II SA/Lu 847/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 października 2024 r., znak: SKO.41/3487/PO/2024 w przedmiocie sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę. Postanowieniem z 7 października 2024 r., znak: SKO.41/3487/PO/2024, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu zażalenia S. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Lubartów z 12 sierpnia 2024 r., znak: RGN.7002.1.2024 odmawiające sprostowania aktu własności ziemi z dnia 21 czerwca 1974 r. znak: U-451/36/5/33/74, wydanego przez Naczelnika Powiatu w Lubartowie w zakresie imienia właścicielki nieruchomości. Stan sprawy przedstawia się następująco. Wójt Gminy Lubartów odmówił sprostowania aktu własności ziemi z dnia 21 czerwca 1974 r., znak: U-451/36/5/33/74, wydanego przez Naczelnika Powiatu w Lubartowie w zakresie imienia właściciela nieruchomości, poprzez wpisanie imienia "M. ", zamiast imienia "M. ", wskazując, że zgromadzone dokumenty, na podstawie których wydany został akt własności ziemi, nie przesądzają o tym, aby doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w akcie w zakresie imienia osoby uwłaszczanej. Na powyższe postanowienia S. B. wniósł zażalenie, żądając jego "zmiany co do danych nabywającej z mocy prawa nieruchomości do majątku wspólnego wraz z mężem: S. R. B., synem S. i M., urodzonym 16 października 1932 roku, M. B., a więc zmianę imienia z :"M. " na "M. ", a w konsekwencji wprowadzenia dalszych zmian: nazwiska rodowego M. B. z "C. " na "S. " oraz daty urodzenia M. B.: "z [...] roku" na [...] roku.". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, gdyż w ocenie Wójta Gminy Lubartów wpisana w Akcie Własności Ziemi jako żona S. R. B. - B. M. córka J. i S. z domu C., urodzona [...] r. nie jest tożsama z B. M. córką J. i S. z domu S., urodzoną [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie przytoczyło treść art. 113 § 1 k.p.a., z której wynika, że organ administracji publicznej może - z urzędu lub na żądanie strony - sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie utrwalił się pogląd, że przez sformułowanie "błąd pisarski" lub "oczywista omyłka" należy rozumieć widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (tak wyrok NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2/65). Istota omyłek, o których mowa w art. 113 § 1 k.p.a., leży w tym, że w orzeczeniu wyrażono coś, co jest widocznie niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów, omyłkę pisarską. Przyjęta przez Kodeks postępowania administracyjnego klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca i są to błędy pisarskie, rachunkowe i inne oczywiste omyłki. Kolegium podkreśliło, że granice dopuszczalności sprostowania wyrażają się jednak w tym, że sprostowanie aktu administracyjnego - w trybie omawianego przepisu - nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji (por. wyrok NSA: z dnia 11 sierpnia 1999 r., II SA 1072/99 i z dnia 24 września 1999 r., IV SA 1184/97). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, Kolegium wskazało, że żądanie w zakresie zmiany danych osoby uwłaszczonej na nieruchomości poprzez zmianę jej imienia, a także nazwiska rodowego oraz daty urodzenia, wykracza poza granice "sprostowania", o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Zmiana podmiotu, który uwłaszczył się na danych gruntach i został ujęty w akcie własności ziemi prowadziłaby do merytorycznej zmiany decyzji - aktu własności ziemi, nie zaś do sprostowania oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że zapis aktu własności ziemi w zakresie imienia małżonki S. R. B. mógłby zostać uznany za oczywistą omyłkę pisarską, bowiem pomimo widniejącego w decyzji, jak też protokole stanu posiadania imienia "M. " przy podpisie złożonym pod tymże protokołem przez H. K. (za niepiśmienna M. B.) wskazano już imię "M. " (to samo imię widnieje na odpisie skróconym aktu małżeństwa Państwa B. ), jednakże przeszkodą w tym są różnice w pozostałych danych identyfikujących tę osobę fizyczną, tj. nazwisko rodowe i data urodzenia. Zarówno w treści aktu, jak i w protokole stanu posiadania wskazano nazwisko rodowe żony S. R. B. "C. " oraz datę jej urodzenia "[...] r.". Tymczasem z treści odpisu skróconego aktu małżeństwa, który został przedłożony przez stronę w toku postępowania odwoławczego, jak też odpisu skróconego aktu zgonu, wynika, że nazwisko rodowe M. B. (żony S. R. B.) to "S. ", zaś jej data urodzenia to "[...] r." Z uwagi na liczne rozbieżności w zakresie danych identyfikacyjnych zapis aktu własności ziemi we wskazanym przez stronę zakresie nie może być, w ocenie Kolegium, uznany za oczywistą omyłkę pisarską i sprostowany w trybie art. 113 § 1 k.p.a. W skardze na postanowienie Kolegium S. B. zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, gdyż, w ocenie Kolegium, sprostowanie zgodnie z wnioskiem aktu własności ziemi doprowadziłoby do merytorycznej zmiany decyzji: zmiany podmiotu który uwłaszczył się na danych gruntach. W ocenie skarżącego, Kolegium nie odniosło się do podniesionych w zażaleniu od postanowienia Wójta Gminy Lubartów argumentów, że w dacie uwłaszczenia, tj. 4 listopada 1971 r. S. R. B., syn S. i M., urodzony [...] r., był żonaty z M. B., córką S. i J. o nazwisku rodowym S. , urodzoną [...] r., a zgodnie z Aktem Własności Ziemi AWZ nr U-451/36/5/33/74 wydanym przez Naczelnika Powiatu w Lubartowie dnia 21 czerwca 1974 r., nieruchomość opisana w akcie własności ziemi, z datą uwłaszczenia tj. 4 listopada 1971 r., miała wejść do majątku wspólnego S. R. B., syna S. i M., urodzonego [...] r. (którego dane ujawnione w AWZ są zgodne z danymi z odpisu skróconego aktu małżeństwa zgodnego z treścią aktu małżeństwa o oznaczeniu: [...]) i jego żony. Żoną S. R. B. nigdy nie była M. B. o nazwisku rodowym C. , urodzona [...] r. Według skarżącego, Kolegium nie uwzględniło okoliczności, że M. B. była osobą niepiśmienną. Mogła więc, podając dane do protokołu, w tym imiona rodziców, a następnie nazwisko panieńskie, zrozumieć, że chodziło o nazwisko panieńskie jej matki a nie jej, gdyż właśnie podała nazwisko "C. " - a więc nazwisko panieńskie matki. Niepiśmienna M. B. nie mogła przecież sama odczytać i skorygować danych w Protokole Stanu Posiadania. Zachodzi więc uzasadniona obawa, że członkowie Komisji ds. uwłaszczenia, mając wiedzę, że M. B. jest osobą niepiśmienną, nie dochowali należytej staranności przy sporządzaniu Protokołu Stanu Posiadania skoro do protokołu została wpisana: B. M., mimo podpisu: B. M. z w/w adnotacją. W ocenie skarżącego, sprostowanie aktu własności ziemi polegające na wpisaniu prawidłowych danych nie doprowadziłoby do merytorycznej zmiany decyzji - zmiany podmiotu, który uwłaszczył się na danych gruntach, gdyż uwłaszczył się S. R. B. z żoną M. . Podniósł, że bez sprostowanie aktu własności nie jest możliwe dysponowanie nieruchomościami, które w wyniku dziedziczenia stały się własnością S. B. zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 16 lipca 2021 r., I Ns 412/21 o stwierdzeniu nabycia spadku. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Organy obu instancji słusznie uznały, że w akcie własności nie doszło do popełnienia oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., w związku z tym nie zachodzi możliwość sprostowania w tym trybie imienia matki skarżącego z "M. " na "M. " z uwagi na rozbieżność w zakresie innych danych identyfikujących tę osobę, tj. daty jej urodzenia i nazwiska panieńskiego. Zgodnie z treścią art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień (art. 126 k.p.a.). Pojęcie oczywistej omyłki nie zostało zdefiniowane w przepisach. Z uwagi na jego nieostry charakter podlega ono zatem wykładni. W piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że oczywista omyłka pisarska to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 9, s. 551). W analogiczny sposób w orzecznictwie definiowane są błędy pisarskie i rachunkowe, stanowiące rodzaj oczywistych omyłek objętych wskazanym wyżej przepisem. Przez błąd pisarski rozumie się widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, czy też niezamierzone opuszczenie wyrazu. Natomiast inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co jest niezgodne z myślą organu; oczywista omyłka to błąd, który jednoznacznie wynika z zestawienia zabranego materiału dowodowego z treścią decyzji. (zob. wyroki NSA: z dnia 30 marca 2005 r., OSK 1333/04 oraz z dnia 26 czerwca 2012 r., II GSK 812/11). Sprostowanie decyzji może zatem dotyczyć wyłącznie omyłek, czy błędów nieistotnych charakteryzujących się oczywiście błędnym zapisem, widocznym od razu, bądź w wyniku prostej konfrontacji materiału dowodowego z brzmieniem decyzji. Ocena, czy mamy do czynienia z oczywistą omyłką, zależeć będzie od konkretnego stanu faktycznego oraz od rodzaju takiej omyłki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2008 r., I FSK 732/07 sformułował tezę, że to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ów ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu. Pojęcie "oczywistej omyłki" ma charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji. Z kolei w wyroku z dnia 20 marca 2008 r., II OSK 258/07, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że tryb sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych określony w art. 113 § 1 k.p.a. nie może dotyczyć błędów i omyłek istotnych. Jako przykłady niedopuszczalności zastosowania tego trybu przywołuje się np. błędy popełnione w zakresie sprecyzowania danych strony przez określenie jej imienia i nazwiska, miejsca i daty urodzenia oraz miejsca zamieszkania, które nie mogą być zaliczone do błędów i omyłek oczywistych. W rozpoznawanej sprawie w Akcie Własności Ziemi z 21 czerwca 1974 r. jako uwłaszczoną wskazano: "B. M.", z domu "C. " urodzoną dnia "25.III.1932 r.". Skarżący domagał się sprostowania tego aktu poprzez wpisanie imienia "M. " zamiast "M. ", co w konsekwencji oznaczałoby również sprostowanie nazwiska rodowego na "S. " zamiast "C. " oraz daty urodzenia na "[...] r." zamiast: "[...] r.". Tymczasem błędne wskazanie danych personalnych osoby uwłaszczonej wywiera wpływ na jej faktyczną identyfikację co do tożsamości, w szczególności wobec faktu, że w przedmiotowym akcie własności ziemi - zgodnie z żądaniem skarżącego - należałoby zmienić nie tylko imię jego matki, ale także inne dane osobowe pozwalających na ustalenie jej tożsamości, tj. nazwisko panieńskie i datę urodzenia. Sprostowanie imienia, daty urodzenia i nazwiska panieńskiego spowodowały zmianę stanu faktycznego na stan, który nie odpowiada zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu (wyrok NSA z 24 września 2009 r., II OSK 1439/08). Analiza protokołu stwierdzenia stanu posiadania na dzień 4 listopada 1971 r., dołączonego do akt niniejszej sprawy, poprzedzającego wydanie aktu własności ziemi, zawiera następujące dane: "B. M. z domu C., imiona rodziców J. i S., ur. dnia [...] r." Imię M. występuje też po raz drugi w protokole w pozycji 2. "Informacje o posiadanym (użytkowanym) gruncie. Sąd podkreśla w tym miejscu, że nie ma żadnego innego dokumentu, którym dysponował organ sprzed wydania aktu własności ziemi, w którym widniałaby osoba M. B. z domu S., urodzonej [...] r. Zmiana imienia, nazwiska rodowego oraz daty urodzenia w tym konkretnym przypadku nie stanowi sprostowania oczywistej omyłki czy też błędu pisarskiego. W konsekwencji nie mogły być zastosowane w sprawie zmiany treści aktu własności ziemi przepisy dotyczące sprostowania w trybie art.113 § 1 k.p.a. Sam skarżący przyznał w treści skargi, że organowi przy sporządzaniu protokołu stanu posiadania matka podała nazwisko rodowe "C. ". W sytuacji, gdy sama strona podała organowi brzmienie nazwiska rodowego widniejące w akcie własności ziemi organ nie popełnił omyłki w pisowni, a zatem żądanie zmiany nazwiska z "C. " na "S. " w takim stanie faktycznym nie może być uwzględnione w sytuacji, gdy nie ma zgodności również co do imienia i daty urodzenia osoby. Nieskuteczne jest w tym zakresie powoływanie się przez skarżącego na treść odpisu skróconego oraz aktu zgonu, w których występuje M. B. z domu S., urodzona [...] r. Nie można zakładać, tak jak to uczynił skarżący, że "członkowie Komisji ds. uwłaszczenia, mając wiedzę, że M. B. jest osobą niepiśmienną, nie dochowali należytej staranności przy sporządzaniu Protokołu Stanu Posiadania, skoro do protokołu została wpisana: B. M.". Nawet, jeśli doszło do omyłkowego wpisania imienia, daty urodzenia i nazwiska panieńskiego właścicielki działki w akcie własności ziemi, to taka pomyłka nie nosi znamion oczywistej omyłki czy błędu pisarskiego. Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium, że gdyby objęte żądaniem sprostowania dane obejmowały jedynie imię matki skarżącego, można byłoby je uwzględnić, ponieważ w miejscu podpisu pod protokołem wskazano "M. B.". Jednak wobec braku zgodności w zakresie innych istotnych danych identyfikujących tę osobę, jak data urodzenia i nazwisko rodowe, nie sposób uznać, że doszło do oczywistej omyłki podlegającej sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby podczas wydawania aktu własności ziemi doszło do błędnego, omyłkowego wpisania w akcie własności ziemi M. B. zamiast M. B., co wyłącza możliwość stwierdzenia ze mamy do czynienia z oczywistą omyłką lub błędem pisarskim w rozumieniu art. 113 k.p.a. Organy obu instancji w sposób prawidłowy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie oraz wydały prawidłowe rozstrzygnięcia. Do ustalenia, czy wymieniona w akcie własności ziemi M. B. z domu C., urodzona w dniu [...] r. jest osobą tożsamą z M. B. z domu S., urodzoną w dniu [...] r. właściwy jest sąd powszechny. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.