II SAB/Lu 74/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska - Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi T. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie rozpatrzenia skargi z dnia [...] r. I. stwierdza, że postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skargi T. W. z dnia [...] r. prowadzone było w sposób przewlekły; II. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; IV. przyznaje [...] J. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. T. W. wniosła w dniu 14 kwietnia 2015r. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie jej skargi z dnia 25 maja 2004r. zarzucając, że dotychczas nie została ona rozpatrzona przez ten organ. Skarżąca wniosła jednocześnie o stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i o wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wyjaśniło, że decyzją z dnia 5 kwietnia 2004r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 12 marca 2004r. w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia do 31 maja 2004r. Pismem z dnia 25 maja 2004r. (data wpływu 26 maja 2004r., k. 29 i 30 akt admin.) skarżąca wniosła zarówno skargę na tę decyzję, jak i wniosek o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Pismem z dnia 9 czerwca 2004r. organ przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Lu 352/04), a postanowieniem z dnia 21 czerwca 2004r. zawiesił postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu rozstrzygnięcia skargi przez Sąd, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 20 września 2004r. Skarżąca kwestionowała zawieszenie korzystając z instytucji bezczynności. Postanowieniem z dnia 1 września 2004r., sygn.. akt II SAB/Lu 28/04 tut. Sąd oddalił wniosek skarżącej o ukaranie Samorządowego Kolegium Odwoławczego grzywną w sprawie z jej skargi na bezczynność w przedmiocie wznowienia postępowania, a postanowieniem z dnia 4 lutego 2005r., sygn. akt OZ 1293/04 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. Z kolei postanowieniem z dnia 12 września 2004r., sygn.. akt II SAB/Lu 39/04 tut. Sąd umorzył odrębne postępowanie tj. w sprawie na bezczynność organu w przedmiocie nierozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawieszającej postępowanie wznowieniowe. Natomiast we wskazanej sprawie sygn. akt II SA/Lu 352/04 ze skargi skarżącej z dnia 25 maja 2004r. na kwestionowaną decyzję Kolegium z dnia 5 kwietnia 2004r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał wyrok w dniu 14 stycznia 2005r., a wyrokiem z dnia 2 grudnia 2005r., sygn. akt I OSK 492/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku, a odpis tego wyroku wpłynął do Kolegium w dniu 18 stycznia 2006r. Pismem z dnia 1 lutego 2015r. T. W. wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze do załatwienia skargi o wznowienie z dnia 25 maja 2004r. Postanowieniem z dnia 9 marca 2015r. Kolegium podjęło zawieszone postępowanie (k.109 akt admin.), następnie postanowieniem z dnia 10 marca 2015r. wznowiło postępowanie (k.111 akt admin.) i decyzją z dnia 20 marca 2015r. odmówiło uchylenia decyzji z dnia 5 kwietnia 2004r. (k.116 akt admin.). W tej sytuacji - zdaniem Kolegium - zarzut bezczynności jest niezasadny. Kolegium przyznało natomiast, że miała miejsce przewlekłość postępowania, która wynikała z wielości spraw wszczynanych przez skarżącą, co doprowadziło do zaprzestania kontrolowania, czy przeszkoda w zawieszeniu przestała istnieć. Kolegium wskazało również, że przewlekłość postępowania nie wyrządziła skarżącej szkody, dlatego nieuzasadnione jest wymierzenie mu grzywny w żądanej wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ wprawdzie dokonuje czynności procesowych, ale w sposób nieefektywny bądź pozorny (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. prof. R. Hauser, prof. M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 70). O przewlekłości postępowania można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ. Z przewlekłością mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2010r., sygn. akt II GPP 5/10). Skarga na przewlekłość postępowania to odrębna od bezczynności organu instytucja procesowa, dlatego możliwe jest uwzględnienie skargi na przewlekłość postępowania, pomimo braku podstaw do stwierdzenia bezczynności (na skutek dokonania przez organ czynności procesowej) (por. postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 23 lutego 2012r., sygn. akt II SAB/Sz 8/12, a także z dnia 23 lutego 2012r., sygn. akt II SAB/Sz 3/12). Obecnie wynika to wprost z obowiązujących przepisów. W świetle bowiem art. 149 § 1 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r. nadanym przepisem art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącej z dnia 25 maja 2004r. został rozpatrzony, gdyż organ w dniu 10 marca 2015r. wznowił postępowanie, a decyzją z dnia 20 marca 2015r. odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji z dnia 5 kwietnia 2004r. W sprawie nie ma więc podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku na mocy art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stwierdzić jednak należy, że organ prowadził sprawę przewlekle, co sam przyznał w odpowiedzi na skargę, gdyż wniosek skarżącej o wznowienie z dnia 25 maja 2004r. rozpatrzył z przeszło 9 - letnim opóźnieniem. Postępowanie sądowe, którego przedmiotem była kontrola tej decyzji zakończyło się bowiem wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2005r., a akta sprawy wraz z odpisem tego wyroku wpłynęły do organu 18 stycznia 2006r. Decyzję załatwiającą wniosek o wznowienie organ wydał natomiast dopiero na skutek wezwania go przez skarżącą do usunięcia naruszenia prawa tj. w dniu 20 marca 2015r. Tymczasem zgodnie z art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...) (art. 35 § 3 kpa). Wobec zatem tak znacznego, wieloletniego przekroczenia tych terminów uzasadnione jest stwierdzenie - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadziło postępowanie w sposób przewlekły i miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wymierzając organowi - na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art.154 § 6 P.p.s.a. - grzywnę w kwocie [...]zł, a nie jak żądała skarżąca, w kwocie [...]zł, Sąd miał natomiast na uwadze, że skarżąca wszczyna bardzo wiele postępowań, zwykle skomplikowanych procesowo i wzajemnie powiązanych, a zatem na uwzględnienie zasługuje argumentacja organu wyrażona w odpowiedzi na skargę, że przewlekłość wynikła z przeoczenia, a nie ze złej woli. Należy przy tym wskazać, że przepis art. 154 § 6 P.p.s.a. nie przewiduje minimalnej wysokości grzywny, lecz stanowi, że grzywnę (...) wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów". O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 li.t "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)