II SA/Lu 916/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa i odmowy uchylenia decyzji ostatecznej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]kwietna 2013 r., nr [...] Decyzją z dnia ..... wydaną w wyniku wznowienia postępowania, .Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego . utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego . z dnia .... Wskazaną decyzją organ I instancji stwierdził, że decyzja ostateczna z dnia .... nakazująca E. W. opracowanie ekspertyzy technicznej szamba na ścieki socjalno – bytowe, znajdującego się na działce nr .... w miejscowości B. została wydana z naruszeniem prawa i jednocześnie odmówił jej uchylenia z uwagi na to, że od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 28 stycznia 2013r. Z. B. i A. B. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ....decyzji z dnia ... powołując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Postanowieniem z dnia ... organ I instancji odmówił wznowienia postępowania na wniosek A. B. stwierdzając, że nie posiada ona przymiotu strony w tym postępowaniu. Jednocześnie wydanym w tym samym dniu odrębnym postanowieniem (w sprawie znak: ....) organ wznowił postępowanie na wniosek Z. B. W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego organ I instancji ustalił, że w postępowaniu, w którym wydano decyzję z dnia .... nie brał udziału Z. B., będący właścicielem działki nr ewid. ...., graniczącej z działką nr ewid. ..., położonej w miejscowości B. O., na której znajduje się szambo, dlatego zachodzi przesłanka wznowienia wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Organ nie stwierdził natomiast nowych okoliczności i dowodów, o których mowa w powołanym we wniosku o wznowienie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ ustalił jednocześnie, że od dnia doręczenia decyzji z dnia ....upłynął 5 – letni termin, wskazany w art. 146 § 1 kpa. Z tego względu, mając na uwadze przepis art. 151 § 2 kpa, zgodnie z którym nie jest możliwe uchylenie w wyniku wznowienia decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, decyzją z dnia .... stwierdził wydanie decyzji z dnia .... z naruszeniem prawa, odmawiając jednocześnie jej uchylenia. Po rozpatrzeniu odwołania Z. B. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. B. i A. B. wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Podnieśli, że nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia ... i wskazywali, że zbiornik na ścieki socjalno – bytowe na działce nr ....został wybudowany samowolnie, bez wymaganych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja, jak również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ... z dnia ...o wznowieniu postępowania na wniosek Z. B., zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Organy obu instancji wadliwie przyjęły, że skarżący Z. B. posiada przymiot strony w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ... z dnia .... Stronami postępowania nadzwyczajnego (o wznowienie, stwierdzenie nieważności) są zasadniczo strony postępowania zwykłego (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2000r., IV SA 22/99; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2007r., I SA/Wa 341/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006r., VII SA/Wa 1662/06; wyrok WSA w Warszawie 30 maja 2006r., IV SA/Wa 23/06; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2000r., I SA 334/99; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994r., II SA 2164/92, ONSA 1995, Nr 1, poz.32). Postępowanie zwykłe w niniejszej sprawie toczyło się na podstawie przepisów Rozdziału 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 16 23 ze zm., zwanej dalej "ustawą"). Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego .... z dnia ..... została wydana na podstawie art. 62 ust. 3 tej ustawy, który stanowi, że właściwy organ – w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska – nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Decyzją tą organ nakazał właścicielowi działki nr ewid. .... położonej w miejscowości B. O. – E. W. opracowanie ekspertyzy stanu technicznego znajdującego się na tej działce szamba na ścieki socjalno – bytowe. Stronami postępowania toczącego się na podstawie tego przepisu są przede wszystkim właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, bowiem do nich kierowane jest orzeczenie (decyzja lub postanowienie), wydawane na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy, ale mogą być nimi także inne podmioty, ustalone - z uwagi na brak przepisów szczególnych ustawy - na podstawie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 267, zwanej dalej "K.p.a."). Przez interes prawny rozumie się taki związek pomiędzy obowiązującą normą prawną a sytuacją faktyczną podmiotu, że zastosowanie tej normy poprzez wydanie decyzji administracyjnej (innego aktu) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Istoty interesu prawnego należy więc upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko do prawa administracyjnego), na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji swoich uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony swoich praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 265 i 266). Badając sprawę stwierdzić należy, że skarżący Z. B. nie posiadał interesu prawnego w postępowaniu zwykłym, w którym wydano decyzję z dnia .... a zatem nie przysługiwał mu przymiot strony w tamtym postępowaniu. Jak bowiem wynika z odpisu księgi wieczystej nr ... prowadzonej dla nieruchomości położonej w miejscowości B. O. oznaczonej w ewidencji gruntów nr ... (k. 56 akt admin. I instancji) – tj. z Działu II: "Własność" - skarżący dopiero od dnia 18 grudnia 2002r. jest właścicielem tej nieruchomości, na podstawie umowy darowizny dokonanej w formie aktu notarialnego w dniu 18 grudnia 2002r. (nr rep. ...). Skarżącemu nie przysługiwało zatem w dacie wydania decyzji z dnia ... żadne prawo do nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr ...(na której znajduje się szambo), ani również do nieruchomości sąsiedniej. Skarżącego nie można także uznać za stronę, mającą interes prawny w postępowaniu o wznowienie postępowania w tej sprawie tylko z tego powodu, że obecnie jest on właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr ... Jak bowiem wskazano wyżej – decyzja z dnia .... została wydana na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy, a jej treścią był nakaz wykonania ekspertyzy technicznej szamba. Nakaz został skierowany do właściciela nieruchomości, na której posadowione jest szambo, a zatem wywołuje on bezpośrednie skutki prawne wobec adresata tego nakazu, a nie wobec innych osób, w tym właścicieli bądź posiadaczy nieruchomości sąsiednich. Z tego względu zmiana treści bądź ustanie tego nakazu, która mogłaby nastąpić w postępowaniu wznowieniowym, również nie miałaby bezpośredniego wpływu na sytuację prawną innych osób, poza adresatem nakazu, a – jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny – "brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę" (por. postanowienie NSA z dnia 30 maja 1984r., II SA 789/84). Ewentualne orzeczenie wydane na skutek wznowienia postępowania w niniejszej sprawie mogłoby zatem wpływać jedynie na sytuację faktyczną skarżącego, a to nie uzasadnia jego przymiotu strony w tym postępowaniu. W konsekwencji wznowienie postępowania na wniosek skarżącego postanowieniem z dnia ... (znak: ...) było niedopuszczalne, bowiem zostało wydane bez wymaganego, zgodnie z art. 147 K.p.a., wniosku uprawnionej strony. Przepis ten stanowi, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony, a takiego przymiotu skarżący nie posiada. Z tego względu zarówno postanowienie o wznowieniu, jak również wydana w toku tego postępowania zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, rażąco naruszają prawo, dlatego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej "P.p.s.a.") w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 135 P.p.s.a. – Sąd stwierdził nieważność obu tych aktów.