II SA/Lu 889/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie samowolnej przebudowy instalacji gazowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca na urzędowym formularzu symbol PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwojgiem niepełnoletnich dzieci, z którymi utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]złotych netto. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni [...] m2, mieszkania o powierzchni [...] m2 oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,26 ha, na którym nie jest prowadzona produkcja rolna. Skarżąca oświadczyła, że nieruchomości obciążone są hipotecznie, nie są wynajmowane ani wydzierżawiane. Do stałych kosztów utrzymania koniecznego skarżąca zaliczyła wydatki na czynsz wraz z opłatą mediów – [...] złotych, spłata kredytu hipotecznego rata – [...] złotych (wysokość raty zależna od kursu CHF), na wyżywienie, środki higieny osobistej, leki potrzeby bytowe – [...] złotych i wydatki związane z uczęszczaniem starszego z dzieci do gimnazjum – [...] złotych. W dalszej części druku PPF skarżąca oświadczyła, że jej stałe wydatki (tytułem np. spłaty kredytów, pożyczki, czynszu najmu, dzierżawy, kosztów ponoszonych na mieszkanie, opłat za media, kosztów leczenia, ubezpieczenia – rubryka 11) wynoszą [...] złotych. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w tym przepisie wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. W niniejszej sprawie koszty sądowe każdorazowo nie przekroczą kwoty [...]złotych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącej wynoszą [...] złotych netto. Łącznie miesięczne koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego wynoszą [...] złotych. Zatem stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego skarżącej pochłaniają jej miesięczne dochody. Nie mniej o możliwości ponoszenia kosztów postępowania w tym kosztów sadowych decyduje również stan majątkowy. Prócz mieszkania o powierzchni 44 m2 oraz domu o powierzchni 92 m2 skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,26 ha. Przy czym żadna z tych nieruchomości nie jest wynajmowana czy wydzierżawiana. Na gruntach rolnych nie jest zaś prowadzona produkcja rolna. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może być przyznane jedynie, gdy obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1387/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku własności nieruchomości, które mimo tego, że mogą być spożytkowane dla pozyskania środków finansowych, spożytkowanymi w ten sposób nie są, nie można przyjąć, aby obiektywnie wykorzystano wszelkie możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na poniesienie kosztów sądowych (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że już tylko z faktu własności gospodarstwa rolnego, które nie prowadzi produkcji rolnej i nie jest wydzierżawiane wynika, iż skarżąca nie wykorzystała w pełni swoich możliwości pozyskania środków finansowych. Okoliczność ta czyni wniosek o przyznanie prawa pomocy niezasadnym. Ponadto zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie uzasadnia spłata kredytu hipotecznego. Co do zasady spłacanie zobowiązań prywatnoprawnych nie uzasadnia zwolnienia od kosztów postępowania (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przeniesienie bowiem ciężaru ponoszenia tych kosztów na ogół obywateli, aby skarżąca mogła spłacić zaciągnięte zobowiązanie prywatnoprawne nie odpowiada społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Chroniłoby to, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącej kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dlatego też konieczność przeznaczania kwoty [...]złotych co miesiąc na spłatę kredu, w sytuacji niewykorzystywania przez skarżącą będących jej własnością nieruchomości, przede wszystkim gospodarstwa rolnego, celem pozyskania środków finansowych, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. Skoro bowiem skarżąca może tą kwotę co miesiąc wydatkować bez konieczności wykorzystania swoich nieruchomości, powinna bez uszczerbku w kosztach utrzymania ponieść również koszty sądowe niniejszego postępowania. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.