II SAB/Lu 720/13

PostanowienieWSA w Lublinie2014-04-16

Skład orzekający: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która utrzymuje się z renty inwalidzkiej i dochodów z pracy, a jej małżonka otrzymuje emeryturę i alimenty, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać ustanowienie adwokata z urzędu w sytuacji, gdy ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego oraz dodatkowe koszty związane z prowadzeniem sześciu równoległych postępowań sądowych?
Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie całkowitym, uznając, że skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Decydujące znaczenie miały łączny dochód skarżącego i jego małżonki, wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz w pięciu innych równoległych postępowaniach, a także minimalne wynagrodzenie adwokata. Sąd podkreślił, że możliwość poniesienia kosztów ocenia się na podstawie dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, niezależnie od ustroju majątkowego małżonków.
Stan faktyczny
Skarżący S. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w związku z postępowaniem dotyczącym udostępnienia informacji publicznej. Wniosek uzasadnił niskimi dochodami z renty i pracy, a także kosztami utrzymania gospodarstwa domowego. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, jednak skarżący wniósł sprzeciw, a następnie uzupełnił wniosek, podając szczegółowe dane dotyczące swoich dochodów, kosztów oraz dochodów małżonki. Sąd rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
Przyznano S. P. prawo pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Koła Łowieckiego Nr [...] "M." w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosku z dnia 17 października 2013 r. – w zakresie wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a przyznać S. P. prawo pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata o wyznaczenie, którego zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w L. Skarżący, w zakreślonym w wezwaniu terminie (data na prezentacie), na urzędowym formularzu druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową i utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie [...] złotych brutto i dochodów z pracy w redakcji w kwocie [...] złotych brutto. Łączny miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] złotych brutto. Skarżący oświadczył, że na leczenie miesięczne wydaje kwotę [...] złotych. Na żądanie referendarza sądowego nadesłał oświadczenie z dnia 15 lutego 2014 r., potwierdzenie wypłaty/odbioru renty inwalidzkiej z miesiąca lutego 2014 r., potwierdzenie przelewu z dnia 13 lutego 2014 r. oraz niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię aktu notarialnego wyłączającego wspólność ustawową małżeńską. Z oświadczenia z dnia 15 lutego 2014 r. wynika, że skarżący zamieszkuje obecnie w lokalu będącym własnością spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która ponosi koszty utrzymania lokalu w zamian za zarządzanie przez niego kompleksem zabudowań należących do spółki oraz, iż stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą [...] złotych. W oświadczeniu skarżący odmówił ujawnienia dochodów swojej małżonki, powołując się na istniejącą między nimi rozdzielność majątkową. W ocenie skarżącego wyłącza to możliwość brania pod uwagę sytuacji majątkowej małżonki przy ocenie wniosku o prawo pomocy. Z potwierdzenia wypłaty/odbiory wynika, że skarżący otrzymuje rentę w kwocie [...] złotych brutto – [...] złotych netto, zaś z potwierdzenia przelewu, iż tytułem wynagrodzenia za pracę w redakcji otrzymuje kwotę [...] złotych netto. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2014 r., II SAB/Lu 716/13 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym wyjaśnił, że z żoną ma ustanowioną umowną rozdzielność majątkową w związku z czym nie ma obowiązku przedstawiać jej sytuacji majątkowej, płaci na jej rzecz alimenty, w konsekwencji czego nie można przyjąć, iż prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Wykonując wezwanie Sądu z dnia 27 marca 2014 r. skarżący nadesłał pismo z dnia 1 kwietnia 2014 r., w którym oświadczył, że płaci alimenty w kwocie [...] złotych, nie posiada żadnego wartościowego sprzętu myśliwskiego, a posiadane śrutówki z 1951 r. i z roku 1989 warte są około [...] złotych za sztukę. Roczny koszt przynależności do koła łowieckiego wynosi [...] złotych - składka do koła oraz [...] złotych składka do PZŁ. W tym samym piśmie skarżący oświadczył, że od roku 2007 nie ponosi kosztów polowań i amunicji, gdyż od tego roku nie bierze czynnego udziału w polowaniach, poprzestając jedynie na towarzyszeniu osobom zaprzyjaźnionym. Sąd ustalił również na podstawie nadesłanej przez skarżącego w sprawie o sygn. akt II SO/Lu 148/13 niepoświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii potwierdzenia wypłaty/odbioru emerytury, że jego żona otrzymuje świadczenie w wysokości [...] złotych brutto – [...] złotych netto. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznanie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Skarżący wnosząc o zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wniósł, więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Dokonując oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania należy wyjaśnić, że o zasadności wniosku decydują dochody zarówno skarżącego i jego małżonki, jako osoby pozostającej ze skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie ma tu znaczenia ustrój majątkowy istniejący między małżonkami (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 434/13 – Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) jak i to, iż skarżący stara się wykazać, że w istocie nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Składają oświadczenie na druku PPF wymienił on bowiem żonę jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Oświadczeniu temu, jako złożonemu pod rygorem odpowiedzialności karnej Sąd dał wiarę. Przechodząc do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawo pomocy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej mamy doczynienia z drugą z wymienionych powyżej sytuacji. Decyduje o tym dochód skarżącego i jego małżonki jak i wysokość kosztów postępowania, które skarżący jest zobowiązany ponieść w niniejszej sprawie jak i w 5 innych toczących się z jego inicjatywy równolegle ze sprawą niniejszą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie. Zarówno skarżący jak i jego małżonka posiadają stałe dochody oraz mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Realny dochód skarżącego wynoszący łącznie [...] złotych netto zaś na dochód jego małżonki składają się płacone przez skarżącego na jej rzecz alimenty w kwocie [...] złotych oraz emerytura w kwocie [...] złotych brutto – [...] złotych netto. Miesięczne koszty utrzymania skarżącego wynoszą [...] złotych. Zatem niemal całość jego dochodu pochłaniają koszty utrzymania. Koszty sądowe w niniejsze sprawie każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 6 i 7, § 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Przy czym nie można pominąć, że koszty sądowe w takiej samej wysokości skarżący ponosić musi w 5 innych sprawach równolegle toczących się z jego inicjatywy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie. W sprawach tych, tak samo jak w sprawie niniejszej, skarżący wnosi też o ustanowienie adwokata, którego minimalne wynagrodzenie wynosi 292,80 złotych brutto (§2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 461 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając na uwadze wysokość łącznego miesięcznego dochodu skarżącego i jego małżonki oraz wysokość kosztów sądowych i wysokość minimalnego wynagrodzenia adwokata, przy uwzględnienie, że takie same koszty ponieść musi w 5 innych sprawach przyjąć należy, że skarżący nie może ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło