II SA/Lu 875/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta z dnia [...] r. znak [...], II. przyznaje [...] T. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 złotych (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ....Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania B. W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta z dnia ... o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że postępowanie wszczęto na wniosek B. W. "w sprawie szkód wyrządzonych" na jej budynkach, położonych przy ul. S. w L. w związku z wykonaniem na sąsiedniej nieruchomości stanowiącej obecnie współwłasność spadkobierców S. i C. D. tj. I. K. i L. D. – wykopu na śmiecie i liście, paleniska przy ścianie garażu, nasypu gruntowego przy ścianie budynku mieszkalnego, nasadzenia winogron oraz innych roślin przy ścianie budynków. W toku kontroli w dniu 3 listopada 2010r. oraz w dniu 12 maja 2011r. ustalono, że na działce nr ... przy ul. S. w L. znajdują się w zwartej zabudowie dwa garaże murowane, punkt weterynaryjny (pomieszczenie użytkowe), budynek mieszkalny dwukondygnacyjny z gankiem oraz z tarasem od strony podwórka oraz, że w piwnicy pod pomieszczeniem użytkowym znajdującej się na głębokości ok. 2,20m, widoczne są ściany ceglane, miejscami otynkowane, na posadzce piwnicy znajduje się warstwa ziemi, miejscowo ok. 30 cm, która – według B. W. – została naniesiona przez "wykonany wykop kompostownika". Z jej oświadczenia wynika również, że ściana budynku mieszkalnego na całej długości I piętra jest zagrzybiona, co jest spowodowane nasypaną ziemią oraz winoroślami. Organy ustaliły również, że na działce nr ..przy ul. L. przy ścianie budynków znajdujących się przy ul. S. widoczny jest nasyp gruntowy o wysokości ok. 1 m, licząc od poziomu terenu pozostałej części działki, o szerokości ok. 4m oraz długości ok.9m. Nasyp stanowi ogród skalny utwardzony oraz porośnięty roślinnością, istniał on w tym miejscu już przed II wojną światową, natomiast budynek na działce przy ul. S. powstał w latach 50-tych. W części środkowej działki przy granicy z zabudowaniami przy ul. S. znajduje się tzw. kompostownik – tj. dół o głębokości ok. 1m oraz szerokości i długości 1m x 1m, wypełniony częściowo liśćmi, trawą i kawałkami gałęzi, przy czym dno tego kompostownika wyłożone jest płytkami chodnikowymi i folią, miejsce to odpowiada na działce sąsiedniej usytuowaniu garażu. Stan budynku znajdującego się na tej działce nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia oraz właścicieli i użytkowników posesji. Właścicielami działki przy ul. L. są obecnie spadkobiercy S. i C. D. tj. I. K. i L. D. Mając na uwadze powyższe ustalenia, organy obu instancji uznały, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż zarówno wykonanie nasypu (skalniaka), jak i kompostownika nie stanowiły robót budowlanych, które podlegają kontroli przez organy nadzoru budowlanego. B. W. może natomiast dochodzić ochrony swoich praw przed sądem powszechnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła B. W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że skalniak jest wyższy, niż wynika to z protokołu oględzin (skarżąca podkreśla, że wymiary skalnika wpisane zostały do protokołu "bez ich obecności", już po jego podpisaniu) - od strony wschodniej sięga bowiem do I piętra (na długości ok. 8 m), a więc faktycznie ma wysokość co najmniej 3m, co widać na fotografiach. Skalniak został wykonany bez żadnej izolacji poziomej ani pionowej, co powoduje zawilgocenie i zagrzybienie jej budynków, co widać na zdjęciach, a co organy wadliwie potraktowały jako zbrudzenie. Zdaniem skarżącej nasyp ten jest budowlą ziemną i jego wykonanie wymagało pozwolenia na budowę. Wykonanie wykopu na liście (kompostownika) wiązało się natomiast – zdaniem skarżącej – z odkopaniem fundamentów jej budynków na długości ok. 2m i głębokości co najmniej 1 m, co powoduje podmywanie fundamentów tych budynków i naniesienie gliny do piwnicy. Ze względów bezpieczeństwa w piwnicy została odłączona instalacja elektryczna. Organy nie odnotowały również w protokole oględzin istniejącego przy ścianie budynku garażu paleniska, podczas, gdy na fotografii widać wiatę o wysokości ok.1,5 m i długości ok. 2m bezpośrednio przy ścianie garażu, przykrytą płytami eternitowymi – wykonana fotografia wiaty nie ma odzwierciedlenia w protokole oględzin. Skarżąca podniosła, że w aktach brakuje dokumentacji fotograficznej z pierwszej kontroli w dniu 3 listopada 2010r. Zarzuciła ponadto naruszenie § 29, 203, 316 ust.2, 317 ust. 1i 2, 318, 321 i 322 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji umarzająca – na podstawie art. 105 kpa - postępowanie jako bezprzedmiotowe została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W konsekwencji stanowisko organów, iż w niniejszej sprawie nie miały one podstaw prawnych do podjęcia działań przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 243, poz.1623 ze zm.) należy uznać co najmniej za przedwczesne. Przede wszystkim organy nie zapewniły możliwości udziału w postępowaniu wszystkim stronom, za które powinni być uznani właściciele działek nr ...(przy ul. L.) i nr ... (przy ul. S.). Jak bowiem wynika z akt sprawy /k.55 akt admin./ właścicielami działki nr ... są obecnie L. D. i I. K., którzy nabyli tę działkę jaki spadkobiercy po zmarłych rodzicach. Wskazali oni przy tym, że nie posiadają postanowienia właściwego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a działkę wraz z budynkiem w zabudowie bliźniaczej podzielili umownie i oznaczyli ją numerami .... Obowiązkiem organów było ustalenie czy w wyniku tego podziału powstały dwie objęte odrębnym prawem własności nieruchomości (a nie tylko wyodrębnione geodezyjnie) czy też w dalszym ciągu cała nieruchomość objęta jest współwłasnością, a dokonany podział ma jedynie charakter podziału quod usum – w takiej sytuacji konieczne byłoby zapewnienie udziału wszystkim współwłaścicielom, a nie – jak to uczyniły organy – tylko jednemu z nich tj. L. D. Nie zostali również prawidłowo ustaleni właściciele działki nr ...przy ul. S. – jak wynika z oświadczenia skarżącej złożonego podczas rozprawy sądowej w dniu 7 lutego 2012r. – formalnie nie jest ona właścicielką majątku po rodzicach, użytkuje tylko przedmiotowy budynek, postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone, ponadto wskazała, że miała dwóch braci, którzy zmarli, przy czym, jeden z nich pozostawił po sobie żonę. W świetle powyższego konieczne jest ustalenie stanu prawnego działki nr .. przy ul. S. i zapewnienie możliwości udziału wszystkim jej właścicielom. Ustalenie kręgu stron postępowania jest podstawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie, gdyż niezapewnienie możności udziału wszystkim stronom stanowi naruszenie art. 10 kpa i zasadniczo jest podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa – już tylko z tego powodu zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu. Niezależnie od powyższego, organy nie wyjaśniły należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a zgromadzony materiał zawiera wiele niejasności i do prawidłowego rozstrzygnięcia wymaga wyjaśnień. Bezspornie na działce nr ... przy ul. L. zostały wykonane nasyp ziemny (skalniak) oraz wykop (kompostownik). Organy nie ustaliły jednak dokładnie ani jakie wymiary mają te obiekty ani kiedy i przez kogo zostały zrealizowane, a także jakie dokładnie jest ich usytuowanie względem budynków należących do skarżącej, tym bardziej, że skarżąca takie zarzuty podnosiła w toku całego postępowania. Wskazywała ona mianowicie, że skalniak faktycznie jest wyższy – ma nie 1m, ale 3m wysokości, gdyż "sięga I piętra", zaś kompostownik jest głębszy i szerszy (ma ok.2m), a ponadto, że na działce zostało wykonane palenisko z wiatą, na co wskazuje znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna, co organy całkowicie pominęły. Zdaniem skarżącej, wykonanie tych obiektów spowodowało zawilgocenie i zagrzybienie jej budynków (co również widać na fotografiach), gdyż skalniak (nasyp) nie posiada izolacji, zaś kompostownik został wykonany poprzez "odkopanie" fundamentów jej budynku. Należy stwierdzić, że wobec braku szczegółowego określenia przedmiotowych obiektów (ich wymiarów, przeznaczenia, konstrukcji) organy dowolnie przyjęły, że obiekty te tj. skalniak i kompostownik nie są obiektami budowlanymi, wobec czego nie podlegają ich nadzorowi Należy mieć bowiem na uwadze, że wykonanie nasypu ziemi wraz z roślinnością (skalniak) stanowi budowlę ziemną, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a więc samodzielny obiekt budowlany. Przez budowle ziemne należy bowiem rozumieć wszelkie wytwory ludzkiej działalności nie będące budynkiem lub obiektem małej architektury wykonane z ziemi lub podobnego materiału, które są podobne do obiektów wymienionych w tym przepisie. (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2003r., II SA/Gd 1828/00, wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2010r., II OSK 186/09). Uznanie przez organy, że skalniak nie jest obiektem budowlanym narusza zatem art. 3 pkt 1 lit. "b" i pkt 3 Prawa budowlanego. Z tych samych względów nie można podzielić stanowiska organów, iż wykop na liście i śmiecie czyli kompostownik, nie jest obiektem budowlanym. Z powyższych względów stwierdzić należy, że stanowisko organów o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie jest w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych co najmniej przedwczesne. Rozpoznając sprawę ponownie organy odniosą się zatem do zarzutów skarżącej dotyczących wymiarów przedmiotowych obiektów, ich charakteru i celu realizacji oraz co do istnienia paleniska, a także ustalą prawidłowo krąg stron postępowania i zapewnią im możliwość udział w postępowaniu. Organy sprecyzują przy tym żądanie skarżącej, która domaga się zarówno "usunięcia szkód na jej budynkach: usunięcia i zabezpieczenia wykopu na śmiecie, liście itp. ze ścian garażu, usunięcia ze ściany budynku garaży paleniska, usunięcia ziemi ze ściany budynku mieszkalnego, usunięcia winogronu i innych roślin ze ściany budynków" (pismo z dnia 7 maja 2010r., k.1), jak też usunięcia "samowoli budowlanej" (w odwołaniu, k. 9 akt II instancji oraz w skardze), jak też podjęcia czynności na podstawie art. 66 Prawa budowlanego ze względu na zagrożenie, jakie stwarzają obiekty znajdujące się na działce sąsiedniej (pismo procesowe z dnia 6 lutego 2012r., złożone już w postępowaniu przed Sądem), a następnie mając na uwadze powyższe rozważania - zastosują odpowiednie przepisy prawa materialnego Z tych względów Sąd zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a -c" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.); o wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1349 ze zm.).