II SA/Lu 93/26
WyrokWSA w Lublinie2026-04-14
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Brygida Myszyńska-Guziur, Anna Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód byłego małżonka, który nie zamieszkuje wspólnie z rodziną i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, powinien być uwzględniany przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykładnia pojęcia 'rodziny' na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być sztywna i oderwana od faktycznych okoliczności sprawy. W sytuacji, gdy były małżonek dopuszczał się przemocy, nie zamieszkiwał z rodziną i nie partycypował w jej kosztach utrzymania (poza przymusowymi świadczeniami), nie powinien być zaliczany do składu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego. W związku z tym, organy błędnie odmówiły przyznania świadczeń za okres, w którym dochód rodziny, uwzględniający dochód byłego męża, przekraczał ustawowe kryterium.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków na dwójkę dzieci. Organ I instancji przyznał świadczenia jedynie od czerwca 2025 r., uznając, że dochód rodziny w poprzednim okresie (listopad 2024 r. - maj 2025 r.) przekraczał kryterium dochodowe z uwagi na wliczenie dochodu byłego męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że definicja rodziny obejmuje małżonków niezależnie od wspólnego zamieszkiwania. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących definicji rodziny i dochodu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 11 grudnia 2025 r. oraz decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 18 sierpnia 2025 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 11 grudnia 2025 r., znak: SKO.41/3074/OS/2025 w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 18 sierpnia 2025 r., nr MOPR.D-ŚS.460.61241.2.2025.
Zaskarżoną do sądu decyzją z 11 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania K. J. (dalej jako: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin (dalej jako: organ I instancji lub Prezydent) z 18 sierpnia 2025 r. w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
W dniu 26 września 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2024/2025 (od 1 listopada 2024 r. do 31 października 2025 r.) wraz z dodatkami na dwójkę dzieci.
Decyzją z 18 sierpnia 2025 r. organ I instancji przyznał skarżącej: (1) zasiłek rodzinny na syna [...] na okres od 1 czerwca do 31 października 2025 r. w wysokości 124 zł miesięcznie; (2) dodatek do zasiłku na syna, z tytułu kształcenia
i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia na taki sam okres czasu, w wysokości 110 zł miesięcznie; (3) dodatek do zasiłku na syna, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2025/2026 w miesiącu wrześniu w wysokości 100 zł jednorazowo; (4) zasiłek rodzinny na córkę O. na ww. okres czasu, w wysokości 124 zł miesięcznie; (5) dodatek do zasiłku na córkę, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2025/2026, w miesiącu wrześniu w wysokości 100 zł jednorazowo.
W uzasadnieniu organ powołał się na ustalenia faktyczne, z których wynika, że w dniu 10 czerwca 2025 r. uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w L. z 2 czerwca 2025 r., orzekający rozwód pomiędzy skarżącą a S. J.. Do tego momentu rodzina składała się z czterech osób, a jej dochód na jednego członka rodziny wyniósł 960,74 zł (w toku postępowania odwoławczego organ I instancji wyjaśnił, że kwota ta została ustalona błędnie, prawidłowo ustalony dochód na jednego członka rodziny wyniósł 935,75 zł). Tak wyliczony dochód nie kwalifikował skarżącej do przyznania jej świadczeń za okres od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r. Dopiero po zmianie składu rodziny, w związku z wyrokiem rozwodowym, dochód rodziny wyniósł 486,11 zł, co umożliwiło przyznanie skarżącej wnioskowanych świadczeń od 1 czerwca 2025 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła błędną wykładnię
i zastosowanie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; aktualnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 1218; dalej jako: u.ś.r.), skutkującą wliczeniem do składu rodziny byłego męża skarżącej, który nie prowadził ze skarżącą i jej dziećmi gospodarstwa domowego, mając orzeczony zakaz zbliżania się do rodziny, z uwagi na stosowanie przemocy wobec skarżącej i dzieci.
Po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z 11 grudnia 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że z uwagi na brzmienie definicji legalnej rodziny (art. 3 pkt 16 u.ś.r.), ustalając dochód rodziny należy uwzględnić również dochód małżonka niezamieszkującego wspólnie z żoną i dziećmi
i niepozostającego z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnił status prawny rodziny, nie zaś stan faktyczny, czy przesłankę wspólnego zamieszkiwania oraz gospodarowania różnych osób. W tej sytuacji należy uznać, że brak było podstaw do przyznania skarżącej świadczeń rodzinnych za cały wnioskowany okres.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium K. J. zarzuciła naruszenie:
(1) art. 3 pkt 2 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Kolegium, że dochód byłego małżonka skarżącej, który faktycznie nie zamieszkiwał z rodziną i nie prowadził z nią wspólnego gospodarstwa domowego w okresie od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r., stanowi dochód członka rodziny w rozumieniu ustawy i podlega uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu rodziny, podczas gdy dochodem rodziny - zgodnie z prawidłowym rozumieniem wskazanego przepisu - jest wyłącznie suma dochodów osób faktycznie tworzących rodzinę, co doprowadziło do nieuprawnionego doliczenia dochodu byłego męża skarżącej, błędnego ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę na poziomie przekraczającym ustawowe kryterium dochodowe oraz w konsekwencji miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, polegającego na odmowie przyznania świadczenia rodzinnego.
(2) art. 3 pkt 16 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Kolegium, że były małżonek skarżącej, mimo że faktycznie nie zamieszkiwał z rodziną i nie prowadził z nią wspólnego gospodarstwa domowego w okresie od
1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r., stanowił członka rodziny w rozumieniu tego przepisu, co doprowadziło do wadliwego ustalenia składu rodziny na potrzeby toczącego się postępowania w sprawie przyznania prawa do świadczeń rodzinnych, a w dalszej kolejności bezpodstawnego uwzględnienia dochodu byłego męża skarżącej przy ustalaniu dochodu rodziny, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia polegającego na odmowie przyznania świadczenia rodzinnego.
(3) art. 5 ust. 1 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Kolegium, że w realiach rozpoznawanej sprawy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza ustawowe kryterium dochodowe warunkujące prawo do świadczeń rodzinnych, podczas gdy ustalenie to zostało dokonane w oparciu o wadliwie określony skład rodziny, obejmujący również byłego małżonka skarżącej, faktycznie niepozostającego z rodziną we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r., co doprowadziło do nieuprawnionego uwzględnienia jego dochodu przy ustalaniu dochodu rodziny i w konsekwencji do błędnego przyjęcia, iż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę kryterium dochodowego, a tym samym miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia polegającego na odmowie przyznania świadczenia rodzinnego.
(4) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.), polegające na niepodjęciu przez Kolegium wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz na niewyczerpującym zebraniu i niewszechstronnym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co znalazło wyraz w oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na formalnym istnieniu związku małżeńskiego skarżącej, z pominięciem rzeczywistych okoliczności dotyczących braku wspólnego zamieszkiwania i nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez ówczesnych małżonków, a także w dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonych dowodów, wbrew twierdzeniom organu zawartym w uzasadnieniu decyzji o rzekomo wszechstronnym i wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego i miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.; skarżąca oraz organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem przepisów prawa, skutkującym koniecznością jej uchylenia. Ponieważ analogicznymi wadami obarczona jest również decyzja organu
I instancji – decyzja Prezydenta z 18 sierpnia 2025 r., na podstawie art. 135 p.p.s.a., należało uchylić również tą decyzję.
Spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy okresu czasu, na jaki przyznano skarżącej świadczenia w postaci zasiłków rodzinnych z dodatkami na dwójkę dzieci.
Przyznanie zasiłku rodzinnego jest uwarunkowane spełnieniem kryterium dochodowego – zasiłek przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł, zaś w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności - kwoty 764 zł (art. 5 ust. 1 i 2 u.ś.r.; kwoty miarodajne dla rozstrzygnięć wydanych w rozpoznawanych sprawach – zob. § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna; Dz. U. z 2024 r., poz. 1238).
Organy przyjęły, że w okresie od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r. skarżąca nie spełniała kryterium dochodowego, gdyż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekraczał kwotę 764 zł, miarodajną w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności (syn skarżącej – [...]). Przekroczenie kryterium dochodowego wynikało z uwzględnienia dochodów byłego już małżonka skarżącej. Z kolei w okresie od 1 czerwca do 31 października 2025 r. w ocenie organów skarżąca spełniała już kryterium dochodowe, gdyż w składzie rodziny nie uwzględniono byłego męża w związku z uprawomocnieniem się w czerwcu 2025 r. wyroku rozwodowego.
Istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do wykładni
i zastosowania pojęcia "rodziny", zdefiniowanego w art. 3 pkt 16 u.ś.r. Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że według definicji legalnej zawartej w ww. przepisie, pojęcie to oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów [...]; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Organy oparły się na wykładni przywołanego przepisu zakładającej, że kluczowe znaczenie ma formalny, prawny status rodziny, a nie faktyczny układ relacji między małżonkami – nie ma znaczenia, czy małżonkowie tworzą wspólnie gospodarstwo domowe, czy też pozostają w separacji faktycznej, tworząc odrębne gospodarstwa.
W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie taka wykładnia pojęcia rodziny na gruncie art. 3 pkt 16 u.ś.r. jest nieprawidłowa. Skład orzekający w pełni podtrzymuje wyrażony w wyroku tutejszego sądu z 17 lutego 2022 r. (II SA/Lu 953/21) pogląd wskazujący, że z art. 3 pkt 16 u.ś.r. nie można wyprowadzić sztywnej reguły, która określałaby w konkretnej sytuacji życiowej, które osoby należy zaliczyć do rodziny. Ustawodawca zobowiązał organ do analizy tej kwestii w odniesieniu do każdej konkretnej sprawy poprzez użycie słowa "odpowiednio", uznając, że możliwe komplikacje stosunków rodzinnych nie są materią, którą można i należy regulować sztywno i kazuistycznie. W konsekwencji pod pojęciem "rodziny" rozumie się osoby wymienione w powyższej definicji legalnej, jednakże w zależności od sprawy w skład rodziny nie muszą wchodzić wszystkie osoby wymienione w tej definicji. W związku z tym, dokonując wykładni art. 3 pkt 16 u.ś.r. nie można pominąć, że zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a zatem przysługuje tylko temu z rodziców, który nie tylko uiszcza wymagane środki pieniężne na utrzymanie dziecka, ale - jako członek rodziny dziecka - łączy wszystkie swoje dochody z dochodami pozostałych członków rodziny (w tym np. matki dziecka lub samego dziecka), wchodząc w ten sposób w skład "rodziny" w rozumieniu art. 3 pkt 16 ww. ustawy. W konsekwencji ojciec dziecka niezamieszkujący wspólnie z dzieckiem nie może zostać uznawany automatycznie za osobę uprawnioną do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku lub za członka rodziny osoby uprawnionej do tego rodzaju świadczeń. Rodzic dziecka w opisanej sytuacji nie tworzy bowiem z dzieckiem oraz z pozostałymi członkami rodziny "wspólnoty dochodowej", o której mowa w definicji legalnej z art. 3 pkt 16 w zw. z art. 3 pkt 12 u.ś.r. Trzeba w związku z tym podkreślić, że w skład rodziny wchodzą jedynie rodzice, na których utrzymaniu pozostają dzieci spełniające warunki określone w tym przepisie, natomiast z treści art. 3 pkt 12 tej ustawy wynika, że "osobami pozostającymi na utrzymaniu" są tylko te osoby, które utrzymują się z połączonych dochodów wszystkich członków rodziny. W konsekwencji warunkiem uznania rodzica dziecka za osobę uprawnioną do zasiłku rodzinnego (z dodatkami)
i członka rodziny jest tworzenie z dzieckiem, o którym mowa w art. 3 pkt 16 u.ś.r. wspólnoty dochodów, o której mowa w art. 3 pkt 12 tej ustawy (zob. też powoływane w tym wyroku orzecznictwo, w tym wyrok NSA z 13 września 2017 r., I OSK 2955/16).
Uzupełniając tą argumentację należy zwrócić uwagę, że przyznanie zasiłku rodzinnego opiera się na kryterium dochodowym, jest formą wsparcia rodzin uboższych, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Pojęcie rodziny nie może być wykładane w sposób sztywny, bezrefleksyjny, oderwany od okoliczności konkretnej sprawy, bowiem prowadzić może do całkowitego wypaczenia celów, jakie przyświecały ustawodawcy.
Oczywiście, z drugiej strony należy zachować ostrożność, aby uniknąć nadużyć wynikających z prób wywodzenia przez strony wnioskujące o świadczenia, że pozostają w odrębnych gospodarstwach domowych ze swoimi małżonkami, po to, aby obniżyć dochód rodziny i zmieścić się w kryterium dochodowym, warunkującym przyznanie świadczeń. Wykładnia i stosowanie art. 3 pkt 16 u.ś.r. musi opierać się na dążeniu do rozsądnej równowagi między interesem publicznym, wyrażającym się w konieczności ograniczania wydatków socjalnych w przypadkach, kiedy może dochodzić do nadużyć ze strony beneficjentów oraz słusznym interesem stron, które w istocie spełniają wszystkie warunki determinujące przyznanie wsparcia publicznego w postaci zasiłku rodzinnego. Zachowanie takiej równowagi jest możliwe dzięki uwzględnieniu przy wykładni i stosowaniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. szczególnych okoliczności konkretnej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę na następujące kluczowe elementy stanu faktycznego, udokumentowane w aktach sprawy, pominięte przez organy, które oparły się na literalnej wykładni art. 3 pkt 16 u.ś.r.
Po pierwsze, były małżonek skarżącej dopuszczał się wobec członków swojej najbliższej rodziny, w tym niepełnosprawnego syna, czynów, które zostały zakwalifikowane jako przestępstwo znęcania się (art. 207 Kodeksu karnego). W związku z tym wobec byłego małżonka nie tylko wszczęto postępowanie karne, ale zastosowano środek zapobiegawczy, obejmujący m.in. nakaz opuszczenia miejsca zamieszkania, zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi – skarżącą oraz dziećmi, a także zakaz kontaktowania się z ww. osobami pokrzywdzonymi i zbliżania na odległość mniejszą niż 100 m (postanowienie Prokuratora Rejonowego w L. z 15 maja 2023 r., k. 13 akt adm.).
Po drugie, już co najmniej od lipca 2023 r. małżonek skarżącej nie łożył na potrzeby rodziny (z którą już nie mieszkał – z uwagi na zakaz zbliżania się), czego dowodzi wydane w trybie zabezpieczenia postanowienie zobowiązujące pozwanego małżonka skarżącej do łożenia kwoty 2.500 zł miesięcznie na rzecz skarżącej tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (postanowienie Sądu Rejonowego [...] w L. zs. w Ś. z 14 lipca 2023 r., na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w L. z 28 grudnia 2023 r. obniżono wysokość świadczenia do kwoty 2.200 zł miesięcznie; k. 11-12 akt adm.).
Po trzecie od sierpnia 2023 r. (wg oświadczenia skarżącej zawartego w odwołaniu – k. 61 akt adm.) toczyła się sprawa o rozwód pomiędzy skarżącą a jej mężem, zakończona wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z 2 czerwca 2025 r. rozwiązującym małżeństwo przez rozwód bez orzekania o winie (wyrok stał się prawomocny z dniem 10 czerwca 2025 r. (k. 20, 21, 52, 53, 55 akt adm.). Co ważne, w toku postępowania rozwodowego Sąd udzielił zabezpieczenia na czas trwania postępowania, poprzez ograniczenie małżonkowi skarżącej władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. W treści wyroku rozwodowego z 2 czerwca 2025 r. Sąd zobowiązał obydwie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletnich wspólnych dzieci, i z tego tytułu zasądził od byłego męża skarżącej alimenty w kwotach po 1.100 zł (na rzecz córki) i po 1.250 zł (na rzecz syna) miesięcznie. Jakkolwiek treść wyroku rozwodowego nie wskazuje, aby małżeństwo rozwiązano z mocą wsteczną, to jednak wyrok był już prawomocny w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji.
W powyższych okolicznościach uwzględnienie byłego męża skarżącej w składzie rodziny i doliczenie jego dochodu do dochodu rodziny było zdecydowanie błędne, całkowicie wypaczało sens wsparcia w postaci zasiłku rodzinnego. Były mąż skarżącej w tych okolicznościach już co najmniej od maja 2023 r. (w związku z zastosowanym środkiem zapobiegawczym w postępowaniu karnym oraz ograniczoną później władzą rodzicielską) nie tworzył w istocie rodziny z żoną
i dziećmi, nad którymi wcześniej się znęcał. Nie tworzył gospodarstwa domowego, nie partycypował w kosztach utrzymania rodziny, poza przymusowymi świadczeniami, zasądzonymi w trybie zabezpieczeniu. W tych okolicznościach prawidłowa wykładnia i zastosowanie art. 3 pkt 16 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że w dacie składania wniosku o zasiłek rodziny, we wrześniu 2024 r., rodzina skarżącej składała się z niej samej oraz dwójki małoletnich dzieci.
Należy przy tym zauważyć, że powoływane w odpowiedzi na skargę orzeczenia sądów administracyjnych bynajmniej nie wspierają stanowiska Kolegium, bowiem dotyczą innych stanów faktycznych. W sprawie, w której wydano wyrok WSA w Łodzi z 16 stycznia 2025 r. (II SA/Łd 658/24) jedyną podobną okolicznością było toczące się postępowanie rozwodowe między małżonkami. Co istotne – w sprawie tej nie było żadnych podobnych okoliczności wskazujących na jednoznaczne zerwanie już wcześniej wszelkich więzi rodzinnych z uwagi na skrajnie negatywne zachowanie byłego małżonka względem najbliższych, a w dacie wydawania zaskarżonej do sądu decyzji nie zostało jeszcze zakończone postępowanie rozwodowe. Podobnie – zupełnie innych okoliczności faktycznych dotyczy przywoływany przez Kolegium wyrok NSA z 14 stycznia 2025 r. (I OSK 405/23), wydany w sprawie, w której wystąpiła jedynie "faktyczna separacja" między małżonkami. Nie sposób nawet porównać tych stanów faktycznych do zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, w której skala negatywnych zachowań byłego małżonka względem członków najbliższej rodziny i charakter rozstrzygnięć procesowych wydanych w innych postępowaniach z jego udziałem całkowicie wykluczał możliwość zaliczenia go do rodziny skarżącej w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r., w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku rodzinnego.
Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że zarówno zaskarżona decyzja Kolegium, jak i decyzja organu I instancji (w zakresie, w jakiej nie przyznaje skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r.) zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 pkt 16 u.ś.r.), a także z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (naruszenie zasady prawdy obiektywnej – art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.; wskutek przyjęcia wadliwej wykładni art. 3 pkt 16 u.ś.r., organy pominęły istotne okoliczności sprawy, wykluczające zaliczanie byłego męża skarżącej do jej rodziny i uwzględnienia jego dochodu w dochodzie rodziny).
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z 11 grudnia 2025 r. oraz decyzję Prezydenta z 18 sierpnia 2025 r. Jakkolwiek decyzja organu I instancji jest wadliwa w części, w jakiej nie przyznaje zasiłku rodzinnego za okres od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r., to jednak ze względu na sposób sformułowania rozstrzygnięcia nie było możliwości uchylenia jej jedynie w części (nie da się wyodrębnić części rozstrzygnięcia). Sąd uchylił zatem decyzję organu I instancji w całości, tak aby było możliwe wydanie nowego prawidłowego rozstrzygnięcia obejmującego całość żądań zgłoszonych przez skarżącą we wniosku z 26 września 2024 r.
Ponownie rozpatrując sprawę, po uprawomocnieniu się wyroku sądu i zwrocie akt administracyjnych, organ I instancji uwzględni powyższą ocenę prawną sądu, w tym wiążące wskazanie, że do składu rodziny skarżącej w całym okresie świadczeniowym nie wolno już zaliczać byłego męża, dokona ponownego przeliczenia uzyskiwanego przez rodzinę dochodu i wyda prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku rodzinnego (oraz dodatków) za cały okres świadczeniowy, którego dotyczył wniosek skarżącej.
Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej. Ze względu na przedmiot sprawy skarżąca była objęta ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowania, które mogłyby być objęte zwrotem.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło