II SAB/Lu 91/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jacek Czaja, WSA Jerzy Drwal, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi E. L. na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] w zakresie załatwienia wniosku z dnia 31 października 2015 r., która nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; II. umarza postępowanie w pozostałym zakresie; III. zasądza od Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na rzecz E. L. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania. |E. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność P. G. K. Spółki z ograniczoną | |odpowiedzialnością w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. | |W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wnioskiem z dnia 31 października 2015 r. zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej w | |postaci treści decyzji wydanych na rzecz Spółki w roku 2014 na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o | |gospodarce nieruchomościami. Wniosek ten został przesłany drogą mailową, na adres [...], podany na stronie internetowej Spółki. Skarżąca | |podkreśliła, że żądana informacja nie jest ujawniona na stronie Biuletynu Informacji Publicznej PGK Sp. z o. o. Na powyższy wniosek | |Spółka nie udzieliła odpowiedzi w terminie 14 dni, jak też nie zawiadomiła wnioskodawczyni o braku możliwości załatwienia wniosku w tym| |terminie. | |Skarżąca wniosła o zobowiązanie Spółki do rozpoznania wniosku z dnia 31 października 2015 r., stwierdzenie, że Spółka dopuściła się | |bezczynności i że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także o przyznanie od Spółki na rzecz skarżącej kwoty| |pieniężnej w wysokości 500 zł. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z: wiadomości e-mail skarżącej z dnia | |31 października 2015 r. na okoliczność złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wydruku ze strony internetowej Spółki, | |celem ustalenia adresu e-mail, z którego korzysta Spółka, informacji odpowiadającej aktualnemu odpisowi z KRS na okoliczność przedmiotu| |działalności Spółki, które to dokumenty zostały dołączone do skargi. Skarżąca wniosła również o rozpoznanie sprawy w trybie | |uproszczonym i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego, według norm przepisanych. | |W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o oddalenie skargi . W uzasadnieniu Spółka wyjaśniła, że z nieznanych przyczyn wniosek skarżącej | |nie dotarł na skrzynkę mailową organu. Podniosła, że po zapoznaniu się z treścią tej wiadomości na skutek dołączenia jej do skargi | |Spółka niezwłocznie w dniu 4 grudnia 2015 r. przesłała skarżącej e-mail, w którym poinformowała ją , że w 2014 r. na rzecz PGK sp. z | |o.o. nie została wydana żadna decyzja w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Informacja ta została ponadto w | |dniu 7 grudnia 2015 r. przesłana skarżącej listem poleconym. | |W piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 | |p.p.s.a. oraz stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej | |kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych. Wyjaśnił, że wskazanie w pismach, że skarżąca cofa | |skargę oraz odwołanie się do pkt 1 powyższego przepisu jako podstawy umorzenia było nieprawidłowe. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Lu 187/15 oddalił skargę. | |W uzasadnieniu wyroku wskazał, że PGK Spółka z o.o. w K. zobowiązana była do udzielenia informacji w takim zakresie, w jakim domaga | |się tego strona skarżąca. W ocenie Sądu bezsporny jest fakt udzielenia skarżącej odpowiedzi na jej wniosek z dnia 31 października 2015| |r., z tym że nastąpiło to już po wniesieniu skargi. Natomiast skoro Spółka kwestionuje jakoby wiadomość mailowa zawierająca wniosek | |skarżącej wpłynęła na adres skrzynki mailowej PGK, to ciężar wykazania, że wniosek ten został złożony skutecznie, obciążał skarżącą, | |jako podmiot, który z tego faktu wywodzi skutki prawne. | |Skoro skarżąca wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi nie wykazała za pomocą środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu | |sądowoadministracyjnym faktu złożenia przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to należało uznać, że ów wniosek | |organ otrzymał dopiero wraz z wniesieniem skargi na bezczynność, to jest w dniu 27 listopada 2015 r. Natomiast Spółka udzieliła | |skarżącej stosownej informacji w dniu 4 grudnia 2015 r., a więc przed upływem 14 dni od dnia otrzymania skargi. W tej sytuacji Sąd | |uznał, że brak było podstaw do uznania, że PGK spółka z o.o. w K. popadła w niniejszej sprawie w bezczynność. | |Na skutek skargi kasacyjnej E. L. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2017 r. sygn.. akt I OSK 2154/15 uchylił | |zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, a także zasądził od P. | |G. K. Spółki z o.o. w K. na rzecz E. L. kwotę 380 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. | |W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że zasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez sąd I instancji przepisów | |postępowania – art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 232 i art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. | |W niniejszej sprawie, aby rozstrzygnąć sprawę sąd I instancji musiał przeprowadzić dowód co do daty skutecznego doręczenia stronie | |przeciwnej wniosku o udostepnienie informacji publicznej. Była to bowiem jedyna sporna między stronami postępowania okoliczność, mająca| |istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Od ustalenia tej daty zależało bowiem stwierdzenie czy odpowiedzi na wniosek udzielono w | |terminie ustawowym, czy już po jego upływie. | |NSA podzielił wyrażany w orzecznictwie pogląd, polegający na domniemaniu, że jeżeli wiadomość została nadana na oficjalny adres poczty | |elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Zatem wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, | |że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. | |W ocenie NSA - ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powinien przyjąć za datę doręczenia wniosku o | |udostepnienie informacji publicznej datę wysłania wniosku pocztą elektroniczną, chyba, że strona przeciwna przedłoży wiarygodne dowody | |świadczące o tym, że wniosek ten w ogóle do niej nie wpłynął. | |Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: | |W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. | |270, z późn. zm.), zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie | |w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 p.p.s.a., a więc także na bezczynność organu w wydaniu decyzji | |lub właściwego postanowienia. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w| |sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. | |Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w | |drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie | |art. 149 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: | |- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; | |- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; | |- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. | |W myśl art. 149 §1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ | |miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. | |Stosownie natomiast do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony | |o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną| |do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6. | |W niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności P.G.K. Sp. z o.o. w zakresie udostępnienia informacji publicznej, wnioskowanej przez | |skarżącą, dotyczącej treści decyzji wydanych na rzecz Spółki w roku 2014 na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 | |r. o gospodarce nieruchomościami, zaś okoliczność, że decyzje takie stanowią informację publiczną jest bezsporny. | |Nie jest sporny także fakt, że Spółka jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej. | |Dokonując natomiast oceny w kwestii spornej pomiędzy stronami, czy Spółka dopuściła się zarzucanej bezczynności, należy mieć na | |względzie, że zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później | |jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w | |prawnie ustalonym terminie zobowiązany podmiot nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo | |istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął | |stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o | |postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). | |Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną | |(e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Stosownie do tego, jako niewątpliwy wskazywany | |jest obowiązek organu administracji publicznej skonfigurowania poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, a także | |zorganizowania obsługi technicznej poczty elektronicznej organu w sposób zapewniający bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych | |na ten adres podań (por. postanowienia NSA: z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15, z 30 listopada 2012 r., I OSK 1991/12; z 16 marca | |2009 r., I OSK 1277/08, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, | |http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do tego w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie wywodzi się, że | |podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości | |wysłane na ten adres będą odbierane. Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do | |publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres, w tym także trafiające do | |"skrzynki SPAM" (zakwalifikowanie listu jako spam nie oznacza bowiem automatycznie, że podlega on usunięciu). Odmienne zapatrywanie | |czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) iluzorycznym, którego | |skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu, stąd tego rodzaju poglądy nie są akceptowane. Skutki trudności, błędów czy | |nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do | |komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Tym | |samym, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany | |adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z | |konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej (por. postanowienia NSA: z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15; z 5 listopada | |2015 r., I OZ 1414/15; z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15 oraz I OSK 2897/15; z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14 powołana strona | |internetowa). | |W ocenie Sądu, taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca udowodniła, że wiadomość zawierającą wniosek o | |udostępnienie informacji publicznej wysłała w dniu 31 października 2015 r. drogą elektroniczną na adres e-mail wskazywany przez Spółkę | |na oficjalnej stronie internetowej. Spółka natomiast stwierdziła, że powyższej wiadomości nie otrzymała. Jednak pomimo wskazania przez| |Naczelny Sąd Administracyjny , że powinna przedłożyć wiarygodne dowody świadczące o tym, że wniosek ten w ogóle do niej nie wpłynął - | |takich dowodów nie przedstawiła. | |W związku z tym, mając na uwadze zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w niniejszej sprawie przez Naczelny Sad | |Administracyjny należało uznać, że wniosek skarżącej skierowany do Spółki w dniu 31 października 2015 r., nie został rozpatrzony przez | |Spółkę w ustawowym 14-dniowym terminie, który zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy upłynął z dniem 14 listopada 2015 r., dlatego co do | |zasady skarga powinna zostać uwzględniona. Rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność Sąd zobowiązany jest jednak uwzględnić stan | |faktyczny w chwili orzekania. W sprawie niniejszej nie można stwierdzić bezczynności Spółki w zakresie załatwienia wniosku skarżącej| |, gdyż Spółka przesłała w dniu 4 grudnia 2015 r. odpowiedź w związku z wnioskowaną informacją. Stan bezczynności ustał więc po | |wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem wyroku. Skoro celem skargi na bezczynność organu jest zobowiązanie podmiotu do wydania | |określonego aktu lub dokonania czynności, to w zaistniałej sytuacji - z uwagi na udzielenie wnioskowanych informacji, co skarżąca | |potwierdziła w piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2016 r. - zobowiązywanie Spółki do udzielenia informacji publicznej, która została | |już udzielona, stało się bezprzedmiotowe, co z kolei stanowi podstawę do umorzenia w tym zakresie postępowania sądowego w oparciu o | |przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. | |Powyższe okoliczności nie zwalniały natomiast Sądu z obowiązku oceny, czy stwierdzona bezczynność Spółki nosi cechy rażącego naruszenia| |prawa. Udzielenie wnioskodawczyni żądanych informacji po wniesieniu skargi nie spowodowało bowiem bezprzedmiotowości postępowania w tym| |zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność w niniejszej sprawie nie miała | |miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestię Sąd wziął pod uwagę, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażące musi | |posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o | |szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli | |do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ | |czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. | |Zdaniem Sądu, Spółce w tym zakresie nie można przypisać złej woli, skoro do bezczynności doszło z uwagi na podnoszony przez Spółkę brak| |wiedzy o wniosku. Sąd uwzględnił również fakt, że po otrzymaniu skargi, Spółka udzieliła skarżącej drogą mailową żądanej informacji w | |dniu 4 grudnia 2015 r., tj. w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy. Następnie w dniu 7 grudnia 2015 r. przesłała ją listem | |poleconym. | |O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł (§14 ust. 1| |pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - Dz. | |U. z 2015 r. poz. 1804) oraz opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł na wniosek skarżącej na podstawie art. 201 § 1 | |p.p.s.a. i art. 205 § 2 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. | |Natomiast wobec modyfikacji żądania, dokonanej przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2016 r., w którym nie został | |powtórzony wniosek skargi o przyznanie od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd nie rozstrzygał tej kwestii. |