II SAB/Lu 215/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na bezczynność Okręgowego Sądu [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Okręgowego Sądu [...] w [...] do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia [...]w [...] z dnia 18 lutego 2015 r.; II. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Okręgowego Sądu [...] w [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] w [...] kwotę 361, 20 zł (trzysta sześćdziesiąt jeden złoty dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stowarzyszenie [...] w W. (powoływane dalej także jako Stowarzyszenie) złożyło do Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w B. P. wniosek z dnia [...] lutego 2015 r. o udzielenie informacji publicznej o terminach i miejscach jego posiedzeń w roku 2015. Następnie wobec braku reakcji ze strony tego organu Stowarzyszenie złożyło skargę z dnia [...] sierpnia 2015 r. na bezczynność Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych w zakresie udostępnienia informacji publicznej objętej wspomnianym wnioskiem. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, że wniosek o udostępnienie informacji został przesłany Okręgowemu Sądowi Pielęgniarek i Położnych pocztą elektroniczną w dniu [...] lutego 2015 r., jednak do dnia wniesienia skargi żądana informacja nie została udzielona, mimo że Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych jest podmiotem obowiązanym do udzielenia informacji publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. z 2014 r. Dz. U. poz. 782, ze zm., obecnie t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 1764), zwanej dalej "u.d.i.p.", a żądana informacja stanowi informację publiczną. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na fakt, że uwzględnił skargę w trybie autokontroli i udzielił skarżącemu żądanej informacji w piśmie z dnia [...] września 2015 r., przesłanym stronie w dniu [...] września 2015 r. Wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II SAB/Lu 133/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, stwierdzając, że objęta wnioskiem informacja nie jest podlegającym udostępnieniu dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. i nie można jej uznać za informację publiczną. Sąd wskazał, że jak wynika z oświadczenia zawartego w piśmie Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych z dnia [...] września 2015 r., posiedzenia tego sądu odbywają się w zależności od wpływu spraw, a wiec nie mają charakteru stałych posiedzeń i nie są objęte sformalizowanym planem, a w roku 2015 odbyło się tylko jedno posiedzenie (19 sierpnia 2015 r.) i tylko o tym posiedzeniu wnioskodawca mógł być poinformowany, co oczywiście mogło nastąpić dopiero po jego wyznaczeniu, przy czym informacja ta – jako o zdarzeniu przyszłym – nie istniała w dacie złożenia wniosku przez skarżące stowarzyszenie (18 lutego 2015 r.). Nie negując więc obowiązku Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych udzielenia informacji publicznej Sąd stwierdził, że taki obowiązek nie mógł powstać w zakresie obejmującym zdarzenia przyszłe, które mogły, ale nie musiały się ziścić, a do takich Sąd zaliczył terminy posiedzeń sądu, wyznaczane dopiero w przypadku wpływu sprawy do tego sądu. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 579/16 uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd ten stwierdził, że Sąd I instancji błędnie odmówił waloru informacji publicznej danym, których dotyczył wniosek Stowarzyszenia. Nie można bowiem zgodzić się z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ograniczającą się zasadniczo do stwierdzenia, że terminarz posiedzeń organu samorządu zawodowego nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., ma charakter jedynie pomocniczy i nie dowodzi, że umieszczone w nim wydarzenia rzeczywiście się odbyły. Należy bowiem zauważyć, że wnioskodawca w niniejszej sprawie domagał się udostępnienia danych na temat dat i miejsc posiedzeń Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych, nie zaś dokumentu będącego nośnikiem żądanych informacji. Stąd też rozważania Sądu I instancji, dotyczące charakteru prawnego terminarza posiedzeń organu, odbiegają od przedmiotu złożonego wniosku. Dla jego prawidłowej realizacji nie było bowiem konieczne udostępnianie jakiegokolwiek dokumentu z zasobów organu, a jedynie udzielenie krótkiej informacji w formie elektronicznej lub pisemnej, tak jak to uczynił organ, działając w trybie autokontroli po wniesieniu skargi na bezczynność. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że daty i miejsca posiedzeń Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych stanowią informację publiczną, gdyż dotyczą bezpośrednio jego funkcjonowania i realizowania zadań publicznych. Z treści art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. wynika bowiem, że informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Udostępnieniu podlega zatem każda informacja o sprawach publicznych, przy czym art. 6, zawierający otwarty katalog typowych rodzajów informacji publicznej, nie ustanawia pod tym względem żadnych ograniczeń w stosunku do zakresu informacji publicznej określonego w art. 1 ust. 1 powołanej ustawy. Uchylając w konsekwencji zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, NSA wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę, Sąd ten uwzględni fakt udzielenia przez Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych żądanej informacji publicznej zgodnie ze złożonym wnioskiem. W dalszej kolejności rozważenia wymagać zaś będzie kwestia bezczynności organu zobowiązanego do jej udzielenia, gdyż należy mieć na uwadze, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", nakłada na sąd administracyjny obowiązek stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei art. 170 P.p.s.a. przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. i art. 170 P.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w tej samej sprawie w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Przy czym pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2016 r., II FSK 2029/14, Lex nr 2118970). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem postępowanie obecnie toczy się na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., I OSK 579/16 uchylającego poprzedni wyrok tut. Sądu. W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zatem związany oceną prawną sprawy dokonaną przez ten Sąd. Kwestią sporną było to, czy objęta wnioskiem Stowarzyszenia [...] w W. z dnia [...] lutego 2015 r. informacja o terminach i miejscach posiedzeń Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w B. P. w roku 2015 jest informacją publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzuty skargi kasacyjnej, że w świetle art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p. – informacja taka stanowi informację publiczną, gdyż dotyczy bezpośrednio funkcjonowania i realizowania zadań przez ten Sąd, który jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, że oddalenie skargi na bezczynność z tego powodu, że objęta wnioskiem informacja nie jest informacją publiczną, było nieuzasadnione. Sąd ten stwierdził jednocześnie, że informacja ta została udzielona przez Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w B. P. zgodnie z wnioskiem. Konieczne stało się natomiast dokonanie oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kwestii bezczynności organu i tego czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając zatem na uwadze powyższe zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że skarga jest częściowo zasadna. Organ administracji pozostaje w bezczynności w przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym bądź w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 35 kpa) bądź w przepisach szczególnych, m.in. w u.d.i.p. bądź w przypadku niepodjęcia innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999r., I SAB 60/99, OPS 2000, Nr 6, poz.87). W świetle art. 149 § 1 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r. (mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż skarga na bezczynność została wniesiona w dniu 22 września 2015 r.) nadanym przepisem art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Z przepisów u.d.i.p. wynika, że podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności, nawet jeśli żądane informacje nie stanowią informacji publicznej - w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Przede wszystkim - jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek udostępnić tę informację w formie czynności materialno – technicznej w sposób i w formie zgodny z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Bezspornie wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., gdyż obejmował on informacje o sprawach publicznych, a wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z dnia [...] września 2015 r., doręczonym skarżącemu w dniu [...] września 2015 r. (k.15 i 20), Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w B. P. w wyniku autokontroli udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia [...] lutego 2015 r., wyjaśniając, że w bieżącym roku odbyło się jedno posiedzenie tego Sądu w dniu [...] sierpnia 2015 r. Wobec udostępnienia żądanej informacji, zbędne stało się zobowiązanie organu do załatwienia wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., dlatego Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Z uwagi jednak na to, że udzielenie informacji nastąpiło ze znacznym uchybieniem terminu tj. ponad półrocznym, stwierdzić należy, że organ w sposób rażący naruszył przepis zobowiązujący go do załatwienia wniosku w ciągu 14 dni (art. 13 u.d.i.p.). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804, ze zm.).