II SA/Lu 840/24
WyrokWSA w Lublinie2025-01-30
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Brygida Myszyńska-Guziur, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie całkowicie ubezwłasnowolnionej, której opiekun prawny zamieszkuje pod innym adresem niż adres nieruchomości wskazanej we wniosku o dodatek węglowy, przysługuje dodatek węglowy, jeśli głównym źródłem ogrzewania tej nieruchomości był kocioł na paliwo stałe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osobie całkowicie ubezwłasnowolnionej przysługuje dodatek węglowy tylko wtedy, gdy jej centrum życiowe, a tym samym miejsce zamieszkania, znajduje się pod adresem wskazanym we wniosku. Zgodnie z art. 27 k.c., miejscem zamieszkania osoby ubezwłasnowolnionej jest miejsce zamieszkania jej opiekuna prawnego. W sytuacji, gdy opiekun prawny mieszka pod innym adresem niż adres nieruchomości, której dotyczy wniosek, nie można uznać, że wnioskodawczyni zamieszkuje w tej nieruchomości i prowadzi tam gospodarstwo domowe, co jest warunkiem przyznania dodatku węglowego.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego, wskazując jako główne źródło ogrzewania kocioł na paliwo stałe. Organ I instancji powziął wątpliwości co do faktycznego miejsca zamieszkania wnioskodawczyni oraz istnienia i eksploatacji kotła na paliwo stałe. Po przeprowadzeniu szeregu czynności wyjaśniających, w tym nieskutecznych prób wywiadu środowiskowego i kontaktów telefonicznych, organ I instancji odmówił przyznania dodatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na brak dowodów zamieszkiwania pod wskazanym adresem oraz na demontaż kotła na paliwo stałe. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. T. reprezentowanej przez opiekuna prawnego M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 9 września 2024 r., znak: SKO.41/3148/L/2024 w przedmiocie dodatku węglowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. D. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.
A. T. reprezentowana przez opiekuna prawnego M. C. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie 9 września 2024 r. w przedmiocie dodatku węglowego.
Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 21 listopada 2022 r. A. T. wystąpiła do Prezydenta Miasta Puławy z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, w którym wskazała, że głównym źródłem ogrzewania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe.
W toku prowadzonego postępowania organ I instancji powziął wątpliwości co do tego czy faktycznie miejscem stałego zamieszkania i prowadzonego przez A. T. gospodarstwa domowego jest wskazany we wniosku o wypłatę dodatku węglowego budynek pod adresem: ul. [...], [...] P. i w związku z powyższym podjął działania mające na celu wyjaśnienie w/w sprawy, polegające na: kilku próbach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (w dniach 5, 9, 23 stycznia 2023 r.), które okazały się nieskuteczne z powodu nieobecności domowników; kilku próbach nawiązania kontaktu telefonicznego (w dniach 10, 11, 17, 30 stycznia 2023 r.), które również okazały się nieskuteczne; oraz na wskazany przez A. T. we wniosku adres, tj. ul. [...] w P. wysłano wezwanie (pismo z dnia 9.01.2023 r.) do zgłoszenia się do organu, celem złożenia stosownych wyjaśnień w tej sprawie w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, które zostało zwrócone przez Pocztę Polską w dniu 31 stycznia 2023 r. jaka nieodebrane, w związku z czym zgodnie z k.p.a. organ uznał je za skutecznie doręczone.
W związku z powyższym organ I instancji uznał, że strona nie wywiązała się z obowiązku stawienia się w organie w celu złożenia niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnień w wyznaczonym terminie i decyzją z dnia 1 lutego 2023 r. znak: [...] odmówił przyznania A. T. dodatku węglowego.
W dniu 2 lutego 2023 r. na adres wskazany we wniosku tj. ul. [...] w P. wysłano ww. decyzję, która została zwrócona, jako nie odebrana.
Następnie w dniu 29 grudnia 2023 r. M. C. jako opiekun prawny ubezwłasnowolnionej całkowicie A. T., wystąpiła z pismem dotyczącym wydania decyzji w sprawie wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
Organ I instancji stwierdził, że dotychczas nie posiadał wiedzy o tym, że A. T. jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie reprezentowaną przez opiekuna prawnego i w dniu 3 stycznia 2023 r. przesłał do M. C. wezwanie o przedstawienie pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 33 k.p.a., upoważniającego ją do reprezentowania A. T.. W dniu 5 stycznia 2023 r. zostało przedłożone pismo wraz z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla [...] V Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 14 sierpnia 2019 r. sygn. akt [...], o ustanowieniu M. C. opiekunem prawnym dla ubezwłasnowolnionej całkowicie A. T.. W związku z tym w dniu 10 stycznia 2023 r. została przesłana do M. C. jako opiekuna prawnego A. T. decyzja z dnia 1 lutego 2023 r. znak: WS. 824.4.2.2023.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. C. reprezentująca A. T..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 14 marca 2024 r. znak: SK0.41/701/L/2024 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji pismem z dnia 2 kwietnia 2024 r. wezwał M. C. do podpisania wniosku o wypłatę dodatku węglowego złożonego w dniu 21 listopada 2022 r., który w dniu 5 kwietnia 2024 r. został podpisany przez ww.
Następnie w ramach prowadzonego ponownie postępowania, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego organ I instancji wystąpił do Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. o podanie informacji odnośnie osób ujętych w deklaracji gospodarowania odpadami komunalnymi, dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w P. na dzień złożenia wniosku, tj. 21 listopada 2022 r. Z informacji uzyskanej z Wydziału Ochrony Środowiska wynika, że adresu przy ul. [...] nie ma w systemie Gomig. Adres ten nigdy nie został zgłoszony do bazy adresów objętych systemem gospodarowania odpadami.
Ponadto ustalono, że we wniosku o wypłatę dodatku węglowego wnioskodawczyni zaznaczyła, iż głównym źródłem ogrzewania w budynku przy ul. [...] w P. jest kocioł na paliwo stale. W złożonej dla tego budynku w Urzędzie Miasta P. do dnia 11 sierpnia 2022 r. (data złożenia 30 czerwca 2022r.) deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wpisano natomiast, że głównym źródłem ogrzewania jest: kominek oraz kocioł gazowy.
Ustalono również, że w dniu 21 listopada 2022 r., została złożona drugą deklaracja dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której dopisano dodatkowe źródło, tj. kocioł na paliwo stałe.
W zaistniałej sytuacji organ I instancji uznał za konieczne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie głównego źródła ogrzewania w budynku przy ul. [...] w P.. W trakcie wywiadu przeprowadzonego w dniu 23 kwietnia 2024 r. stwierdzono, że w budynku tym zainstalowane są następujące źródła ciepła: kocioł gazowy i kominek. Ze złożonego przez M. C. podczas wywiadu oświadczenia wynika, że kocioł na paliwo stałe opalany węglem został zdemontowany na przełomie 2023 i 2024 r. Wobec powyższego, pismem z dnia 10 maja 2024 r. wezwano M. C. do złożenia dokumentu potwierdzającego montaż kotła na paliwo stałe po dniu 11 sierpnia 2022 r.
W dniu 11 czerwca 2024 r. ww. złożyła pismo, w którym oświadczyła, że piec na węgiel był do listopada 2023 r. Montaż innego pieca na gaz został dokonany po demontażu starego pieca na węgiel tego samego dnia. Organ I instancji ponownie wezwał M. C. do wskazania kiedy został zainstalowany kocioł na paliwo stałe wskazany we wniosku o wypłatę dodatku węglowego z dnia 21 listopada 2022 r. W piśmie z dnia 24 czerwca 2024 r. M. C. wskazała, że wszystkie informacje zostały udzielone w czasie wywiadu z dnia 23 kwietnia 2024 r.
W związku z powyższymi ustaleniami Prezydent Miasta P. decyzją z dnia 8 lipca 2024 r. odmówił stronie przyznania wnioskowanego dodatku węglowego.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że wobec braku możliwości uzyskania od wnioskodawczyni jednoznacznej informacji dotyczącej terminu zainstalowania kotła na paliwo stałe wykazanego we wniosku o wypłatę dodatku węglowego z dnia 21 listopada 2022 r. uznał, iż w tym przypadku nie było to źródło ogrzewania gospodarstwa domowego uruchomionego po raz pierwszy po 11 sierpnia 2022 r. Ponadto organ I instancji kierując się treścią art. 27 k.c., z którego wynika, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna, doszedł do wniosku, że nie można uznać, iż miejscem zamieszkania A. T. był budynek przy ul. [...] w P., którego dotyczył złożony w dniu 21 listopada 2022 r. wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Organ I instancji dodał, że ze zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania informacji wynika, iż M. C. będąca opiekunem prawnym A. T. mieszkała wówczas pod adresem ul. [...] w P.. Potwierdzeniem tego jest fakt zameldowania M. C. na pobyt stały pod adresem ul. [...] w P. (od dnia 1 września 1983 r. - nadal), a także fakt posługiwania się przez wymienioną tym adresem w korespondencji wysyłanej do urzędu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 9 września 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2024 , poz. 1207 – dalej także w skrócie "u.d.w.") i wskazał, że z pierwszej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla budynku przy ul. [...] w P. wypełnionej i złożonej w dniu 30 czerwca 2022 r. wynika, że znajduje się tam jako źródło ciepła zainstalowany jeden kominek /koza /ogrzewacz powietrza na paliwo stałe (drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy, węgiel), który jest nieeksploatowany. Ponadto jest tam jako źródło ciepła zainstalowany kocioł gazowy/bojler/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy, który jest eksploatowany i służy do ogrzewania budynku i podgrzewania wody. W deklaracji zaznaczono, że dane adresowe wypełniającego formularz nie są tożsame z adresem budynku i podano adres osoby wypełniającej - A. T., tj. P., ul. [...].
Natomiast w drugiej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla budynku przy ul. [...] w P. wypełnionej i złożonej w dniu 21 listopada 2022 r. wynika, że znajduje się tam jako źródło ciepła zainstalowany jeden kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/podajnikiem, który jest eksploatowany i służy do ogrzewania budynku i podgrzewania wody. Jest tam jako źródło ciepła zainstalowany także jeden kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe (drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy, węgiel), który jest eksploatowany i służy do odgrzewania budynku. Ponadto jest tam jako źródło ciepła zainstalowany kocioł gazowy/bojler/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy, który jest nieeksploatowany. Jako rodzaje stosowanych paliw w punkcie B03 Deklaracji podano: (01) Węgiel i paliwa węglopochodne, (02) Pellet drzewny, (03) Drewno kawałkowe. W deklaracji tej zaznaczono, że dane adresowe wypełniającego formularz są tożsame z adresem budynku, tj. P., ul. [...].
Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż A. T. pod adresem P., ul. [...] w rozpatrywanym okresie nie zamieszkiwała, a ponadto brak jest dowodów, że kocioł na paliwo stałe był pod wskazanym adresem w ogóle zainstalowany. W ocenie organu odwoławczego o okoliczności, że A. T. pod adresem P., ul. [...] nie zamieszkiwała świadczą notatki służbowe pracowników organu I instancji, którzy w dniach 5, 9 i 23 stycznia 2023 r. usiłowali przeprowadzić wywiad środowiskowy z wnioskodawczynią, ale nikogo pod tym adresem nie zastali (k. 8, 9 i 12 akt I instancji). Ponadto świadczy o tym nieodebranie wezwania do osobistego stawiennictwa z dnia 9 stycznia 2023 r., a następnie nieodebranie decyzji z dnia 1 lutego 2023 r. (koperta z adnotacją "nie podjęto w terminie" – k. 15 akt I instancji). Kolegium dodatkowo wskazało, że o fakcie niezamieszkiwania świadczy brak zgłoszenia dla adresu ul. [...] w P. deklaracji do wywozu śmieci - informacja z Wydziału Ochrony Środowiska UM P. z dnia 5 kwietnia 2024 r. (k. 33 akt I instancji).
Organ odwoławczy wskazał również, że strona nie wykazała, iż kocioł na paliwo stałe był w ogóle zainstalowany w budynku pod adresem ul. [...] w P.. Nie wynika to z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla budynku przy ul. [...] w P. wypełnionej w dniu 30 czerwca 2022 r. Zdaniem Kolegium M. C. poza swymi twierdzeniami nie przedstawiła żadnych dowodów, że po dniu 30 czerwca 2023 r. (data deklaracji) kocioł na paliwo stałe został w budynku przy ul. [...] w P. zainstalowany. Z wywiadu środowiskowego, który został przeprowadzony w dniu 23 kwietnia 2023 r. z M. C. opiekunem prawnym A. T., którego termin i godzinę ustalono pismem z dnia 12 kwietnia 2024 r. wynika, że nie ma w budynku przy ul. [...] w P. kotła na paliwo stałe. M. C. oświadczyła, że "kocioł na paliwo stałe opalany węglem został zdemontowany na przełomie roku 2023 i 2024 r., grudzień/styczeń". Wywiad środowiskowy został podpisany przez M. C. (k.35 akt I instancji), a na okoliczność demontażu kotła poza swymi stwierdzeniami wymieniona żadnych dowodów nie przedstawiła. Dodatkowo Kolegium wskazało na treść art. 27 k.c. i stwierdziło, że tym samym miejscem zamieszkania całkowicie ubezwłasnowolnionej A. T. jest adres P., ul. [...], gdzie zamieszkuje jej opiekun prawny - M. C..
Wobec okoliczności, że do 11 sierpnia 2022 r. strona nie zgłosiła do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB), o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), źródła ciepła i źródła spalania paliw w postaci kotła na paliwo stałe, dodatek węglowy, zdaniem Kolegium, z tego powodu nie przysługiwał.
Końcowo wskazano, że w sprawie nie ma zastosowania ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1772 ze zm.) na którą powołano się w odwołaniach, a ustawa o dodatku węglowym, gdyż to o ten dodatek zgodnie z wnioskiem z dnia 22 listopada 2022 r. ubiegała się strona. W ocenie Kolegium nie doszło również do naruszenia przepisów k.p.a., przepisów o samorządzie terytorialnym, Konstytucji i praw człowieka z Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj..
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezbyt dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego co spowodowało poczynienie częściowo niepełnych, a częściowo nawet błędnych ustaleń faktycznych;
- art.11 k.p.a, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego, wyrażającą się nie zawarciem wszystkich wymogów, a w szczególności nie zawierającej wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się, oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności;
- art. 8, art. 9 oraz 10 k.p.a. poprzez naruszenie zasady, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego wyczerpującego informowania stron, o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz nieudzielenie skarżącej niezbędnych wyjaśnień i pouczeń co do możliwości poniesienia szkody z powodu nieznajomości prawa, w ten sposób, iż wnioskodawca nie został poinformowany w żaden sposób o przysługujących mu prawach, co skutkowało naruszeniem zasady zaufania jego uczestnika do władzy publicznej;
- art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez odmowę przyznania A. T. dodatku węglowego, gdyż zaskarżona decyzja obarczona jest wadliwością z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie, mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni przepisów prawa podczas, gdy prawidłowo interpretowane przepisy powinny prowadzić do wniosku, że skarżącej A. T. powinien zostać przyznany dodatek węglowy.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty podnosząc, że twierdzenia skarżącej oraz dokumentacja uzasadniały przyznanie dodatku węglowego. W ocenie skarżącej organ odwoławczy orzekł na innych przepisach niż organ I instancji oraz przedstawiając inną argumentację.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez Kolegium są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa materialnego i procesowego. Nie budzi zastrzeżeń zarówno zakres czynności podjętych w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, jak również sposób ich udokumentowania.
Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w.
Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 u.d.w.).
Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) - art. 2 ust. 13 u.d.w..
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.).
Jak stanowi art. 2 ust. 15a u.d.w. (dodany łącznie z ust. 15b-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967), dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
W myśl art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.
Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).
Zgodnie z art. 2 ust. 15e u.d.w. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Jak stanowi art. 2 ust. 16 u.d.w., przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.
Wyjaśnić należy, że przywołane wyżej przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f u.d.w.). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.
Podkreślić należy, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest bowiem ogrzewanie gospodarstwa domowego urządzeniem grzewczym wymienionym w art. 2 ust. 1 u.d.w., tj. gdy głównym źródłem ogrzewania jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy: węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Stosownie do powołanego art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.w., przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe). Z przytoczonych przepisów wynika, że dodatek węglowy przysługuje wnioskodawcy w związku z zamieszkiwaniem i prowadzeniem gospodarstwa domowego pod określonym adresem wskazanym we wniosku.
Dodatek węglowy powiązany jest bowiem z miejscem, gdzie wnioskodawca prowadzi wspólnie z innymi osobami lub samotnie gospodarstwo domowe i zamieszkuje. Zgodnie z celem u.d.w., dodatek węglowy ma być przeznaczony na ogrzanie miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Sam fakt sporadycznego przebywania w danym lokalu czy budynku nie oznacza zamieszkiwania i prowadzenia w nim gospodarstwa domowego. Koniecznym warunkiem przyznania dodatku węglowego jest ustalenie, że z danym adresem zamieszkania wiąże się tzw. centrum życiowe danej osoby, czyli że jest to miejsce gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Dla przyznania prawa do dodatku węglowego nie ma znaczenia tytuł prawny do lokalu/budynku. O prawie do dodatku węglowego decyduje stan faktyczny w postaci rzeczywistego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w danym miejscu.
Przepisy u.d.w. nie precyzują, jak należy rozumieć pojęcie zamieszkiwania. Zatem oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego. W tym zakresie należy uwzględnić treść art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610; dalej w skrócie: "k.c."), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W przedmiotowej sprawie skarżąca jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie i w związku z treścią art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W związku z powyższym nie można uznać, by miejscem zamieszkania A. T. był budynek pod adresem [...] w P., którego dotyczył wniosek złożony w dniu 21 listopada 2022 r. M. C. będąca opiekunem prawnym A. T. w toku prowadzonego postępowania posługiwała się adresem ul. [...] w P. i taki adres należy uznać za miejsca zamieszkania A. T..
Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 175 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. 2809 ze zm.) do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim z zachowaniem przepisów poniższych. Skoro intencją ustawodawcy jest stosowanie względem osób ubezwłasnowolnionych całkowicie przepisów dot. opieki nad małoletnimi, to stanowi to dodatkowy argument, że gdy jeden z rodziców osoby ubezwłasnowolnionej jest jego opiekunem prawnym, to miejscem zamieszkiwania pełnoletniego całkowicie ubezwłasnowolnionego dziecka jest miejsce zamieszkania jego rodzica i w takim przypadku mamy do czynienia z pozostawaniem tego dziecka i rodzica we wspólnym gospodarstwie domowym.
W przedmiotowej sprawie w toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił ponadto, że adres ul. [...] w P. nie widnieje w gminnym systemie opłat za gospodarowanie odpadami i nigdy nie został zgłoszony do bazy adresów objętych systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. W aktach sprawy znajduje informacja potwierdzająca ten fakt (k. 33 akt admin. I instancji).
Podkreślić należy, że organ I instancji w ramach czynności wyjaśniających w związku ze złożeniem wniosku o dodatek węglowy w dniu 22 listopada 2022 r. podjął nieskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach 5,9 i 23 stycznia 2023 r. Podjęto także nieskuteczne próby kontaktu telefonicznego na nr telefonu podany we wniosku w dniach 10, 11 18 i 30 stycznia 2023 r. Ponadto na adres ul. [...] w P. zostało wysłane wezwanie do zgłoszenia się do organu celem złożenia wyjaśnień, a także decyzja wydana w dniu 1 lutego 2023 r. Korespondencja wysłana na ten adres wróciła do organu I instancji, gdyż nie została podjęta w wyznaczonym terminie. Powyższe okoliczności prawidłowo zostały uznane przez organy administracji za świadczące o niezamieszkiwaniu przez wnioskodawczynię pod adresem [...] w P..
Wyjaśnić należy, że zamieszkiwanie, w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w. oznacza rodzaj pobytu osoby w danym miejscu, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, przyrządzania i spożywania posiłków i wypoczynku (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 584/23 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 773/23).
Jak już wyżej wyjaśniono, celem dodatku węglowego jest zapewnienie wsparcia finansowego gospodarstwom domowym, zamieszkującym w lokalach mieszkalnych ogrzewanych węglem. Dodatek węglowy nie jest natomiast świadczeniem powszechnym, przysługującym jedynie z tytułu posiadania lokalu, wyposażonego w źródło ciepła, zasilane węglem. Przepisy u.d.w. nie przewidują możliwości przyznania dodatku węglowego na ogrzewanie wybranej przez wnioskodawcę nieruchomości, w której wnioskodawca nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Również sam fakt sporadycznego przebywania w danym domu, czy lokalu nie oznacza zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Nie jest też wystarczający zamiar zamieszkania w przyszłości w danym domu, czy lokalu.
W ocenie Sądu prawidłowo także Kolegium uznało, że strona nie wykazała, że kocioł na paliwo stałe pod adresem ul. [...] w P. był w ogóle zamontowany. W trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 23 kwietnia 2024 r. M. C. oświadczyła, że kocioł na paliwo stałe opalany węglem został zdemontowany na przełomie 2023 i 2024 r. W toku postępowania, również na wezwanie organu strona nie przedstawiła żadnego dowodu zarówno na montaż bądź demontaż spornego kotła. Zwraca uwagę także fakt, że w pierwszej deklaracji złożonej w dniu 30 czerwca 2022 r. (51 akt I instancji) brak jest wskazanego kotła na paliwo stałe. Jako źródło ciepła zostało zaznaczone kocioł gazowy i kominek. Natomiast w deklaracji złożonej w dniu 21 listopada 2022 r. (dzień przed złożeniem wniosku o dodatek węglowy) jako źródło ciepła wskazano kocioł na paliwo stałe, kocioł gazowy i kominek. Jeżeli pomiędzy 30 czerwca a 21 listopada 2022 r. strona dokonała montażu spornego kotła na paliwo stałe, który następnie został zdemontowany grudniu 2023 r./styczniu 2024 r. powinna posiadać jakiekolwiek dokumenty potwierdzające powyższe.
Wskazane okoliczności, analiza akt sprawy i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów prowadzą zdaniem Sądu do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi.
Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.). Zatem, skoro zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. nie narusza obowiązujących w dacie ich podjęcia przepisów prawa procesowego i materialnego, a żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, to Sąd zobligowany był oddalić skargę.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło