II SO/Lu 1/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Czaja Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P.S. i P. S. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie od rozpoznania sprawy sygn. akt II SA/Rz 704/13 o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Rz 194/13 ze skargi P. S. i P. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych p o s t a n a w i a I. wyłączyć od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie: Jerzego Solarskiego i Marię Serafin-Kosowską; II. oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie: Krystyny Józefczyk, Magdaleny Józefczyk, Ewy Partyki, Roberta Sawuły, Małgorzaty Wolskiej, Pawła Zaborniaka, Joanny Zdrzałki Jacka Surmacza, Grzegorza Panka, Tomasza Smolenia, Jarosława Szaro, Małgorzaty Niedobylskiej i Kazimierza Włocha oraz sędziego Sądu Okręgowego Elżbiety Mazur–Selwy, delegowanej do orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie; III. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie: Zbigniewa Czarnika, Marii Piórkowskej i Stanisława Śliwy. P. S. i P. S. – reprezentowani przez pełnomocnika B.S. – wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Rz 194/13, w której powyższy Sąd wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. oddalił ich skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych. W przedmiotowej skardze o wznowienie postępowania strona skarżąca zawarła wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i przekazanie sprawy celem rozpoznania do innego sądu, ze względu na błąd pracowników WSA w Rzeszowie polegający na niedołączeniu do akt sprawy II SA/Lu 194/13 zawiadomienia pełnomocnika skarżących o zmianie adresu do doręczeń, co skutkowało niepowiadomieniem go o terminie rozprawy. Powyższy wniosek pełnomocnik skarżących podtrzymał następnie w piśmie procesowym z dnia 25 czerwca 2013 r., w którym wyjaśnił, że w dniu 29 kwietnia 2013 r. wysłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie powiadomienie, o czasowej zmianie adresu. W dniu 19 czerwca 2013 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu dowiedział się jednak, że rozprawy w sprawach ze skarg jego mocodawców (II SA/Rz 194/13 i II SA/Rz 195/13) odbyły się dzień wcześniej, a zawiadomienia o tych rozprawach zostały wysłane w dniu 15 maja 2013 r. pod "lubelski adres" pełnomocnika skarżących i zostały skutecznie doręczone. Pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że bezskutecznie próbował interweniować w sprawie u Prezesa i Wiceprezesa WSA w Rzeszowie. Od Kierownika Sekretariatu Wydziału II tego Sądu uzyskał zaś jedynie informację, że "w dokumentach spraw nie było powiadomienia o zmianie adresu". W ocenie strony skarżącej zaistniała sytuacja doprowadziła do pozbawienia obywatela RP "prawa do wolnego i niezawisłego sądu", przez co "logicznym wydaje się być zmiana lokalizacji rozpraw poza woj. podkarpackie". W tej sytuacji może on mieć bowiem "uzasadnioną wątpliwość w bezstronność Sądu, który nie musi, ale może za wszelką cenę udowodnić prawidłowość zapadłych wyroków". W złożonym oświadczeniu sędzia Jerzy Stolarski – Prezes WSA w Rzeszowie – wniósł o wyłączenie go od orzekania w niniejszej sprawie wyjaśniając, że ze względu na podejmowane przez niego w ramach sprawowanej funkcji czynności (wielokrotne udzielanie pełnomocnikowi skarżących informacji w sprawie) jego udział w sprawie mógłby wywołać u skarżących wątpliwości co do jego bezstronności. Również sędzia Maria Serafin-Kosowska – Wiceprezes WSA w Rzeszowie – złożyła wniosek o wyłączenie jej od orzekania w przedmiotowej sprawie, bowiem ze względu na składane przez skarżących skargi dotyczące podejmowanych przez nią czynności, jej udział w sprawie mógłby wywołać u nich wątpliwości co do jej bezstronności. Z kolei sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie: Krystyna Józefczyk, Magdalena Józefczyk, Elżbieta Mazur – Selwa, Ewa Partyka, Robert Sawuła, Małgorzata Wolska, Paweł Zaborniak i Joanna Zdrzałka w złożonych oświadczeniach stwierdzili, że nie zachodzą po ich stronie przyczyny wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 18 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sędziwie: Jacek Surmacz, Grzegorz Panek, Tomasz Smoleń, Jarosław Szaro, Małgorzata Niedobylska i Kazimierz Włoch oświadczyli natomiast, że ani skarżący, ani ich pełnomocnik nie są im znani i nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r., sygn. akt II OW 187/13 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył do rozpoznania powyższego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej jedynie częściowo zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Ponadto, w myśl § 3 cytowanego przepisu, sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Poza powyższymi przypadkami, stosownie do art. 19 p.p.s.a., na żądanie sędziego lub na wniosek strony sąd wyłączy sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączeniu na podstawie tego przepisu podlegać może zatem np. sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wymaga jednak podkreślenia, że środek ten nie może być traktowany jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, Warszawa 2011, s. 88 , jak również powołane tam postanowienie NSA dnia 22 lutego 2008 r., sygn.. akt II FZ 60/08, ONSA WSA 2008, nr 6, poz. 97). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie, o której mowa w tym przepisie, musi zatem faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Rozpoznając wniosek strony skarżącej o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w pierwszym rzędzie należy wskazać, że sędziowie Zbigniew Czarnik, Maria Piórkowska i Stanisław Śliwa, którzy orzekali w sprawie II SA/Rz 194/13, podlegają z mocy samej ustawy wyłączeniu od rozpoznania sprawy II SA/Rz 704/13 (art. 18 § 3 p.p.s.a.), co też uwzględniono podczas losowania członków składu orzekającego w tej sprawie. W związku z powyższym postępowanie zainicjowane przedmiotowym wnioskiem, w zakresie dotyczącym ww. sędziów, podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Spośród pozostałych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zachodzą podstawy do wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie art. 19 p.p.s.a. jedynie sędziego Jerzego Stolarskiego – Prezesa tego Sądu oraz sędzi Marii Serafin-Kosowskiej, pełniącej funkcję Wiceprezesa. Sędzia Jerzy Stolarski, z racji sprawowanej funkcji, wielokrotnie bowiem udzielał pełnomocnikowi skarżących informacji w sprawie. Z kolei czynności podejmowane w sprawie przez Wiceprezes sędzię Marię Serafin-Kosowską – jak wynika z jej oświadczenia – stały się przedmiotem skarg skarżących. Okoliczności te dają zatem podstawę do uwzględnienia wniosku skarżących w części odnoszącej się do ww. sędziów, które to żądanie zostało zresztą przez tych sędziów poparte. Brak jest natomiast podstaw do uwzględniania wniosku o wyłączenie od udziału w niniejszej sprawie wszystkich pozostałych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Potwierdzeniem tego są pisemne oświadczenia tych sędziów. Skarżący nie przedstawili natomiast żadnych okoliczności, które mogłyby prowadzić do odmiennych wniosków. Nie wskazali na przykład na żadne relacje osobiste, bądź też prowadzone sprawy albo zachowania, które uzasadniałyby wątpliwości co do bezstronności któregokolwiek z tych sędziów. Jako okoliczności tego rodzaju nie można natomiast uznać zarzutów pełnomocnika skarżących wobec prawidłowości zawiadomienia go o terminie rozprawy w sprawie II SA/Rz 194/13, w której sędziwie ci nie brali nawet udziału. Ponadto należy podkreślić, że zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1174/12, LEX nr 1274472). Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz art. 18 i art. 19 w zw. z 22 § 2 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.