II SA/Lu 934/18

WyrokWSA w Lublinie2019-02-12

Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Joanna Cylc-Malec, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji?
Ratio decidendi
Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, ponieważ organ ten nie rozpoznał sprawy merytorycznie, skupiając się na braku następcy prawnego pierwotnego inwestora, co uniemożliwiło rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności. Konieczne było ustalenie odszkodowania należnego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wykraczało poza możliwości organu odwoławczego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, które nastąpiło na podstawie decyzji z 1984 r. dotyczącej przebudowy linii napowietrznych. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając brak następcy prawnego pierwotnego inwestora. Wojewoda uchylił tę decyzję, uznając, że obowiązek wypłaty odszkodowania spoczywa na następcy prawnym przedsiębiorstwa energetycznego, a sprawa wymaga merytorycznego rozpatrzenia zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca spółka wniosła sprzeciw od decyzji Wojewody, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i merytorycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Beata Basak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze sprzeciwu [...] Spółki Akcyjnej w L. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości oddala sprzeciw. Decyzją z dnia [...] listopada 1984 r. Prezydent Miasta L. udzielił Zakładom [...] w L. zezwolenia na przeprowadzenie prac związanych z przebudową linii napowietrznych 110 kV zasilających [...] L. [...], [...] i [...], z jednoczesnym ograniczeniem praw rzeczowych w ten sposób, że właściciele i użytkownicy działek w pasie o szerokości 20 m nie będą mogli wznosić nowych budynków mieszkalnych i gospodarczych, sadzić drzew wysokopiennych oraz zakładać plantacji roślin o charakterze łatwopalnym. Właściciele lub użytkownicy nieruchomości, przez które przebiegały wymienione urządzenia, wyszczególnieni zostali w załączniku nr 1 do decyzji. Pod pozycjami: [...] wykazu figurował Z. S. jako właściciel działek nr [...] nr [...], nr [...] i nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. H. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta L. o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], która w dniu ograniczenia stanowiła własność Z. S.. Podniesiono w nim, że w wyniku zniesienia współwłasności postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. sygn. akt II Ns [...], wspomniana nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,4807 ha, na której posadowiono infrastrukturę elektroenergetyczną, stanowi własność H. S.. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Prezydent Miasta L. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania. Z kolei Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Rozpatrując ponownie sprawę organ decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. postępowanie w sprawie umorzył. Organ ustalił, że słupy elektroenergetyczne zaprojektowane na działkach oznaczonych numerami [...] i [...], których sposób korzystania ograniczono na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 1984 r., znajdują się obecnie na działce położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,4807 ha. Natomiast przez działki oznaczone uprzednio nr [...] i nr [...] przebiega jedynie napowietrzna linia elektroenergetyczna. Prawo własności do działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...] i [...], których sposób korzystania ograniczono decyzją z dnia [...] listopada 1984 r. przysługiwało Z. i I. małż. [...]. Obecnie, co potwierdzają złożone do akt postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, następcami prawnymi Z. i I. małż. [...] są E. Z., E. S. oraz H. S.. Ustalono również, że znajdujące się na działce nr [...] słupy elektroenergetyczne, jak wynika z pism [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. i z dnia [...] lipca 2016 r., stanowią obecnie infrastrukturę elektroenergetyczną, której właścicielem jest Spółka [...] S.A. Oddział L.. Organ przypomniał, że stosownie do art. 7 ust.2 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości obowiązek wypłaty odszkodowania ciążył na podmiocie ubiegającym się o wywłaszczenie. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości było szczególnym trybem wywłaszczenia, dlatego stroną zobowiązaną do wypłaty odszkodowania były [...]". Podmiot ten obecnie jednak nie istnieje. Mimo przeprowadzenia szeregu czynności dowodowych nie udało się odnaleźć jego następcy prawnego, ani dokumentów upadłościowych, bądź likwidacyjnych. Wobec tego, że brak jest podmiotu lub jego następcy prawnego, który ubiegał się o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, nie ma możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organ zaznaczył przy tym, że stroną postępowania nie jest obecny właściciel linii [...] S.A., która nie przejęła roszczeń wynikających z decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Organ zwrócił ponadto uwagę, że według przepisu art. 36 ust.1 ustawy z o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odszkodowanie ustalało się na podstawie wzajemnego porozumienia, w razie zaś sporu jego wysokość ustalał naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta ( dzielnicy ). Nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających, że nie doszło do porozumienia, bądź doszło do sporu w zakresie wypłaty odszkodowania. Brak jest także informacji, aby Z. S. składał wniosek o odszkodowanie. Nie występowała z nim także jego małżonka. Nie można zatem uznać, że nie doszło do wypłaty odszkodowania, gdyż składająca wniosek o odszkodowanie nie wykazała, że nie doszło do zawarcia porozumienia i zaistniał spór warunkujący powstaniem roszczenia o jego ustalenie i wypłatę. Tym samym należy przyjąć, że do porozumienia doszło pomiędzy wnioskodawcą wywłaszczenia, a właścicielem nieruchomości. Stąd też postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania stało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 §1 kpa podlegało umorzeniu. Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewoda decyzję uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność braku podmiotu któremu zezwolono na przeprowadzenie przebudowy linii elektroenergetycznej nie ma w sprawie znaczenia. Istotnym było natomiast ustalenie statusu własnościowego urządzeń przesyłowych. Organ wskazał, ze stosownie do W myśl § 2 Zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 24 sierpnia 1964 r. w sprawie zasad przyłączania do wspólnej sieci urządzeń do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, rozdzielania i odbioru energii elektrycznej i cieplnej oraz paliw gazowych (Monitor Polski 1964 nr 62 poz. 286) jednostką zarządzającą wspólną siecią służącą do przesyłania i rozdzielania energii elektrycznej było wyłącznie [...] wraz z podporządkowanymi przedsiębiorstwami. Przedsiębiorstwem takim na terenie L. w chwili wydania decyzji w dniu [...] listopada 1984 r. był Zakład Energetyczny L. funkcjonujący w ramach Zakładów Energetycznych [...] powołanych zarządzeniem nr 229 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 25 listopada 1958 r. Zgodnie natomiast z § 18 ww. zarządzenia urządzenia przyłącza i odcinki sieci bez względu na to, czyim kosztem zostały wykonane stanowiły własność Państwa i przechodziły w zarząd i użytkowanie zarządzającego siecią wspólną. Przepis ten nie regulował jednak całościowo problematyki własnościowej objętych nim urządzeń dotyczył bowiem tylko odbiorców prywatnych, nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej. Wskazuje na to tytuł rozdziału 3 zarządzenia, w którym § 18 został zamieszczony: "Przyłączanie do wspólnej sieci urządzeń energetycznych odbiorców nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej". Jakkolwiek, w ocenie organu,, wątpliwe jest potraktowanie w rozpoznawanym przypadku zakładów [...] jako odbiorcy energii nie zaś tylko jako inwestora linii wysokiego napięcia, wymieniony przepis nie mógł być podstawą przejęcia przez zakład energetyczny urządzeń, które wybudował [...] będący jednostką gospodarki uspołecznionej. Przy ocenie kwestii własności urządzeń przyłączonych do sieci przedsiębiorstwa przepisami właściwymi są zatem art. 49 i 191 Kodeksu cywilnego. Pierwszy z wymienionych przepisów stanowi, że urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Objęte tym przepisem unormowanie zawiera wyjątek od zasady przewidzianej w art. 47 § 2 kc, że "częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego". Końcowe zastrzeżenie art. 49 kc, uzależniające zastosowanie tego przepisu od przesłanki, aby objęte nim urządzenia wchodziły w skład przedsiębiorstwa lub zakładu, jest kwestią faktu. Jest ona spełniona z chwilą podłączenia wymienionych w art. 49 kc urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu. W rezultacie urządzenia te przestają być częścią składową nieruchomości, na której zostały zbudowane, i nie stanowią na podstawie art. 191 kc własności właściciela tej nieruchomości. Z chwilą bowiem połączenia ich w sposób trwały z przedsiębiorstwem w taki sposób, że nie mogą być od niego odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 i 3 kc), stają się częścią składową tego przedsiębiorstwa. Jak wynika z dokumentów przekazanych organowi odwoławczemu przez [...] S.A., odbioru technicznego linii napowietrznych 110 kV zasilających [...], [...] i [...] dokonała w dniach 14 i [...] maja 1986 r. komisja powołana przez zastępcę dyrektora do spraw technicznych Zakładu Energetycznego L.. Linie wysokiego napięcia wpisane zostały do ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa w dniu [...] grudnia 1989 r., na podstawie druków PT z [...] grudnia 1989 r. Oznacza to, że najpóźniej z datą [...] grudnia 1989 r. urządzenia przesyłowe wybudowane na nieruchomości oznaczonej dawniej jako działki nr [...], [...], [...] i [...] weszły w skład przedsiębiorstwa energetycznego i były w pełni zdatnym do użytku i przyjętym do eksploatacji elementem jego majątku. Przedsiębiorstwem tym, we wskazanej dacie było przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Zakład Energetyczny L., utworzone z dniem [...] stycznia 1989 r. na mocy zarządzenia Ministra P. nr [...] z dnia [...] stycznia 1989 r. Powstało ono w wyniku podziału "[...]" w R. na bazie Zakładu Energetycznego L. (powołanego z dniem [...] kwietnia 1985 r. zarządzeniem nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] kwietnia 1985 r.; wcześniej Zakład ten funkcjonował w ramach Zakładów Energetycznych Okręgu Wschodniego utworzonych zarządzeniem nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] listopada 1958 r. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 1989 r. dokonano wpisu ww. przedsiębiorstwa do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Na mocy aktu przekształcenia z dnia [...] lipca 1993 r. Zakład Energetyczny L. stał się jednoosobową spółką akcyjną Skarbu Państwa o nazwie Zakład Energetyczny L. S. A. ("[...]."). Bilans zamknięcia ww. przedsiębiorstwa stał się bilansem otwarcia dla nowej spółki. Powstała w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego spółka Skarbu Państwa stała się jego następcą pod tytułem ogólnym i z tej racji wstąpiła we wszystkie przysługujące mu prawa i obowiązki. Na spółkę ex lege przeszyły także wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa wynikające z decyzji administracyjnych (art. 2 ustawy z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa - Dz.U nr 16, poz. 69 oraz art. 8 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych - Dz.U. nr 51 poz. 298 z późn. zmianami). Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] stycznia 1999 r. spółka ta zmieniła nazwę na L. [...] Spółka Akcyjna. W dniu 1 lipca 2007 r. spółka wniosła wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa sieciowego - w tym urządzenia służące do doprowadzania i odprowadzania prądu elektrycznego, prawa zapewniające dostęp do tych urządzeń oraz decyzje administracyjne związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa sieciowego – do nowopowstałego podmiotu - "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w L.. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy w L. zarejestrował połączenie spółki [...] Spółka Akcyjna (Spółka Przejmująca) z siedzibą w L. z 8 spółkami dystrybucyjnymi w tym [...] L. S.. z o.o. Połączenie spółek dystrybucji energii elektrycznej odbyło się w trybie art. 492 § 1 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych, tj. przez przeniesienie całego majątku Spółek Przejmowanych na Spółkę Przejmującą, w zamian za akcje Spółki Przejmującej. Spółka Przejmująca na podstawie art. 494 § 1 i § 2 Kodeksu spółek handlowych wstąpiła z dniem rejestracji połączenia we wszystkie prawa i obowiązki Spółek przejmowanych na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Powyższe okoliczności pozwalają stwierdzić, że obowiązek zaspokojenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości dokonanego decyzją z dnia [...] listopada 1984 r. spoczywa na [...] S.A. z siedzibą w L. jako następcy prawnym dawnego przedsiębiorstwa państwowego - Zakładu Energetycznego L., którego częścią składową stały się urządzenia przesyłowe posadowione na nieruchomości przy ul. [...]. Sama spółka w składanych w toku postępowania pismach potwierdzała, że jest właścicielem tych urządzeń. Bezsporne jest również, że korzysta z uprawnień wynikających z decyzji z dnia [...] listopada 1984 r. Ponadto, zdaniem Wojewody, dostarczone przez spółkę energetyczną dokumenty potwierdzają jedynie częściowe zaspokojenie roszczeń odszkodowawczych związanych z ograniczeniem prawa własności nieruchomości, oznaczonej dawniej jako działki nr [...], [...], [...] i [...]. Wypłacone przez inwestora odszkodowanie dotyczyło bowiem tylko zniszczeń jakie powstały na trasie budowy linii wysokiego napięcia i nie miało na celu wyrównania szkody wywołanej trwałym ograniczeniem prawa własności nieruchomości. We wniosku wszczynającym postępowanie skarżąca obszernie opisała okoliczności, które świadczą o pogorszeniu (zmniejszeniu wartości) nieruchomości na skutek wykonania decyzji z dnia [...] listopada 1984 r. (posadowienie urządzeń przesyłowych, strefa ochronna - pas trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości, droga konieczna zapewniająca dojazd do linii energetycznych). W ocenie Wojewody jeżeli pomimo obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu pozbawienia (ograniczenia) prawa własności nie uczyniono tego pod rządami ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( DZ. U z 2018r. poz. 2204 ), który ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem tej ustawy w życie tj. przed 1 stycznia 1998r., polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Istotne jest bowiem, że uprawnienie do odszkodowania w szerokim rozumieniu nie zostało w całości skonsumowane. Sprzeciw od decyzji organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła P. L.. Zarzuciła jej, że wydana została z naruszeniem art. 129 ust. 5 pkt. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w przypadku, gdy nie wystąpiły okoliczności wzmiankowane w tym przepisie; art. 7 kpa oraz art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 11 kpa, art. 77 § 1,3 kpa, art. 80 kpa, 81 kpa, art. 86 kpa i art. 107 § 3 kpa, poprzez pominięcie/przemilczenie w sprawie określonych istotnych okoliczności, zaniechania niezbędnych czynności dowodowych, w tym nie zgromadzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, wady czynności dowodowych, nie wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności w sprawie, a między innymi, jak na przykład, poprzez nie ustalenie oraz brak wyjaśnień polegające na brak odniesienia się do przekazanych w toczącym się postępowaniu dokumentów dotyczących wypłaconego przez Inwestora [...] odszkodowania w kwocie [...]zł, w tym odniesienia się do obowiązujących w okresie realizacji inwestycji przepisów poprzez ustalenie, czy otrzymane przez ówczesnego właściciela odszkodowanie zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia w związku z realizacją procesu inwestycyjnego wyczerpało obowiązek inwestora wypłaty odszkodowania; brak ustaleń dotyczących następstwa prawnego H. S. na podstawie wpisu w księdze wieczystej; ustalenie, że następcą prawnym [...] jest [...] S.A.; bezkrytyczne przyjęcie wskazanej przez stronę skarżącą argumentacji jakoby funkcjonowanie urządzeń infrastruktury energetycznej wiązało się m.in. z "ingerencją, ta zaś obejmuje nie tylko teren, na którym wybudowane zostały urządzenia przesyłowe, ale również strefę ochronną - pas trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości oraz drogę konieczną do dojazdu do wskazanych linii energetycznych."; wskazaną w niniejszej decyzji całkowicie nieuzasadnioną argumentację, że urządzenia nie weszły w skład przedsiębiorstwa [...] toteż poszukiwanie ich sukcesora jako podmiotu, któremu przysługuje przymiot strony w postępowaniu było bezcelowe. Tymczasem linie wysokiego napięcia wpisane zostały do ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa w dniu [...] grudnia 1989r., na podstawie druków PT z dnia [...] grudnia 1989r. Oznacza to, że z datą ich przekazania w dniu [...] grudnia 1989r. urządzenia przesyłowe weszły w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Jednocześnie zgodnie z Protokołem odbioru, ich odbiór nastąpił w dniach: 14 i [...] maja 1986r. Tak więc jest rzeczą niewątpliwą, że od chwili ich odbioru do dnia [...] grudnia 1989r. przedmiotowe urządzenia stanowiły własność Inwestora tj. [...]. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu również naruszenie art. 75 § 1 kpa, art. 84 § 1, 2 kpa poprzez nieprzeprowadzenie w sprawie dowodu z opinii biegłego energetyka dla ustalenia powierzchni zajętej przez urządzenia elektroenergetyczne oraz z opinii biegłego dla ustalenia stopnia w jakim linie elektroenergetyczne na nieruchomościach objętych postępowaniem utrudniają ich wykorzystanie, a w konsekwencji pominięcie tych okoliczności w odniesieniu do wypłacanego przez Inwestora odszkodowania. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano wyjątkowy charakter tego przepisu, co ściśle wiąże się z obowiązującą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, nakazującą sprawę administracyjną rozpoznaną i rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w wyniku złożenia odwołania przez uprawniony podmiot ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć przez organ II instancji. Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji, ale obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję dokonując merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji. W konsekwencji uważa się, że rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 kpa, może zapaść tylko wówczas, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 kpa. Zgodnie z nim organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jak się zaznacza, konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (wyrok NSA z 27 lutego 2014 r., II OSK 2323/12 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nieprzeprowadzeniem zaś przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, uzasadnia wydanie decyzji kasacyjnej. Charakter i zakres decyzji kasacyjnej powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia uzasadniające wydanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia uchylającego zaskarżoną decyzję z przekazaniem sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazuje na to również art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) stanowiąc, że rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których stanowi art. 138 § 2 kpa (wyroki NSA z dnia 15 stycznia 2019 r., I OSK 4292/18, 16 marca 2018 r., II OSK 548/18 10 maja 2018 r. II OSK 1030/18 opubl. w CBOSA). W świetle powyższych uwag uzasadnione jest przekonanie, że zastosowanie w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia kasacyjnego miało oparcie w przesłankach stosowania art. 138 § 2 kpa. Zresztą także treść sprzeciwu, w którym zarzuca się Wojewodzie naruszenie szeregu przepisów kpa przez niewyjaśnienie okoliczności mających, również zdaniem skarżącej, istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, jasno wskazuje na zasadne zastosowanie decyzji kasacyjnej. Bez wątpienia wskazany zakres uchybień przekracza możliwości samodzielnego uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, na co jednak skarżąca już nie zwróciła uwagi, ale co tylko wzmacnia przekonanie o jego właściwym postępowaniu. Z treści zaleceń sformułowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że o konieczności skierowania sprawy do organu I instancji celem jej ponownego rozpoznania decyduje konieczność ustalenia odszkodowania należnego H. S., przy czym powinien mieć zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2204). W myśl tego unormowania starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Z uzasadnienia organu I instancji nie wynika żaden sposób, aby odszkodowanie zostało wypłacone. Wbrew temu co twierdzi Prezydent Miasta w żadnym razie nie sposób uznać, że o jego wypłacie miałby świadczyć fakt wystąpienia o odszkodowanie wiele lat po wywłaszczeniu lub brak informacji o braku porozumienia pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem, co czyni uzasadnionym przekonanie o jego zawarciu. Bez wątpienia to na organie ciąży obowiązek przedstawienia wiarygodnych informacji pozwalających stwierdzić, że odszkodowanie zostało zrealizowane. Mimo początkowych kontrowersji obecnie uznaje się, że wspomniany przepis ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124 – 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a odszkodowanie, o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1 w sytuacji pozbawienia prawa, jak i z art. 128 ust. 4 w razie jego ograniczenia Nie budzi także wątpliwości, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1961 nr 18 poz. 94 ze zm.), na podstawie którego wydano decyzję z dnia 29 listopada 1984 r., należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia i do zagadnień odszkodowawczych powstałych na tle tego szczególnego sposobu wywłaszczenia stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami ( wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2018r. I OSK 1627/17 i podane tam orzecznictwo opubl. w CBOSA ). Przy czym wspomniane przepisy mają zastosowanie także do stanów faktycznych, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ( wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1111/08, 6 lutego 2009 r., I OSK 335/08 i 6 marca 2012 r., I OSK 397/11 opubl. w CBOSA ). Organ I instancji nie zajmował się zaś tym zagadnieniem, skupiając się na wykazaniu braku podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania, co miało czynić postępowanie bezprzedmiotowym. Ten zaś argument został zakwestionowany przez Wojewodę, który uznał właśnie skarżącą za zobowiązaną do zapłaty odszkodowania, wywodząc ten wniosek z kolejnych przekształceń własnościowych w wyniku których została właścicielem linii. Warto zresztą zwrócić uwagę, że sama skarżąca w sprzeciwie formułowała zarzuty dotyczące niewyjaśnienia właśnie wszystkich okoliczności związanych z ustaleniem odszkodowania, w tym brak odniesienia się do już wypłaconego odszkodowania, co w jej mniemaniu czyni bezprzedmiotowe dalsze żądania, zakresu ograniczenia korzystania z nieruchomości i tytułu prawnego wnioskodawczyni do nieruchomości na których posadowiona jest przedmiotowa linia energetyczna, wskazując, że nie ma roszczenia o ustalenia i wypłaty odszkodowania osoba, która taką nieruchomość nabyła w drodze cywilnoprawnej. W ocenie skarżącej nie rozważono również przedawnienia o jakim mowa w art. 36 ust.2 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jak również nie wyjaśniono, czy na skutej ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości wnioskodawcy ponieśli szkodę. Ponadto o konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji decyduje tryb ustalania wysokości odszkodowania przewidziany w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami. Stosownie do unormowania art. 130 ust. 1 tej ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio. Natomiast ustęp drugi art. 130 stanowi, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Rodzaje metod i technik wyceny nieruchomości, sposoby określania wartości nieruchomości, wartości nakładów i szkód na nieruchomości oraz sposób sporządzania, formę i treść operatu szacunkowego określa natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109). W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że konieczność sporządzenia operatu szacunkowego bądź nowego operatu szacunkowego w toku postępowania administracyjnego wykracza poza obręb postępowania odwoławczego i uzasadnia wydanie decyzji kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 4132/18 opubl. w CBOSA ). Z uwagi na zakres badania legalności zaskarżonego aktu zakreślony artykułem 64e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzyganie co do merytorycznej zasadności podnoszonych argumentów jest przedwczesne. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 151a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił sprzeciw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło