II SAB/Lu 306/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 3 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na bezczynność Koła Łowieckiego w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 16 czerwca 2014r. o udostępnienie informacji publicznej; w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania S. P. prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wyjaśnił, że na podstawie wniosku PPF i pism skarżącego (wymienione k. 26 akt sądowych) ustalił, że skarżący, jak i jego żona osiągają stałe dochody (w roku 2013 wyniosły w przypadku skarżącego 22.678,77 złotych i żony 14.676,78 złotych) oraz mają zapewnione potrzeby mieszkaniowe. W ocenie referendarza biorąc pod uwagę, że skarżący kwotę 1.098,88 złotych przekazuje na rzecz żony w formie alimentów wraz z kwotą 200,37 złotych otrzymywanego przez niego honorarium za pracę w redakcji co powoduje, iż jego realny dochód wynosi łącznie 424,14 złotych netto - nie można przyjąć, aby wniosek o przyznanie prawa pomocy był zasadny. Ponadto dla oceny jego zasadności nie ma także znaczenia umowna rozdzielność majątkowa między skarżącym, a jego żoną. Z faktu zaś, że skarżący oświadczył, iż ponosi stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego w kwocie 600 złotych do 800 złotych przy realnych dochodach w kwocie 424,14 złotych wynika, że, aby ponosić te koszty musi korzystać ze wsparcia finansowego. Wysokość dochodu netto żony skarżącego w pełni umożliwia jej udzielanie pomocy finansowej skarżącemu zwłaszcza, że nie obciąża ją ponoszenie kosztów eksploatacji mieszkania. Wobec tego mając na uwadze wysokość miesięcznych dochodów netto skarżącego i jego żony, treść oświadczenia skarżącego o możliwości zgromadzenia przez niego środków finansowych (pismo z dnia 30 lipca 2014 r.) referendarz sądowy uznał, że ma możliwość poniesienia kosztów sądowych bez narażenia siebie i żony na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Zwłaszcza, że koszty te każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych. W dniu 8 września 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie, wskazując, że referendarz nie wziął pod uwagę, że małżonkowie H. i S. P. dzieli od 1995 r. rozdzielność majątkowa. Poza tym wskazał, że skarżący płaci alimenty na rzecz żony ustanowione wyrokiem sądowym, a żona nie musi mu pomagać i "nie akceptuje wydatków ponoszonych na rzecz ochrony przyrody czy niezbędnych dla ochrony interesu prawnego". Podniósł także, że referendarz analizował kwoty brutto nie biorąc pod uwagę faktu, że na podstawie wyroku sądowego potrącane są alimenty, które są przekazywane bezpośrednio do rąk żony. W tej sytuacji – zdaniem skarżącego – referendarz wykazał "wirtualną kwotę rzekomo posiadanej kwoty 1.160 zł, z której zaledwie kwota 424,14 dociera do jego rąk i wyłącznie tą kwotą może rozporządzać". Wskazał ponadto, że referendarz krzywdząco interpretuje wykaz kwot z konta dostarczonego sądowi. Wyjaśnił, że wpłaty od syna nie stanowią jego stałego dochodu, są sporadyczne i wynikają z innych okoliczności. Poza tym nie wzięto pod uwagę, że wymaga stałego leczenia i ponosi związku z tym wydatki na leki, które wyniosły, jak wskazał, ponad 1000 zł (w załączeniu do sprzeciwu skarżący dołączył faktury VAT z dnia 23 lipca 2014r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu w przypadku S. P. opisana w tym przepisie przesłanka nie występuje. Przede wszystkim należy wskazać, że umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej między skarżącym, a jego żoną nie ma znaczenia przy ocenie możliwości ponoszenia kosztów postępowania, bowiem rozdzielność ta nie zwalnia z pomocy finansowej między małżonkami. Wymaga podkreślenia, że stanowisko to odzwierciedla utrwaloną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt I GZ 47/13, LEX nr 1302753 oraz z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I FZ 62/13, LEX nr 1299277, a także postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1390/13, LEX nr 1472018). Skoro zaś skarżący i jego żona, zamieszkując wspólnie, osiągają dochody rzędu odpowiednio 424,14 zł netto i 2.202,95 zł netto, przy czym – jak wynika z oświadczenia strony złożonym w sprawie II SAB/Lu 153/14 (pismo z dnia 26 czerwca 2014r., k. 39 akt sądowych) – nie ponoszą kosztów utrzymania mieszkania, nie sposób przyjąć, że uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł – nawet przy uwzględnieniu nieregularnych wydatków, jakie skarżący ponosi na zakup leków – mogłoby spowodować uszczerbek w kosztach utrzymania jego i żony, tym bardziej, że sporadycznie ma on również zapewnione wsparcie finansowe od dzieci (pismo skarżącego z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie II SAB/Lu 237/14, w którym wskazał, że "koszty leczenia nie mają przymiotu stałości i regularności"). Ponadto należy zwrócić uwagę na oświadczenie wnioskodawcy, w którym podał, że płaci alimenty w wysokości 1291,88 zł, a stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego "wahają się na poziomie 600 zł "(pismo z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie II SAB/Lu 35/14) do 800 złotych (pismo skarżącego z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie II SAB/Lu 153/14) zatem przy realnych dochodach w kwocie 424,14 złotych – na jakie wskazuje wnioskodawca - wynika, że aby ponosić wskazane koszty utrzymania musi korzystać ze wsparcia finansowego rodziny. Powyższe powoduje, że oświadczenie o dochodach złożone przez skarżącego budzi wątpliwości co do jego faktycznej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Zdaniem Sądu zadeklarowanie w oświadczeniu znacznie wyższych wydatków, niż ujawnione dochody, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Na skarżącym ciążył bowiem obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Zauważyć też trzeba, że zwolnienie od ponoszenia kosztów stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego zwolnienie musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy powinny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012r., sygn. akt I OZ 1099/11). W tym przypadku sytuacja powyższa nie ma miejsca. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało odmówić przyznania prawa pomocy.