II SAB/Lu 16/16

WyrokWSA w Lublinie2016-07-05

Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Joanna Cylc-Malec, Witold Falczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, pomimo upływu ponad 3 lat od złożenia wniosku i podejmowania czynności pozornych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie Prezydenta Miasta było przewlekłe i prowadzone z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo złożenia wniosku w lipcu 2012 r., decyzja została wydana dopiero w listopadzie 2015 r., co stanowi okres ponad 3 lat. Sąd uznał, że podejmowane przez organ czynności, w tym wielokrotne zawiadomienia o przedłużeniu terminu, były pozorne i nie usprawiedliwiały tak znacznego opóźnienia, które jest nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawa.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wniosek został złożony w lipcu 2012 r., a decyzja odmowna została wydana dopiero w listopadzie 2015 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw, niewydawanie decyzji w terminie, brak powiadamiania o przyczynach zwłoki oraz podejmowanie czynności pozornych. Prezydent Miasta wniósł o oddalenie skargi, argumentując skomplikowany charakter sprawy, konieczność zebrania materiału dowodowego oraz wpływ wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że postępowanie Prezydenta Miasta było prowadzone w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa i zasądził od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej Spółki 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. stwierdza, że postępowanie Prezydenta [...] prowadzone było w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa; II. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SAB/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] stycznia 2016 r. (data wpływu do organu) W. I. Sp. z o.o. z siedzibą w L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, dla której Sąd Rejonowy L. - W. w L. z siedzibą w Ś. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,2612 ha (obręb 37, ark.14), położonej w L. przy ul. [...], w prawo własności (znak sprawy: [...]). W skardze skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie, że Prezydent Miasta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła przy tym organowi naruszenie: - art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na niewydaniu decyzji pomimo upływu terminów wskazanych w tym ostatnim przepisie, - art. 36 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na niepowiadomieniu wnioskodawcy o niezałatwieniu sprawy w terminie, niewskazaniu przyczyn zwłoki oraz niewskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy. Na poparcie powyższych zarzutów skarżąca Spółka wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez zwrócenie się do Urzędu Miasta L. W. G. M. celem przesłania akt postępowania administracyjnego znak: [...] i dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., na okoliczność potwierdzenia, że organ w analogicznej sprawie orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, mimo istnienia hipotek (co uniemożliwiało Skarbowi Państwa zabezpieczenie swojej wierzytelności w sposób prawidłowy), natomiast w przedmiotowej sprawie organ zwrócił się do wnioskodawcy o podjęcie działań w celu wykreślenia hipotek wpisanych w księdze wieczystej. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...] odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,2612 ha, położonej w L. przy ul. [...], na rzecz jej użytkownika wieczystego W. L.. Pomimo złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przez skarżącą Spółkę w dniu [...] lipca 2012 r., powyższa decyzja została wydana dopiero w dniu [...] listopada 2015 r., a więc 40 miesięcy od daty złożenia wniosku. Strona skarżąca przyznała, że w toku postępowania zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w tym sporządzenia operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości, co miało wpływ na czas jego trwania. W ocenie Spółki nie uzasadnia to jednak prowadzenia postępowania w sposób aż tak długotrwały. Autor skargi dodał, że organ na początku postępowania wywiązywał się z obowiązku wynikającego z treści art. 36 § 1 k.p.a., poprzez informowanie wnioskodawcy o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz wskazywał nowe terminy jej załatwienia, lecz w dalszym toku postępowania przestał wywiązywać się z ustawowego obowiązku. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ poinformował wnioskodawcę o zakończeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie oraz, że po upływie 14 dniowego terminu na zapoznanie z aktami sprawy zostanie wydana decyzja o przekształceniu. Pomimo wystosowanego zawiadomienia organ nie wydał jednak decyzji, lecz prowadził postępowanie dowodowe w dalszym ciągu, zatem wysłanie zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 2013 r. mijało się z celem i – zdaniem strony skarżącej – z całą pewnością miało wpływ na wydłużenie postępowania. W dnia [...] marca 2014 r. Prezydent Miasta ponownie poinformował wnioskodawcę o zakończeniu postępowania. I tym razem nie wydał jednak decyzji, pozostając biernym przez następne 8 miesięcy. Kolejnym zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2014 r. organ poinformował wnioskodawcę, że w księdze wieczystej [...], prowadzonej dla nieruchomości będącej przedmiotem przekształcenia, widnieją wpisy dwóch hipotek umownych: hipoteki w kwocie [...]zł oraz hipoteki w kwocie [...]zł. W ówczesnej ocenie organu z uwagi na wniosek o rozłożenie na raty opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności na lat 20 oraz fakt istnienia ww. hipotek, Skarb Państwa nie będzie miał możliwości zabezpieczenia swojej wierzytelności w sposób prawidłowy. W związku z powyższym organ zwrócił się o przekazanie aktualnego operatu szacunkowego wykonanego dla zabudowanej nieruchomości, aby można było potwierdzić spełnienie ustawowej przesłanki wynikającej z art. 4 ust. 6 ustawy o przekształceniu tj. skutecznego zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub podjęcia działań w celu wykreślenia hipotek wpisanych w księdze wieczystej. W ocenie W. I. Sp. z o.o. sam fakt istnienia dwóch hipotek umownych na przedmiotowej nieruchomości jest bez znaczenia dla merytorycznego rozpoznania wniosku. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia [...] grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 108/06, hipoteka przymusowa, analogicznie jak umowna, jest środkiem zabezpieczenia wierzytelności, której celem jest umożliwienie wierzycielowi przymusowego uzyskania zabezpieczenia wierzytelności na nieruchomości i stworzenie korzystnej pozycji w podziale sumy uzyskanej z egzekucji, bez potrzeby uruchamiania mechanizmu bezpośrednio prowadzącego do sprzedaży nieruchomości i zaspokojenia roszczenia. Jeśli więc ustawa zakłada obligatoryjne zabezpieczenie omawianej wierzytelności w ten sposób, bez jakichkolwiek warunków, to niewątpliwie pozostaje to bez związku z już ujawnionymi w księdze wieczystej hipotecznymi obciążeniami nieruchomości. Zdaniem skarżącej Spółki, bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje, czy uchylenie się od załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej było spowodowane błędem organu w ocenie stanu prawnego sprawy, polegającym na uznaniu, że występują przesłanki negatywne dla załatwienia sprawy w formie aktu administracyjnego, czy też wynikało z opieszałości organu lub z innych przyczyn. Wysłanie zawiadomienia z dnia [...] listopada 2014 r. – jak podkreślił autor skargi – wiązało się z koniecznością obrotu korespondencją, reakcją wnioskodawcy na treść zawiadomienia i wyprowadzeniem organu z błędu poprzez złożenie stosownego pisma, co miało bez wątpienia wpływ na wydłużenie postępowania. Kolejnym zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. (data wpływu do wnioskodawcy [...] stycznia 2015 roku), poinformowano wnioskodawcę, iż zakończono postępowanie dowodowe w sprawie oraz, że zgromadzona w sprawie dokumentacja została udostępniona do wglądu skarżącemu w terminie 14 dni od doręczenia przedmiotowego zawiadomienia. W piśmie wskazano również, że po upływie wyznaczonego terminu (tj. po dniu [...] lutego 2015 r.) sprawa zostanie zakończona przez organ pierwszej instancji poprzez wydanie decyzji. Skarżąca Spółka podniosła, że w dniu [...] lutego 2015 r. nie istniały żadne przeciwwskazania do wydania decyzji, mimo to organ zaniechał jej wydania, jak również - wbrew normie określonej w treści art. 36 § 1 k.p.a. – nie poinformował wnioskodawcy o przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy. Dopiero w piśmie z dnia [...] października 2015 r. organ zawiadomił wnioskodawcę, że cała zebrana w sprawie dokumentacja udostępniona jest do wglądu w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia w siedzibie organu, a po upływie tego terminu sprawa zostanie zakończona poprzez wydanie decyzji. W dnia [...] listopada 2015 r. W. I. Sp. z o.o. złożyła do Wojewody L. zażalenie na przewlekle prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 roku, znak [...] zażalenie to zostało jednak przez Wojewodę "oddalone", albowiem organ pierwszej instancji ,po powzięciu wiedzy o złożeniu ww. zażalenia, w dniu [...] listopada 2015 r. wydał decyzję o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności. W ocenie strony skarżącej powyższe okoliczności wskazują, że Prezydent Miasta podejmował w toku postępowania czynności, które nie nosiły cechy koncentracji niezbędnej w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, lecz miały charakter czynności pozornych. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie, uznając zawarte w niej zarzuty za nieuzasadnione. W ocenie organu, w trakcie prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania nie unikano podjęcia rozstrzygnięcia, lecz wykonywano liczne czynności w celu zebrania materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy, która w swojej istocie była skomplikowana. Organ podkreślił, że strona była informowana o podejmowanych czynnościach. Z akt sprawy nie wynika również, żeby skarżąca Spółka kwestionowała podejmowane czynności, jak również wydłużony termin rozpatrzenia sprawy. Zmierzając do wydania decyzji w niniejszej sprawie Prezydent Miasta podjął działania, w wyniku których ustalił, że działka nr [...] powstała z podziału większej nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr [...], która to działka powstała z kolei z podziału nieruchomości oznaczonej nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowieone z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w L., co stwierdziła decyzja Wojewody L. z dnia [...] lipca 2003 r. Użytkowanie wieczyste zostało ustanowione do dnia [...] grudnia 2089 r. na podstawie powyższej decyzji Wojewody i ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości. Na dzień [...] października 2005 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] było Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej. Po zbadaniu przesłanek z art. 1 ustawy o przekształceniu organ prowadzący postępowanie ustalił, że W. I. Sp. z o. o. z siedzibą w L. nabyła odpłatnie od Przedsiębiorstwa P. K. S. "W." S.A. w L. prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2011 r., a więc jest następcą prawnym osoby prawnej, posiadającej przedmiotowy grunt w dniu [...] października 2005 r. w użytkowaniu wieczystym. W toku prowadzonych czynności organ, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, ustalił również, że nieruchomość oznaczona obecnie nr [...] w dacie [...] października 2005 r. nie była nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe lub zabudowaną garażami, ani nie była przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę oraz nie była nieruchomością rolną. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków na dzień [...] października 2005 r. przedmiotowa nieruchomość oznaczona była symbolem użytku Bi - inne tereny zabudowane i zabudowana była budynkami niemieszkalnymi. Ponadto ustalono, że dla terenu, na którym położona jest działka nr [...] w dniu [...] października 2005 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod tereny usług komercyjnych - U z podstawowym przeznaczeniem gruntów pod usługi handlu, gastronomii, rzemiosła usługowego i inne usługi komercyjne, z możliwością realizacji dużych obiektów handlowych/domy towarowe, pasaże handlowe, koncentracje funkcji handlowo - usługowej, oraz tereny tras komunikacyjnych - KD z podstawowym przeznaczeniem gruntów pod tereny dróg (ulic) publicznych i urządzeń z nimi związanych, wynikających z docelowych transportowych i innych funkcji drogi. W ocenie organu nie można więc w żadnym wypadku uznać, że w ramach prowadzonego postępowania wykonywał jedynie czynności pozorne, czy unikał podjęcia rozstrzygnięcia. Organ zwrócił ponadto uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w dniu [...] marca 2015 r. (K [...]), który – orzekając o niezgodności z Konstytucją art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości – w sposób istotny zaburzył tok prowadzonej sprawy, w konsekwencji wydłużając czas jej rozpatrywania. Dla organu prowadzącego postępowanie w niniejszej sprawie bezpośrednim skutkiem ww. wyroku była bowiem konieczność uzupełnienia zgromadzonego dotąd w sprawie materiału dowodowego. Organ wyjaśnił również, że wystosowane w toku postępowania zawiadomienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy (kolejno: z dnia [...] września 2012 r., z dnia [...] listopada 2012 r., z dnia [...] marca 2012 r. oraz z dnia [...] czerwca 2013 r.) były spowodowane koniecznością sporządzenia operatu szacunkowego. W tej kwestii bardzo istotne jest, iż środki finansowe przekazywane przez Wojewodę L. w 2013 r. i 2014 r. na realizację zadań z zakresu administracji rządowej, w tym wycenę nieruchomości w związku z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności były (mimo kilkukrotnych monitów) niewystarczające. Zgodnie natomiast z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, organ podniósł, że objęte tym wnioskiem dokumenty (decyzja z dnia [...] listopada 2013 r.) dotyczą innej sprawy administracyjnej, o innym stanie faktycznym i prawnym. Reasumując Prezydent Miasta stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż działał przewlekle. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skardze nie można odmówić słuszności. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Kontrola ta – w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") – obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie zaś do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a): 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W niniejszej sprawie W. L. przedmiotem skargi uczyniła przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta postępowania w sprawie przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,2612 ha (obręb 37, ark.14), położonej przy ul. [...] w L. (tj w sprawie prowadzonej przez ww. organ pod znakiem [...]). W pierwszej kolejności podnieść należy, że przedmiotowa skarga jest dopuszczalna. Bezspornym bowiem pozostaje, że została ona poprzedzona skierowaniem przez skarżącą Spółkę do Wojewody L. - jako organu wyższego stopnia nad Prezydentem Miasta - w trybie art. 37 § 1 k.p.a. zażalenia z dnia [...] listopada 2015 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania (k. 288 akt adm.). Okoliczność ta stanowi o wyczerpaniu przez skarżącą Spółkę środków zaskarżenia służących jej w administracyjnym toku instancji. Ubocznie wypada dodać, że powyższe zażalenie zostało dodatkowo rozpatrzone przed wniesieniem skargi, przy czym organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. uznał je za nieuzasadnione. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi na wstępie wyjaśnić trzeba, że przewlekłość postępowania w literaturze definiowana jest jako kwalifikowana forma bezczynności, obejmująca nie tylko niezałatwienie sprawy w terminie, ale również podejmowanie przez organ w toku postępowania – wbrew obowiązującym przepisom – wielu aktów lub czynności pozorowanych bądź zbędnych, prowadzących do nieuzasadnionego przedłużenia okresu załatwienia sprawy. Innymi słowy, za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 5, Warszawa 2012, s. 44 i s. 383; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70). Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, dostępny w CBOSA). Analizując akta sprawy pod kątem stwierdzenia naruszenia prawa w opisany wyżej sposób, Sąd doszedł do wniosku, że zarzuty skargi są zasadne. Jak słusznie podnosi skarżąca Spółka, przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez stronę skarżącą jeszcze w dniu [...] lipca 2012 r. (data wpływu do organu – k. 4 akt adm.). Podstawę prawną tego wniosku stanowił przepis art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 83 ze zm.), zaś jego załatwienie wymagało wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości – zgodnie art. 3 powołanej ustawy, lub decyzji odmownej. Podkreślić należy, że wskazana ustawa, regulująca tryb przekształcania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, nie określa terminu załatwienia sprawy w tym przedmiocie, co oznacza, że zastosowanie w tym zakresie mają ogólne reguły zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. W świetle art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i § 2 k.p.a.). Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Zaznaczyć trzeba, że prawna dopuszczalność przedłużania przez organ prowadzący postępowanie terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a., nie świadczy jednak z góry o bezpodstawności zarzutów wobec tego organu wskazujących na jego przewlekłość w tym postępowaniu. Poinformowanie strony przez organ administracji publicznej o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenie nowego terminu jej załatwienia również bowiem podlegają kontroli sądu administracyjnego w ramach badania zarzutu bezczynności (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt II SAB/Kr 79/11, LEX nr 1153819). Tym bardziej w sytuacji badania zarzutu przewlekłości postępowania, takie czynności organu winny zostać przez sąd zbadane. Przewlekłość postępowania jest bowiem kwalifikowaną formą bezczynności i obejmuje nie tylko niezałatwienie sprawy w terminie, ale również podejmowanie przez organ w toku postępowania czynności pozorowanych bądź zbędnych, prowadzących do nieuzasadnionego przedłużenia okresu załatwienia sprawy (por. J.P. Tarno, op. cit., s. 386 oraz 405). Przewlekłość obejmować zatem będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, skutkujące nieuzasadnionym obiektywnie przedłużaniem terminu załatwienia sprawy, w sytuacji gdy mogła ona być załatwiona w terminie krótszym. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że Prezydent Miasta nie zakończył postępowania z zachowaniem nawet maksymalnego – dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy, określonego w art. 35 § 3 k.p.a. Przedmiotowe postępowanie zostało bowiem zakończone decyzją wydaną dopiero w dniu [...] listopada 2015 r., a wiec po przeszło 3 latach od wszczęcia postępowania. Wprawdzie w tym okresie organ kilkukrotnie zawiadamiał stronę skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, jednak – w ocenie Sądu – podejmowane w tym zakresie czynności w żaden sposób nie usprawiedliwiają tak znacznego opóźnienia w załatwieniu sprawy. Oceniając już chociażby początkowy etap postępowania, poprzedzający pierwsze z ww. zawiadomień, wystosowane w dniu [...] września 2012 r., stwierdzić należy, że działania organu podjęte w tym czasie – który już sam w sobie przekroczył dwumiesięczny termin załatwienia sprawy – ograniczyły się do dwukrotnego (w dniu [...] września 2012 r. i w dniu [...] listopada 2012 r.) wezwania Spółki do uzupełnienia wniosku, która te wezwania w terminie wykonywała Kolejne takie zawiadomienie organ wystosował po przeszło 4 miesiącach, tj. w dniu [...] marca 2013 r., przy czym z akt sprawy wynika, że w tym okresie nie podejmował żadnych czynności, tłumacząc się brakiem środków finansowych na sporządzenie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego. Nawet przyjmując, że długość oczekiwania na sporządzenie w sprawie operatu szacunkowego nie wynikała z winy organu, należy zauważyć, że również po uzyskaniu tego dowodu postępowanie w sprawie nie zostało zakończone we wcześniej ustalonym terminie. Po tym czasie organ dwukrotnie (w dniu [...] sierpnia 2013 r. i w dniu [...] marca 2014 r.) zawiadamiał stronę o zakończeniu postępowania dowodowego, lecz następnie w dalszym ciągu nie podejmował w sprawie decyzji, nie wyjaśniając przyczyn tego zaniechania. Zupełnie niezrozumiałe wydaje się natomiast zwrócenie uwagi dopiero w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r., iż w księdze wieczystej dla nieruchomości będącej przedmiotem wniosku skarżącej Spółki, widnieją wpisy dwóch hipotek umownych, w sytuacji, gdy numer tej księgi wieczystej był podany już we wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. , zaś odpis tej księgi był już wcześniej załączony do akt postępowania. Kolejne zawiadomienia kierowane przez Urząd Miasta L. do strony skarżącej – w ocenie Sądu – w sposób ewidentny stanowiły czynności pozorne. Należy chociażby zwrócić uwagę na zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2015 r., w którym poinformowano wnioskodawcę o zakończeniu postępowania w terminie 14 dni od jego doręczenia, lecz wbrew temu zapewnieniu w dalszym ciągu – aż do dnia [...] listopada 2015 r. – nie podjęto w sprawie merytorycznej decyzji. Nie sposób przy tym nie podzielić przekonania strony skarżącej, że czynnikiem, który w rzeczywistości spowodował podjęcie w sprawie decyzji, było złożenie w dniu [...] listopada 2015 r. zażalenia w trybie art. 37 k.p.a. do Wojewody L.. W ocenie Sądu analiza akt sprawy w pełni potwierdza zarzuty strony skarżącej, wskazujące na nieusprawiedliwioną opieszałość i nieefektywność w działaniu Prezydenta Miasta. Jednocześnie przeczy twierdzeniu, jakoby organ nie mógł szybciej zgromadzić koniecznego dla wydania decyzji materiału dowodowego i zakończyć postępowania we wcześniejszym terminie. Podkreślić należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organu nie może mieć znaczenia argumentacja, że sprawa była zawiła lub, że sprawa nie kwalifikuje się jeszcze według oceny organu do wydania rozstrzygnięcia, bo np. zebrana w sprawie dokumentacja, mimo znaczącego upływu czasu, nie jest ciągle wystarczająca (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt VI SAB/Wa 29/07, LEX nr 438641). Przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, wbrew argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, w żadnym razie nie może usprawiedliwiać fakt wydania w dniu [...] marca 2015 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K [...]. Nie wchodząc w kwestię oceny wpływu tego wyroku na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy należy tylko zauważyć, że zapadł on po blisko trzech latach od wszczęcia postępowania w sprawie. Chociażby tylko z tego względu nie mógł on "zaburzyć toku prowadzonej sprawy", który to tok już w tym momencie miał charakter zdecydowanie przewlekły. Z tych wszystkich względów Sąd uznał skargę W. L. na przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta za uzasadnioną. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłość prowadzonego postępowania miała charakter rażącego naruszenie prawa. Oceniając tę kwestię Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, iż opieszałość organu nie znalazła usprawiedliwienia w powołanych przez niego argumentach, zaś skutkowała tak znacznym (jak już wyżej wskazano – przeszło trzyletnim) okresem zwłoki w załatwieniu sprawy, że w istocie niezależnie od czynników, które to spowodowały, jest on nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawa. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w dyspozycji art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło