II SAB/Lu 89/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy do załatwienia wniosku R. P. z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 (czternastu) dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy w sprawie wniosku wskazanego w punkcie pierwszym nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny; IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz R. P. kwotę 100 ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 9 maja 2021 r. R. P. złożył wniosek o udzielenie informacji publicznej na adres poczty elektronicznej [...]. Na ten sam adres w dniu 25 czerwca 2021 r. wysłał wiadomość, w której zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na wniosek z dnia 9 maja 2021 r. (k. 6, 7-8). W odpowiedzi na wiadomość z dnia 25 czerwca 2021 r. Wójt Gminy poinformował, że nie otrzymał wniosku z dnia 9 maja 2021 r. i z tego względu nie udzielił informacji publicznej w żądanym przez skarżącego zakresie. W dniu 3 sierpnia 2021 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynęła skarga R. P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie nierozpatrzenia jego wniosku z dnia 9 maja 2021 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2019, poz. 1198, dalej: u.d.i.p.). Na tej podstawie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 9 maja 2021 r., stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie kosztów postępowa. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 9 maja 2021 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udzielenie informacji publicznej w zakresie: jakie wyposażenie zakupiono do budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości Ł.; odnośnie celowości zakupów wyposażenia budynku gospodarczego. Wniosek obejmował także udostępnienie faktur dotyczących wyposażenia budynku gospodarczego. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wskazał, że nie otrzymał wniosku z dnia 9 maja 2021 r. i w związku z tym nie udzielił informacji. Wobec powyższego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym, na gruncie przywołanej ustawy, do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W niniejszej sprawie Wójt Gminy nie kwestionował tego, że informacja w żądanym zakresie stanowi informację publiczną. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, winien on – zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. – udostępnić ją bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Zgodnie z dyspozycją art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku – nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona bądź stwierdzenie, że postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. W orzecznictwie wskazuje się na istnienie domniemania, że wiadomość prawidłowo wysłana na oficjalny adres poczty elektronicznej, dotarła do organu (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. I OSK 1577/17). Istotnym elementem jest zatem skuteczne żądanie informacji. Skarżący skierował wniosek o udzielenie informacji publicznej na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej może zostać złożony drogą elektroniczną, przepisy u.d.i.p. nie wyłączają takiej możliwości. Zdaniem Sądu niebudzący wątpliwości wydruk z poczty elektronicznej stanowi wystarczający dowód, że wiadomość zawierająca wniosek, została wysłana. Należy mieć w polu widzenia, że przyjęcie odmiennej interpretacji prowadzi w istocie do ograniczenia możliwości składania wniosków o udzielenie informacji publicznej w ten sposób; skuteczność złożenia takiego wniosku byłaby uzależniona od woli organu. W orzecznictwie podkreśla się, że do obowiązków organu administracji publicznej należy skonfigurowanie poczty elektronicznej (w tym filtrów antyspamowych) i zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu w taki sposób, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań (zob. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA). Ewentualne skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15, wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Tym samym ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15). Niedopuszczalna jest taka wykładnia art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którą przesłanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną dla uznania, że został on skutecznie złożony wymaga od wnioskodawcy potwierdzenia otrzymania wniosku przez organ. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że podniesiony w skardze zarzut co do bezczynność Wójta Gminy polegającej na niezałatwieniu wniosku skarżącego z 9 maja 2021 r. należy uznać za uzasadniony. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący miał prawo złożyć wniosek o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej (wiadomością e-mail) i z takiej drogi skorzystał przesyłając na oficjalny adres poczty elektronicznej Wójta Gminy wniosek o udzielenie informacji publicznej. Jednocześnie, skoro adres poczty elektronicznej został opublikowany przez sam organ na stronie internetowej, to należy przyjąć, iż organ zobowiązał się do obsługi elektronicznej skrzynki pocztowej w sposób sprawny, umożliwiający skuteczny przepływ informacji. Skarżący skutecznie złożył wniosek o udzielenie informacji publicznej, gdyż złożone przez niego wydruki ze skrzynki pocztowej nie wzbudziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności. Organ zaś nie przeprowadził dowodu przeciwnego. Prosta negacja organu, iż nie otrzymał wniosku, nie może stanowić podstawy odmiennego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższych rozważań, Sąd doszedł do przekonania, że Wójt Gminy nie podjął, w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, przepisanego regulacjami u.d.i.p. działania, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności. W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała jednak charakteru rażącego, co znalazło odzwierciedlenie w punkcie drugim wyroku. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać również pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ nie wynikała z zamierzonego i uporczywego działania organu. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, nie sposób uznać, że działanie organu nacechowane było złą wolą, bądź przypisać organowi lekceważący stosunek do norm prawa. W punkcie trzecim wyroku Sąd oddalił żądanie skarżącego w przedmiocie orzeczenia grzywny. Stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy nie dawał podstaw do uwzględnienia tego żądania. Brak jest takich okoliczności, które pozwoliłyby przyjąć, że samo orzeczenie zobowiązujące organ do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie nie doprowadzi do wyeliminowania stanu bezczynności. Podkreślić należy, że wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w jedynie szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 927/21, LEX nr 3178158). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.