II SA/Lu 937/14
WyrokWSA w Lublinie2015-05-28
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Joanna Cylc-Malec, Witold Falczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na wymianie pokrycia dachowego, konstrukcji słupowo-ryglowej i obicia budynku gospodarczego, wykonane na istniejącej piwnicy, stanowią remont, czy odbudowę obiektu budowlanego, i czy w przypadku zakwalifikowania ich jako odbudowy bez wymaganego pozwolenia na budowę, właściwe jest zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego i nakazanie rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było prawomocne orzeczenie WSA w Warszawie, które jednoznacznie zakwalifikowało roboty budowlane jako odbudowę obiektu, a nie remont. W związku z tym, zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego i nakazanie rozbiórki było uzasadnione, zwłaszcza w sytuacji, gdy inwestor nie dostarczył wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki części nadziemnej budynku gospodarczego, wykonanej przez M. B. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego zakwalifikował wykonane prace jako odbudowę, a nie remont, powołując się na wcześniejsze ustalenia sądu administracyjnego. Mimo wezwania do dostarczenia dokumentów legalizacyjnych, inwestor ich nie przedstawił, co skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. M. B. złożył skargę, kwestionując kwalifikację robót jako odbudowy i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M. B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], w przedmiocie rozbiórki części nadziemnej budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych rzutu poziomego 4,90 x 5,85 m, zlokalizowanego na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w P., wykonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w związku z otrzymaniem w dniu [...] października 2009 r. pisma D. G., w którym zwróciła się ona – jako współwłaścicielka działki nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. – o zweryfikowanie legalności prowadzonych w obrębie tej nieruchomości robót budowlanych, polegających na rozbudowie budynku gospodarczego.
Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej jako "Pr. bud."), nałożył na M. B. (inwestora) obowiązek wykonania w przedmiotowym budynku gospodarczym określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 31 maja 2010 r.
Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r., nr [...].
Wskazana decyzja ostateczna organu odwoławczego stała się następnie przedmiotem wniosku M. B. o stwierdzenie nieważności. Po rozpatrzeniu tego wniosku Główny Inspektor N. B. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. , nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1005/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę M. B., uchylił ww. decyzję ostateczną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2012 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zwyczajnym wynika, iż skarżący w dniu 23 września 2009 r. zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych polegających wyłącznie na zmianie pokrycia dachowego na dwóch budynkach gospodarczych oraz ich remoncie. Z protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ powiatowy w dniu 25 listopada 2009 r. (nie kwestionowanych przez skarżącego podczas wykonywania tych czynności) wynika natomiast, że w istocie powstała nowa kondygnacja obiektu gospodarczego, bo wykonano ją w całości z nowych materiałów, skoro - jak ustalił organ - tylko dwa słupy wskazywały na większe zużycie materiału i miejscowej korozji biologicznej.
W ocenie WSA w Warszawie również z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy przedstawiającej sporny budynek zarówno w środku, jak i na zewnątrz wynika, że jest to obiekt nowy, bo o jednakowym stopniu zużycia zastosowanych elementów. Ocena ta – jak stwierdził Sąd – nie wymaga przy tym fachowej wiedzy, a w konsekwencji powołania biegłego. Ustaleniom tym nie przeczy również przedstawiony przez skarżącego dokument "obowiązkowego ubezpieczenia budynków i/lub odpowiedzialności cywilnej" z dnia 4 grudnia 2006r. Z dokumentu tego wynika bowiem, że w dacie jego sporządzenia żaden z obiektów podlegających ubezpieczeniu nie odpowiadał wymiarom budynku, objętego kontrolą organów tj. 4,90 m x 5,86 m. Nie można było zatem zgodzić się z argumentacją, że uprzednio istniejący na starym podpiwniczeniu obiekt nie został rozebrany. Wymiana oblicówki oraz pełnego deskowania, jak sam wskazywał skarżący, w tym konstrukcji słupowo ryglowej, jak ustalono podczas oględzin wskazuje, że w części nad podpiwniczeniem powstała nowa kondygnacja, nowa część spornego budynku gospodarczego wraz z dachem.
Wobec powyższego WSA w Warszawie doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie inwestor wykonał w rzeczywistości roboty budowlane nie mieszczące się w definicji remontu, a polegające na odbudowie obiektu budowlanego, co z kolei oznacza, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia organu powiatowego w postępowaniu zwyczajnym winien być art. 48 ust. 1 Pr. bud., a nie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W takim wypadku nie można bowiem mówić o wykonywaniu robót budowlanych wykraczających poza zakres robót określonych w zgłoszeniu, jak stwierdził organ, lecz o wybudowaniu obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Po ponownym przeprowadzeniu kontroli decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r. w postępowaniu nadzwyczajnym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego – mając na względzie wnioski Sądu zaprezentowane w powyższym wyroku – stwierdził nieważność tej decyzji. Na skutek tego na nowo aktualnym stało się rozpatrzenie odwołania M. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] marca 2010 r. (wydanej w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 Pr. bud.), co też wojewódzki organ nadzoru budowlanego uczynił decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], uchylając w całości wskazaną decyzję pierwszoinstancyjną i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Rozpatrując sprawę ponownie Powiatowy Inspektor N. B. w dniu 16 lipca 2013 r. przeprowadził kolejne oględziny budynku gospodarczego na działce nr [...] przy ul. [...] w P.. Podczas tych czynności ustalił, że w przedmiotowym obiekcie, od czasu jego odbudowy w 2009 r., nie prowadzono żadnych innych robót budowlanych. W toku oględzin M. G., występująca jako pełnomocniczka D. G. oraz R. K. oświadczyli, że nie byli informowani o dokonaniu przez M. B. w 2009 r. zamiaru wykonania robót budowlanych na przedmiotowym obiekcie. Nie wyrazili też zgody, jako współwłaściciele działki nr [...], na przeprowadzenie tych robót.
Mając na względzie, że inwestor wykonał sporne roboty budowlane (odbudowę obiektu) bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ I instancji, w celu zalegalizowania popełnionej samowoli budowlanej, postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na odbudowie części nadziemnej przedmiotowego obiektu, nakładając na inwestora obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 30 kwietnia 2014 r. następujących dokumentów:
- zaświadczenia Burmistrza P. o zgodności budowy spornego obiektu budowlanego - części nadziemnej budynku gospodarczego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowej budowy części nadziemnej budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych rzutu poziomego 4,90 x 5,85 m, sporządzonego przez projektanta oraz sprawdzonego w części architektoniczno - budowlanej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności oraz zaświadczeniem wydanym przez izbę samorządu zawodowego o wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przez projektanta oraz sprawdzającego projekt architektoniczno - budowlany, aktualnym na dzień opracowania projektu;
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
M. B. nie dostarczył w wyznaczonym terminie żadnego z ww. dokumentów. Wobec niewykonania tego obowiązku organ I instancji w dniu 16 czerwca 2014 r. wydał w oparciu o art. 48 ust. 1 z zw. z ust. 4 Pr. bud. decyzję nr [...], którą nakazał inwestorowi rozbiórkę samowolnie odbudowanej na istniejących fundamentach piwnicy części nadziemnej spornego budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych rzutu poziomego 4,90 x 5,85 m, obejmującą rozbiórkę przekrycia dachowego nad tym obiektem oraz rozbiórkę drewnianych ścian konstrukcji słupowo-ryglowej wraz z obiciem.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. konsekwentnie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie, iż nie dokonał rozbiórki (a w konsekwencji również odbudowy) części naziemnej spornego budynku gospodarczego na działce nr [...], a jedynie jego remont w zakresie niewykraczającym poza dokonane w dniu 23 czerwca 2009 r. zgłoszenie. Ponadto stwierdził, że wykonanie nakazanej mu rozbiórki będzie ingerować w pozostałą część przedmiotowego obiektu i grozić jej zniszczeniem (zalaniem nieobjętej nakazem rozbiórki piwnicy).
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał je za bezzasadne i powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] – zaskarżoną w niniejszej sprawie – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż na działce nr [...] położonej w P. znajduje się drewniany budynek gospodarczy o wymiarach 4,90 x 5,85 m (pow. zabud. 28,67 m), przylegający do budynku gospodarczego murowanego znajdującego się na tej działce. Budynek ten usytuowany jest w części południowej w odległości 0,60 m od betonowego ogrodzenia od strony działki nr [...], a w części północnej w odległości 0,67 m od budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...]. Budynek zrealizowany został przez M. B. na istniejącej piwnicy, w miesiącach wrzesień - październik 2009 r., na podstawie zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru wykonania remontu dwóch budynków gospodarczych znajdujących się na działce nr [...] położonej w P.. Z ustaleń PINB w P. wynika, że wszystkie elementy budynku, oprócz dwóch słupów wykazujących zużycie materiału, wykonane zostały z nowych materiałów budowlanych.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego inwestor wykonał zatem odbudowę istniejącego wcześniej, będącego w złym stanie technicznym budynku gospodarczego. Organ zaznaczył, że takie stanowisko zajął też w przedmiotowej sprawie WSA w Warszawie, który w wyroku z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1005/12 stwierdził, że inwestor wykonał w rzeczywistości roboty budowlane nie mieszczące się definicji remontu, a polegające na odbudowie obiektu budowlanego. Odbudowa, w myśl art. 3 pkt 6 Pr. bud., jest to budowa, która wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor zgłosił natomiast zamiar wykonania remontu, ale rzeczywistym jego zamiarem było wykonanie robót budowalnych zasadniczo odbiegających od robót objętych zgłoszeniem.
Powołując się na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") organ II instancji podkreślił, że ponownie rozpatrując sprawę organy były zobligowane do uwzględnienia wskazań zawartych w ww. wyroku, a więc do przeprowadzenia postępowania w trybie przepisów art. 48-49 Pr. bud. Inwestor nie skorzystał zaś z możliwości zalegalizowania przedmiotowej odbudowy. Nie dostarczył bowiem w wyznaczonym terminie wymaganych przez organ I instancji dokumentów. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 4 Pr. bud., w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, organ obowiązany jest zastosować przepis ust. 1, tj. nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Odnosząc się do zarzutu M. B., iż rozbiórka części nadziemnej znajdującej się nad piwnicą może skutkować zalaniem piwnicy i stanowić niebezpieczeństwo dla otoczenia, organ odwoławczy stwierdził, że to na właścicielu piwnicy ciąży obowiązek właściwego jej zabezpieczenia.
M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną, domagając stwierdzenia jej nieważności w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji pozbawiają go własności chronionej Konstytucją RP. Stwierdził, że przyjęta przez organy "teoria o rozbiórce i posadowieniu" spornego budynku ma bardzo słabe podstawy, bowiem opiera się tylko na hipotetycznym założeniu stanu tego obiektu przed remontem. Całkowicie niezasadnym, zdaniem skarżącego, było zatem zastosowanie tego twierdzenia w stosunku do robót, które wykonał.
Konkretyzując skargę skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W zakresie tego zarzutu skarżący przede wszystkim zakwestionował ustalenia dokonane przez organ I instancji w oparciu o zeznania R. K., które – zdaniem skarżącego – były niezgodne z prawdą. Ponadto zarzucił organowi błędną interpretację zeznań świadka A. S.. Podniósł również, że organ nie może sugerować się wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1005/12, "gdyż sprawa toczyła się w trybie nadzwyczajnym", co – w ocenie skarżącego – oznacza, że "Sąd nie rozpatrywał sprawy merytorycznie".
2. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie żądań skarżącego dotyczących powołania na świadka biegłego z firmy ubezpieczeniowej, która dokonuje corocznej inspekcji budynku i określa jego wartość. W ocenie skarżącego dowód ten umożliwiłby ustalenie stanu spornego budynku sprzed remontu, co ma decydujące znaczenie dla określenia charakteru (zakresu) wykonanych robót;
3. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy;
4. art. 84 § 1 k.p.a. wynikające z tego, że w sprawie niniejszej nie jest wiadome, kto wystąpił w roli biegłego, jakim legitymuje się wykształceniem, jakie posiada uprawnienia oraz jaką metodą badawczą określił, że sporny budynek jest wykonany z nowych materiałów, a dwa słupy wykazują większe zużycie;
5. art. 107 § 3 k.p.a. wynikające z tego, że w uzasadnieniach zapadłych decyzji obu instancji brak jest nie tylko ustaleń stanu faktycznego, ale także analizy wykonanych robót budowlanych w kontekście konkretnych dowodów. Zdaniem M. B., samo stwierdzenie, że przedmiotowy budynek został rozebrany i posadowiony na nowo, przy braku powołania się w tym względzie na dowody, a jedynie na zeznania świadka R. K., nie pozwala na przyjęcie, że organy zrealizowały wymogi określone tym przepisem;
6. art. 136 k.p.a. wynikające z tego, że pomimo, iż skarżący całkowicie negował zakres robót, jakie ustalił organ I instancji, organ odwoławczy nie podjął żadnych kroków celem wyjaśnienia spornych kwestii;
7. art. 21 ust. 1 Konstytucji RP polegające na pozbawieniu skarżącego prawa do korzystania z jego piwnicy, do której wejście organ nakazał przykryć żelbetonową płytą jedynego wejścia do piwnicy;
8. art. 3 pkt 8 Pr. bud. poprzez błędne przyjęcie, że wykonanych przez skarżącego robót budowlanych nie można uznać za remont;
9. art. 83 ust. 1 Pr. bud., co wynika z tego, że organ I instancji, oceniając stan materiałów budowlanych, z których wykonany jest sporny budynek, wystąpił w roli biegłego, a tym samym przekroczył zakres swych kompetencji określony powołanym przepisem;
10. art. 91a Pr. bud., poprzez uniemożliwienie skarżącemu wywiązania się z ciążących na nim obowiązków wobec prawa. Jeżeli bowiem – jak wskazał skarżący – zaskarżona decyzja dojdzie do skutku, pozbawi się murowanej konstrukcji spornego budynku część odpowiadającą za ochronę przed czynnikami zewnętrznymi, wskutek czego piwnica może się zawalić powodując katastrofę budowlaną. Skarżący podkreślił, że dla prawidłowego zabezpieczenia piwnicy musiałby wybudować konstrukcję ochronną. Konstrukcja taka wymagałaby jednak uzyskania pozwolenia na budowę, na które współwłaściciele działki nr [...] nigdy nie wyrażą zgody.
W konkluzji skargi M. B. stwierdził, że wykonane przez niego roboty budowlane zostały przeprowadzone zgodnie ze sztuką budowlaną oraz wiedzą techniczną i nie naruszają przepisów prawa, a zatem organ powinien umorzyć przedmiotowe postępowanie administracyjne.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] czerwca 2014 r. nie naruszają bowiem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie bądź stwierdzenie ich nieważności.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 48 Pr. bud. W myśl tego przepisu właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (ust. 1).
Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2).
W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3).
Ust. 4 cytowanego unormowania stanowi natomiast, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
Przedmiotem postępowania administracyjnego przeprowadzonego w trybie powyższej regulacji były roboty budowlane wykonane przez M. B. w obrębie budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w P.. Dokonana przez organy nadzoru budowlanego subsumpcja przepisu prawa wynikała z zakwalifikowania przedmiotowych robót jako odbudowy części ww. obiektu, obejmującej przekrycie dachowe oraz ściany konstrukcji słupowo-ryglowej wraz z obiciem. Mając bowiem na względzie, że odbudowa obiektu budowlanego – w świetle art. 3 pkt 6 Pr. bud. – traktowana jest na równi z budową, której rozpoczęcie w przypadku realizacji budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy przekraczającej 25 m2 (sporny obiekt posiada zaś powierzchnię 28,665 m2) wymaga uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 Pr. bud.), a w sprawie bezspornym pozostaje, że inwestor takiego pozwolenia nie uzyskał, organ I instancji wszczął postępowanie legalizacyjne w sprawie samowolnie odbudowanej części spornego budynku. W toku tego postępowania, uznając za spełnione przesłanki przewidziane w art. 48 ust. 2 Pr. bud., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w ust. 3 tego unormowania. Orzeczony następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nakaz rozbiórki stanowił zaś przewidzianą w ust. 4 art. 48 Pr. bud. konsekwencję niewykonania przez inwestora tego obowiązku. Podkreślić przy tym należy, że okoliczność, iż skarżący nie przedłożył w wyznaczonym terminie dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia 7 lutego 2014 r., pozostaje w niniejszej sprawie poza sporem.
Przedmiotem sporu jest jednakowoż przyjęta przez organy kwalifikacja spornej inwestycji jako odbudowy. Skarżący konsekwentnie bowiem stoi na stanowisku, że wykonał jedynie remont zgodny z definicją tego rodzaju przedsięwzięcia zawartą w art. 3 pkt 8 Pr. bud., przy czym remont ten został przez niego poprzedzony stosownym zgłoszeniem do organu architektoniczno-budowlanego, zgodnie z dyspozycją art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 Pr. bud. Powyższe twierdzenie w konsekwencji przekłada się na kwestionowanie zasadności zastosowania w niniejszej sprawie trybu legalizacyjnego określonego w art. 48 Pr. bud.
Jak wynika z akt sprawy, kwestia kwalifikacji przedmiotowej inwestycji była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonanej w wyroku z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 1005/12, którym po rozpoznaniu skargi M. B. uchylono decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2012 r., które to rozstrzygnięcia wydane zostały w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010 r., na mocy której nałożono na skarżącego – w trybie art. 51 Pr. bud. – obowiązek wykonania określonych robót budowlanych przy spornej inwestycji, która została wówczas zakwalifikowana przez organy nadzoru budowlanego obu instancji jako remont wykraczający poza zakres dokonanego w oparciu o art. 30 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. zgłoszenia. Podkreślić należy, że powyższe orzeczenie WSA w Warszawie nie było zaskarżone przez żadną ze stron (w tym skarżącego M. B.) w drodze skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego i tym samym stało się prawomocne.
Powołany wyrok jest o tyle istotny, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Istota przedmiotowej mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062). Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia. W niektórych sytuacjach będzie to nawet konieczne (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, Warszawa 2011, s. 476-477).
Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem istota argumentacji Sądu we wskazanym wyroku z dnia 3 sierpnia 2014 r. w istocie sprowadzała się do zakwestionowania dokonanej przez organy nadzoru budowlanego na ówczesnym etapie postępowania kwalifikacji inwestycji, będącej przedmiotem niniejszej sprawy oraz obranego trybu legalizacji tego przedsięwzięcia. WSA w Warszawie stwierdził jednoznacznie, że wykonane przez skarżącego roboty budowlane w rzeczywistości nie mieszczą się w definicji remontu, a polegały one na odbudowie obiektu budowlanego, co z kolei oznacza, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia organu powiatowego w postępowaniu zwyczajnym winien być art. 48 ust. 1 Pr. bud., a nie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Sąd podkreślił przy tym, że w konfrontacji z materiałem dowodowym stanowisko powyższe jest na tyle oczywiste, iż jego weryfikacja nie wymaga fachowej wiedzy.
Podkreślić należy, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki: glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).
W związku z powyższym, wobec jednoznacznego zakwalifikowania przez WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku dokonanych przez skarżącego robót budowlanych jako samowolnej odbudowy części budynku, skład orzekający obecnie w niniejszej sprawie, będąc związanym powyższym stanowiskiem, zobowiązany był zarzuty skarżącego zmierzające do podważenia jego słuszności uznać za bezzasadne, przyjmując jednocześnie za zbędne dalsze rozważania w przedmiotowej kwestii.
Konkludując, wobec prawidłowego zakwalifikowania przez organy obu instancji spornej inwestycji jako samowoli budowlanej, co do której zastosowanie znajduje art. 48 Pr. bud., oraz faktu, że inwestor nie wykonał obowiązków nałożonych na niego postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. w oparciu o ust. 3 tego przepisu, zasadnym było orzeczenie na zasadzie ust. 1 w zw. z ust. 4 powoływanego unormowania o obowiązku rozbiórki nielegalnie odbudowanych części budynku gospodarczego na działce nr [...] przy ul. [...] w P., obejmujących jego przekrycie dachowe oraz drewniane ściany konstrukcji słupowo-ryglowej wraz z obiciem.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nałożony na niego zaskarżoną decyzją obowiązek rozbiórki może doprowadzić do zalania piwnicy w spornym budynku, a w konsekwencji do katastrofy budowlanej, twierdzenie to uznać należy za dowolne. Przyznać w tym miejscu wypada, że w orzecznictwie sądów administracyjnym funkcjonuje pogląd, iż nakaz rozbiórki części budynku można wydać tylko wówczas, gdy część ta da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty określonej całości (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 958/05, LEX nr 275477 oraz z dnia 28 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 788/05, LEX nr 209457), jednak – zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie możliwość taka niewątpliwie zachodziła. Zauważyć należy, że orzeczonej rozbiórce podlega w istocie cała część nadziemna przedmiotowego budynku gospodarczego. Pozostała część tego obiektu obejmuje zaś jego piwnicę. Pod względem konstrukcyjnym (technicznym), jak i funkcjonalnym, wydzielenie obu tych części jest natomiast w sposób oczywisty możliwe, przy czym brak jest podstaw by przypuszczać, że rozbiórka części nadziemnej może się odbyć jedynie z uszczerbkiem dla pozostałej części spornego obiektu. Powołany pogląd orzeczniczy – w ocenie Sądu – odnosi się do sytuacji, w których dokonanie rozbiórki określonej części obiektu budowlanego bez naruszenia jego pozostałej części nie jest możliwe pod względem technicznym. Inną natomiast kwestią jest zabezpieczenie pozostawionej w wyniku rozbiórki części budynku (piwnicy) przed czynnikami zewnętrznymi, lecz ta powinność – jak słusznie stwierdził organ odwoławczy – leży wyłącznie w gestii właściciela (zarządcy).
Z tych wszystkich względów, uznając kontrolowane rozstrzygnięcia organów obu instancji za prawidłowe, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło