złotych. Skarżący wymaga stałego leczenia. Wobec tego, że skarżący nie wykazał, czy działka budowlana o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych stanowi zabezpieczenie wierzytelności wezwano go do nadesłania dokumentu źródłowego (np. aktu notarialnego, wypisu z księgi wieczystej) poświadczającego taką okoliczność. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał odpis zwykły z księgi wieczystej dotyczący działki nr ewid.[...] o powierzchni [...] ha zabudowanej domem, w którym mieszka skarżący z małżonką (co wynika z porównania adresu podanego przez skarżącego jako adres zamieszkania z adresem położenie działki). Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Żadna z powyższych okoliczności nie zachodzi w przypadku skarżącego. Zarówno on jak i małżonka posiadają stałe źródła dochodu, który pokrywa ich wydatki oraz mają zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Ponadto skarżący jest właścicielem dwu nieruchomości, prócz tej na której posadowiony jest jego dom, a mianowicie działki rolnej o powierzchni [...] ha oraz działka budowlana o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych. Nie można zatem przyjąć, aby był osobą ubogą, nie posiadającą środków do życia, bądź aby posiadane przez niego dochody nie były w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Brak jest wiec podstaw do uwzględnienia w całości wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego brak jest też podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania aktualnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jego rodziny. W niniejszej sprawie koszty sądowe prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 300,00 złotych oraz wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego 150 złotych każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych. Natomiast minimalny koszt ustanowienia adwokata z wyboru dla prowadzenia niniejszej sprawy wyniesie 480 złotych. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] złotych netto zaś zobowiązania i wydatki gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą [...] złotych. Zatem na pozostałe wydatki pozostaje kwota [...]złotych netto. Dokonując oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania nie można pominąć jego stanu majątkowego. Prócz domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych, posadowionego na działce o powierzchni [...] ha, skarżący jest właścicielem działki rolnej o powierzchni [...] ha oraz działki budowlanej o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych. Przy czym skarżący nie wykazał, aby którakolwiek z tych nieruchomości była obciążona hipotecznie, stanowiąc przedmiot zabezpieczenia zobowiązania prywatnoprawnego. Prawo pomocy może być przyznane jedynie, gdy obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1387/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku nieruchomości, które mimo tego, że mogą być spożytkowane dla pozyskania środków finansowych, spożytkowanymi w ten sposób nie są nie można przyjąć, aby obiektywnie wykorzystano wszelkie możliwości zgromadzenia środków niezbędnych do poniesienia kosztów postępowania (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że z faktu własności działki rolnej oraz budowlanej, które nie są wykorzystane w sposób umożlwiający pozyskania środków finansowych wynika przesłanka negatywna przyznania prawa pomocy. Zwolnienie skarżącego w takiej sytuacji od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości bądź w części lub ustanowienie adwokata chroniłoby, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącego kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych bądź majątku ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie można więc przyjąć, aby skarżący wykazał, że poniesienie przez niego kosztów postępowania w części spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niego i żony. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.