II SA/Lu 880/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 31 lipca 2023 r. nr SKO.PS/40/766/2023 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu E. O. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. nr SKO.PS/40/766/2023 – po rozpatrzeniu odwołania J. M. (dalej także jako "skarżący" lub "strona"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zamość z dnia 25 maja 2023 r. nr MC.II.5102.03817.3.2023 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 5 maja 2023 r. J. M. zwrócił się do Prezydenta Miasta Lublin o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, motywując swoją prośbę "dużymi kosztami inflacyjnymi uderzającymi z osoby niepełnosprawne". Do wniosku skarżący dołączył kopie faktur i biletów PKP związanych z jego pobytem w sanatorium w okresie od 30 marca do 19 kwietnia 2023 r., a także zaświadczenie ZUS Oddział w B. z dnia 5 maja 2023 r. o wysokości pobieranej przez skarżącego renty. Do wniosku załączył też oświadczenie, w którym wskazał, że prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty, której znaczną część pochłania inflacja. Po rozpatrzeniu wniosku Starszy Inspektor Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Zamość, decyzją z dnia 25 maja 2023 r. odmówił przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w związku ze złożonym wnioskiem, w dniu 15 maja 2023 r. został przeprowadzony przez pracownika socjalnego wywiad środowiskowy, w wyniku którego ustalono, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 1.445,48 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł. Aktualnie otrzymuje także dodatek mieszkaniowy w kwocie 80,04 zł miesięcznie. Łączny dochód strony wynosi 1.741,36 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe kwalifikujące do świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto w kwietniu 2023 r. otrzymał dodatkowe świadczenie roczne w kwocie 1.364,48zł. Organ pierwszej instancji uznał, że sytuacja skarżącego nie daje podstaw do przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdził, że strona nie wskazała we wniosku szczególnie uzasadnionego przypadku, czy też niezbędnej potrzeby, której nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie. Do wniosku dołączono jedynie rachunki związane z wyjazdem do sanatorium, które zostały zrealizowane przez skarżącego z własnych środków finansowych. Organ zwrócił uwagę, że rzeczywisty dochód stanowiący zasób finansowy skarżącego w kwietniu 2023 r. wyniósł 3.105,84 zł. Ponadto skarżący we wskazanym miesiącu otrzymał specjalny zasiłek celowy w kwocie 300,00 zł, przyznany na częściowe pokrycie kosztów leczenia i zakupu leków. W ocenie organu, posiadane środki pozwalają skarżącemu finansować we własnym zakresie wydatki związane z codziennym funkcjonowaniem, natomiast brak jest podstaw by uznać, że nie posiada on środków finansowych na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Podniósł, że w związku z pobytem w sanatorium poniósł dodatkowe wydatki. Podkreślił także, iż stan jego zdrowia pogorsza się, a w związku z ponoszeniem dużych wydatków nie stać go na żywność. Wniósł o przyznanie specjalnego zasiłku celowego bez względu na to, że w kwietniu 2023 r. uzyskał dodatkowe świadczenie jednorazowe z ZUS, bowiem świadczenie to - jak stwierdził - pochłania inflacja. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 31 lipca 2023 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium przytoczyło treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej, a następnie przywołało za organem pierwszej instancji ustalenia poczynione w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, doprecyzowując, że J. M. jest bezdzietnym kawalerem, nie posiada zobowiązań alimentacyjnych, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżący nie posiada rodzeństwa, natomiast jego rodzice nie żyją. Posiada jedynie dalszą rodzinę, z którą utrzymuje kontakt nieregularnie. Kolegium wyjaśniło, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i z powodu złego stanu zdrowia nie pracuje zawodowo, ani nie podejmuje prac dorywczych. Na dochód skarżącego składa się renta w kwocie 1.445,48 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 80,04 zł. Nadto skarżący w kwietniu 2023 r. otrzymał dodatkowe świadczenie jednorazowe z ZUS w wysokości 1.364,48 zł, a zatem jego realny dochód w kwietniu 2023 r. wyniósł 3.105,84 zł. W okresie od dnia 30 marca 2023 r. do dnia 19 kwietnia 2023 r. skarżący przebywał na leczeniu sanatoryjnym w I. Z.. Do podania o pomoc załączył fakturę obejmującą opłatę za pobyt w sanatorium w wysokości 548,10 zł oraz opłatę klimatyczną w wysokości 113,40 zł, bilety przejazdu z sanatorium na łączna kwotę 82,75 zł oraz fakturę za usługi fizjoterapeutyczne. Łączna kwota wydatków wynikających z przedstawionych dokumentów wynosi 894,25 zł. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w związku z poniesieniem przez niego kosztów pobytu w sanatorium. Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił sytuację życiową skarżącego i w oparciu o przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy ustalił, że brak jest podstaw do przyznania przedmiotowego świadczenia. J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję organu odwoławczego. W skardze zarzucił, że zaskarżona decyzja jest "sfałszowana, manipulowana faktami". Ponadto wytknął, że zawarte w tej decyzji obliczenia wysokości jego dochodu obarczone są błędami. Ponownie też powołał się na trudną sytuację finansowa związaną ze znaczącym wzrostem cen. W ocenie skarżącego, decyzje organów obu instancji odbierają mu "prawo do życia w godności". Podkreślił, że specjalne zasiłki celowe kilkanaście lat temu otrzymywał co miesiąc, później co drugi miesiąc, natomiast obecnie "z tym też są problemy". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2024 r. (data wpływu: 26 stycznia 2024 r.) [...] E. O., ustanowiona pełnomocnikiem skarżącego w ramach prawa pomocy, podtrzymała zarzuty sformułowane skardze i dodatkowo zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek oparcia zaskarżonej decyzji na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów, poprzez uznanie, że nie zachodzą okoliczności szczególnie uzasadnione, które uzasadniałyby konieczność przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w związku z poniesieniem kosztów pobytu w sanatorium w sytuacji, gdy organ nie ustalił, czy konieczność pobytu w sanatorium stanowi szczególnie uzasadniony przypadek i potrzebę, której zrealizowanie wpłynie znacząco na poprawę stanu zdrowia wnioskodawcy; - przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 41 ustawy o pomocy społecznej i stwierdzenie, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Zamość o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w sytuacji, gdy stan zdrowia i sytuacja życiowa uzasadnia przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto zwrócił się o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, oświadczając przy tym, że wynagrodzenie to nie zostało uiszczone w całości ani w części. W odrębny piśmie datowanym na 26 stycznia 2024 r., złożonym wraz z ww. pismem procesowym, pełnomocnik skarżącego oświadczył, że pomoc prawną świadczy poza działalnością gospodarczą. W związku z tym, że skarżący w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, a nadto żądania takiego nie zgłosił również jego pełnomocnik z urzędu w złożonym w dniu 26 stycznia 2024 r. piśmie procesowym, Sąd - na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") - rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem żądania skarżącego było przyznanie specjalnego zasiłku celowego, zatem zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej jako "u.p.s."). Na wstępie podnieść należy, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Uzyskanie prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej co do zasady uwarunkowane jest zachowaniem kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej - stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca z 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1296) - wynosi 776 zł. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że dochód skarżącego, będącego - co pozostaje poza sporem - osobą samotnie gospodarującą, przekracza ww. kryterium dochodowe. Wyjaśnić należy, w sprawach o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dochód strony ustalany jest za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie świadczenia (art. 8 ust. 3 u.p.s.). W niniejszej sprawie dochód skarżącego należało zatem ustalić za kwiecień 2023 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że w miesiącu tym skarżący uzyskał dochód w wysokości 1.741,36 zł, na który złożyły się: renta w kwocie 1445,48 zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 80,04 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego jest więc w analizowanym przypadku oczywiste, a przy tym wydaje się bezsporne, skoro skarżący w niniejszej sprawie nie zwrócił się o przyznanie "zwykłego" zasiłku celowego (art. 39 u.p.s.), którego uzyskanie wymaga zachowania kryterium dochodowego, lecz wystąpił o specjalny zasiłek celowy (art. 41 u.p.s.), którego zastrzeżenie w postaci ustawowego kryterium dochodowego nie dotyczy. Zgodnie z art. 41 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), ewentualnie zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego - jak wynika wprost z art. 41 u.p.s. - zależy od uznania organu, który nie będąc związany ścisłymi kryteriami przyznania tego świadczenia ustala, czy w danej sprawie ma miejsce szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w cyt. przepisie. Podkreślić należy, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, niepubl.). W ocenie Sądu, organy administracji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zasadnie uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Pomimo bowiem niezaprzeczalnych problemów zdrowotnych skarżącego, w świetle prawidłowo ustalonej jego sytuacji zdrowotnej i finansowej, zgłoszonej przez skarżącego potrzeby nie sposób uznać za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powyższego przepisu. Jak podkreśla się w orzecznictwie, pojęcie to dotyczy wyłącznie sytuacji drastycznych, niecodziennych i wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt I OSK 803/10, LEX nr 745329). Dlatego też do najczęstszych przypadków przyznania pomocy, o których stanowi art. 41 u.p.s., zalicza się zdarzenie losowe takie jak stan klęski żywiołowej lub ekologicznej. W niniejszej sprawie dokumenty dołączone przez skarżącego do wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, jednoznacznie wskazują - jako potrzebę, w związku z którą świadczenie to miałoby zostać skarżącemu przyznane – wydatki poniesione przez skarżącego w związku z pobytem w sanatorium. Tego rodzaju potrzeba niewątpliwie nie wypełnia opisanych wyżej cech "szczególnie uzasadnionego przypadku". Nawet bowiem jeśli wyjazd do sanatorium był dla skarżącego niezbędny ze względu na jego dolegliwości zdrowotne, nie sposób uznać, że potrzeba takiego wyjazdu wystąpiła w przypadku skarżącego nagle i niespodziewanie, skoro skarżący już od dłuższego czasu leczy się z powodu swych schorzeń, pozostając pod kontrolą lekarzy (zob. ustalenia wywiadu środowiskowego). Skarżący jest zaś jednocześnie osobą osiągającą stały dochód w wysokości przekraczającej ustawowe kryterium dochodowe, a zatem uznać należy, że w przypadku planowania wyjazdu do sanatorium mógł we własnym zakresie zabezpieczyć środki na ten cel. Ponadto, oceniając sytuację finansową skarżącego pod kątem możliwości samodzielnego zaspokojenia powyższej potrzeby, organy zasadnie zwróciły uwagę, że poza stałym dochodem, na który składa się renta, zasiłek pielęgnacyjny i dodatek mieszkaniowy, w miesiącu, na który przypadł pobyt skarżącego w sanatorium, dysponował on również dodatkowymi środkami w postaci wypłaconego dodatkowego świadczenia rocznego z ZUS w wysokości 1.364,48 zł. oraz specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia i zakupy leków w wysokości 300 zł. Jakkolwiek świadczeń tych nie wlicza się do dochodu ustalanego na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s. (art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów - Dz. U. z 2022 r. poz. 2575 ze zm.; art. 8 ust. 4 pkt 1 u.p.s.), a zatem nie mogłyby one mieć wpływu na ocenę zachowania kryterium dochodowego, to jednak niewątpliwie ww. świadczenia dodatkowe nie mogły zostać pominięte przy ocenie, czy w sytuacji skarżącego, zgłoszoną przez niego potrzebę można zaliczyć do "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 u.p.s. Ustalenie, iż skarżący w kwietniu 2023 r. dysponował łącznie kwotą 3.405,84 zł, nie pozwala natomiast na przyjęcie takiego stanowiska, zwłaszcza wobec faktu, że udokumentowane przez skarżącego wydatki, jakie poniósł w związku z pobytem w sanatorium, stanowią jedynie niewielką część tej kwoty, wynosząc łącznie 894,25 zł. Przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na wskazany cel byłoby niezasadne także z tego względu, że tego rodzaju świadczenie co do zasady ma służyć zaspokojeniu potrzeby niezbędnej, której strona nie może zaspokoić we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości. Chodzi zatem o potrzeby przyszłe. Nie ma natomiast w u.p.s. regulacji, z których wynikałby obowiązek organu do zwrotu kosztów poniesionych przez stronę w celu zaspokojenia potrzeby bytowej. Skoro we własnym zakresie potrzeba ta została zaspokojona to oznacza, że osoba mogła we własnym zakresie to uczynić (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 673/10, LEX nr 754030 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 1144/11, LEX nr 1222446). Z taką sytuacją mamy natomiast do czynienia w niniejszej sprawie, skoro dołączone przez skarżącego do wniosku faktury dotyczą wydatków już wcześniej opłaconych przez skarżącego. Wniosek skarżącego nie dotyczył zatem potrzeby przyszłej, lecz sprowadzał się do żądania refundacji kosztów poniesionych przez skarżącego w związku z wyjazdem do sanatorium. Tego rodzaju potrzeba niewątpliwie wykracza poza pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku", zawarte w art. 41 u.p.s. O przyznaniu skarżącemu żądanego świadczenia nie mogła natomiast zadecydować okoliczność przywołana w skardze, iż w poprzednich latach skarżący regularnie otrzymywał pomoc w formie specjalnych zasiłków celowych. Każdy wniosek oraz zgłoszona w nim potrzeba podlega bowiem indywidulanej ocenie organu pomocy społecznej. Okoliczność, iż skarżący od wielu lat jest beneficjentem środków z pomocy społecznej nie przesądza natomiast o obowiązku uwzględniania jego wszystkich wniosków i przyznawania mu wsparcia na wszelkie zgłaszane potrzeby. Pomoc społeczna ma bowiem charakter jedynie przejściowy i w związku z tym w żadnym wypadku nie może zamieniać się w stałe źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 462/23, LEX nr 3648745). Brak jest zatem podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, wedle którego w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy do stwierdzenia "szczególnie uzasadnionego przypadek" i przyznania skarżącemu pomocy przewidzianej w art. 41 pkt 1 u.p.s. Chybiony jest tym samym zarzut pełnomocnika skarżącego wskazujący na naruszenie powyższego unormowania. Ponadto, wbrew zarzutom strony skarżącej, dokonana przez organy obu instancji ocena sytuacji życiowej skarżącego, nie nosi cech dowolności oraz nie przekracza granic uznania administracyjnego, zaś prowadząc postępowanie wyjaśniające organy nie naruszyły zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienia podjętych przez organy rozstrzygnięć spełniają natomiast wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Jednocześnie Sąd orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wynagrodzenie radcy prawnego ustalane jest na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2437, dalej jako "rozporządzenie z 3 października 2016 r."). Stosownie zaś do § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia (pkt 1) oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu (pkt 2). Stosownie zaś do § 4 ust. 1 rozporządzenia z 3 października 2016 r., opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 (...), zaś zgodnie z § 21 ust. 1 lit. "c" rozporządzenia, opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "w innej sprawie" (do takich należy niniejsza sprawa) wynoszą 240 zł. Należy jednak odnotować, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023r. (sygn. akt SK 53/22) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż: "§ 4 ust. 1 rozporządzenia z 3 października 2016 r. w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej, niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 22 października 2015 r."), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Powyższy wyrok wszedł w życie z dniem ogłoszenia, czyli 4 maja 2023 r. Jego konsekwencją jest przyznawanie - od tego dnia - radcom prawnym ustanowionym w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia w minimalnej wysokości przewidzianej dla tego samego rodzaju spraw dla radców prawnych ustanowionych z wyboru (we własnym zakresie), a więc na podstawie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia – stawka minimalna dla radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w I instancji "w innej sprawie" wynosi 480 zł. Kwota ta, powiększona – zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia z 3 października 2016 r. – o stawkę należnego podatku od towarów i usług (23%), wynosi 590,40 zł. Zaznaczyć przy tym należy, że okoliczność, iż pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenie, iż pomoc prawną świadczy poza działalnością gospodarczą, pozostawała bez wpływu na konieczność przyznania mu wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w kwocie uwzględniającej należny podatek od towarów i usług (por. uchwała SN z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt III CZP 90/15, OSNC 2017/1/3; postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 498/18, LEX nr 2633060). Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.