II SA/Lu 950/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działający z upoważnienia Wójta Gminy S. decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił przyznania P. W. zasiłku dla opiekuna wnioskowanego na ojca K. W. na okres od 1 lipca 2013r. do 14 maja 2014r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzja przyznająca P. W. świadczenie pielęgnacyjne nie wygasła z dniem 1 lipca 2013r. z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012r. 1548), gdyż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalone zostało do 30 czerwca 2013r. zgodnie z dyspozycją art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. W odwołaniu od powyższej decyzji P. W. podniósł, że decyzja jest krzywdzącą. Wyjaśnił, że stale opiekuje się ojcem, który wymaga opieki. Wcześniejszą decyzję otrzymał świadczenie na okres od. 21 września 2012r. do 30 czerwca 2013r. a GOPS poinformował go o jej wygaśnięciu z dniem 30 czerwca 2013r. W związku z tym uważa, że jest objęty zmianą ustawy i wnosi o zmianę decyzji na pozytywną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. po rozpatrzeniu ww. odwołania decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na wniosek z dnia 21 września 2012r. P. W. miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem na okres od 21 września 2012r. (data złożenia wniosku) do dnia 30 czerwca 2013r. (data ważności orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS o niepełnosprawności nr [...] z dnia [...].). W ocenie organu w przedmiotowej sprawie decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, ale wygasła na skutek upływu okresu na jaki została wydana. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z dniem 15 maja 2014r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014., poz. 567), realizująca wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2013r., który uznał, że pozbawienie części osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny świadczenia pielęgnacyjnego jest niezgodne z Konstytucją RP. Zgodnie z art. 2 ust. 1 powyższej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Zatem jeżeli osobie uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego decyzja nie wygasła z mocy prawa - to osoba ta - nie jest uprawniona do zasiłku dla opiekuna. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja wystąpiła, w związku z powyższym P. W. nie przysługuje zasiłek dla opiekuna. P. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 25 sierpnia 2014 r., w której podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto wskazał, że "pracownica GOPS w S. doradziła mu, aby nie składał wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekuna ponieważ nie spełnia kryteriów". Wyjaśnił także, że opieka jakiej się podjął nad ojcem trwa nadal i nie została zawieszona, natomiast "wszystkie błędy jakie popełnił" wynikały z nieznajomości prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567). Ustawa ta została uchwalona w celu wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. K 27/13, który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1548), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że zakwestionowaną regulacją naruszono prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013r. Zasiłek dla opiekuna przyznawany w trybie powołanej ustawy nie jest zatem świadczeniem skierowanym do wszystkich osób, które kiedykolwiek były uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organów obu instancji, skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu zasiłku dla opiekuna, gdyż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało mu przyznane decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. decyzją z dnia [...]. nr [...], nie wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy, lecz na skutek upływu okresu, na który zostało przyznane (z dniem 30 czerwca 2013 r.). Stanowisko to uznać należy za prawidłowe. Wykładnia art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, prowadzi do konkluzji, iż decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. wygasały z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy, niezależnie od daty ich wydania i okresu na jaki przyznawały to świadczenie, jeśli ten okres nie upływał przed 30 czerwca 2013 r., a prawo do świadczenia powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji (por. wyroki WSA: w Kielcach z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 999/13 oraz w Szczecinie z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 932/14, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rozpoznawanej sprawie świadczenie pielęgnacyjne przyznane było skarżącemu na okres od dnia 21 września 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. z uwagi na czasowy charakter wydanego Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 12 czerwca 2012 r. – k. 11 akt admin. - (art. 24 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustalone było do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływał termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Data wygaśnięcia decyzji z upływem okresu jej ważności, w przypadku skarżącego, pokrywała się z datą wygaśnięcia z mocy prawa decyzji na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013 r. W ocenie sądu, zbieg tych dat nie miał jednakże wpływu na podstawę wygaśnięcia decyzji, stąd nie można uznać, że decyzja wydana na rzecz skarżącego wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Przypomnieć bowiem należy, że art. 11 ww. ustawy w swej pierwotnej treści brzmiał: "Art. 11. 1. Osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. 2. W przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio. 3. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1." Skoro w przypadku skarżącego decyzja o przyznaniu jemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa na wskazanej powyżej podstawie, nie można było przy rozpatrywaniu wniosku stosować art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, który wobec osób spełniających warunek art. 2 ust. 1 tej ustawy, reguluje jedynie okresy przyznania zasiłku dla opiekuna i określa dodatkowy warunek jego uzyskania, polegający na konieczności spełniania przez osobę wnioskującą warunków otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna. Dodatkowo należy wskazać, że nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy okoliczność, że ZUS wydał kolejne Orzeczenie z dnia [...] r. ustalające, że K. W. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 30 września 2014r. Decydujący pozostaje bowiem fakt, iż przysługujące mu świadczenie pielęgnacyjne nie wygasło z dniem 1 lipca 2013r. Tym samym, jak trafnie podniesiono w motywach zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.