II SO/Lu 3/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. M.-W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2025 r., znak: [...] postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu 30 marca 2026 r. E. M.-W. (dalej jako: wnioskodawczyni lub skarżąca) złożyła w sądzie pismo, określone jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z treści dokumentacji znajdującej się w sądzie wynika, że wniosek dotyczy skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: Kolegium) z 31 grudnia 2025 r., w przedmiocie warunków zabudowy. Wniosek został złożony w następujących okolicznościach sprawy: Wskazaną wyżej decyzją z 31 grudnia 2025 r. Kolegium, po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z 22 września 2025 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Decyzja Kolegium został doręczona skarżącej w dniu 12 stycznia 2026 r. W dniu 19 stycznia 2026 r. skarżąca złożyła w sądzie wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawierający żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, celem "sporządzenia skargi do sądu administracyjnego". Postanowieniem z 10 lutego 2026 r. (sygn. akt II SPP/Lu 10/26) referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. W terminie ustawowym skarżąca złożyła sprzeciw. Po jego rozpoznaniu, postanowieniem z 4 marca 2026 r. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Postanowienie Sądu zostało doręczone skarżącej w dniu 23 marca 2026 r. W złożonym w dniu 30 marca 2026 r. wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podniosła, że liczyła na ustanowienia na jej rzecz pomocy prawnej w postaci adwokata z urzędu. Stwierdziła, że musi skompletować dokumenty celem przedstawienia ich w sądzie, co wymaga czasu. Z uwagi na czas niezbędny do skompletowania dokumentów, wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Do wniosku nie została dołączona skarga – na wezwanie sądu do uzupełnienia braku formalnego wniosku skarżąca złożyła skargę w dniu 15 kwietnia 2026 r., sporządzoną samodzielnie. Skarga została przekazana do organu. Po wpływie skargi wraz z aktami administracyjnymi, sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Lu 318/26. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu (§ 1), dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (§ 4) oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (§ 2). Sąd stwierdza, że wniosek o przywrócenie terminu spełnia warunki formalne. Bezspornie skarga nie została wniesiona w ustawowym terminie. Zaskarżona decyzja Kolegium z 31 grudnia 2025 r. została doręczona wnioskodawczyni w dniu 12 stycznia 2026 r., termin do wniesienia skargi upłynął bezskutecznie w dniu 11 lutego 2026 r. Treść wniosku wskazuje, że wnioskodawczyni upatruje przyczyn uchybienia terminu do wniesienia skargi w dwóch okolicznościach. Po pierwsze, oczekiwała – ostatecznie bezskutecznie – na przyznanie jej pomocy prawnej w osobie adwokata z urzędu, który miałby sporządzić skargę do sądu. Po drugie, po tym, gdy dowiedziała się, że nie uzyska pomocy prawnej z urzędu, wnioskodawczyni uznała, że musi zgromadzić niezbędną dokumentację, celem wniesienia skargi, co wymagało czasu. Opierając się na pierwszej ze wskazanych okoliczności (druga jest na tyle płynna, że nie ma możliwości opierania na niej biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu), należałoby przyjąć, że okoliczność ta ustała ostatecznie z dniem 23 marca 2026 r., kiedy to doręczono wnioskodawczyni niezaskarżalne postanowienie Sądu z 4 marca 2026 r., ostatecznie kończące postępowanie w sprawie prawa pomocy. W tej sytuacji należy uznać, że wniosek z 30 marca 2026 r. został złożony w ustawowym terminie. Merytoryczna analiza wniosku w odniesieniu do kluczowej przesłanki przywrócenia terminu (brak winy) prowadzi do konkluzji, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi w terminie. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych, przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. przykładowo: postanowienia NSA: z 17 listopada 2020 r., II OZ 981/20; z 13 października 2020 r., II OZ 772/20; z 10 stycznia 2020 r., I GZ 445/19). W ocenie Sądu, przedstawione przez wnioskodawczynie okoliczności nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wymaga skorzystania z pełnomocnika profesjonalnego – nie obowiązuje w tym przypadku tzw. przymus adwokacko-radcowski, czyli wymóg sporządzenia pisma procesowego przez pełnomocnika profesjonalnego. Skarżąca mogła zatem samodzielnie sporządzić i wnieść skargę do sądu administracyjnego, co nota bene uczyniła (po terminie), składając (na wezwanie sądu) skargę jako uzupełnienie braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu. Oczekiwanie na pozytywne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonego przed wniesieniem skargi) nie jest okolicznością usprawiedliwiającą niedochowanie terminu do wniesienia skargi. Nawet zakładając, że sprawa jest skomplikowana i wymaga złożonej analizy prawnej – sama skarga do sądu administracyjnego wymaga spełnienia jedynie minimalnych wymogów formalnych (art. 46 i art. 57 p.p.s.a.). Nie jest do tego potrzebna żadna wiedza prawnicza. Aby skarga uzyskała bieg procesowy, wystarczy podanie kilku podstawowych informacji. Pismo takie jest w stanie sporządzić każda osoba, niezależnie od jej wiedzy prawnej (dowodzi tego fakt, że skarżąca ostatecznie sporządziła skargę samodzielnie). Dalsza, bardziej złożona argumentacja może być przedstawiana już w kolejnych pismach procesowych, składanych toku postępowania. Pisma takie mogą być sporządzone przez pełnomocnika profesjonalnego, przy czym – nie ma w tym zakresie żadnych terminów ograniczających czas ich składania, poza podstawową okolicznością – pisma takie mogą być składane do momentu wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. Konkludując: oczekiwanie skarżącej na przyznanie jej pełnomocnika z urzędu – ostatecznie bezowocne – nie stanowiło okoliczności usprawiedliwiającej niezachowanie terminu do wniesienia skargi. Bezskuteczny jest również drugi z argumentów podniesionych przez skarżącą – z podobnych przyczyn. Jak już wskazano, skarga musi zawierać jedynie podstawowe informacje, wymagane przepisami art. 46 i art. 57 p.p.s.a. Nie jest konieczne dołączanie do skargi żadnych dodatkowych dokumentów. Po wniesieniu skargi (za pośrednictwem organu) organ, którego decyzja jest przedmiotem skargi, przekazuje całą dokumentację znajdującą się w aktach sprawy. Po skutecznym wniesieniu skargi (w terminie ustawowym) każda ze stron może przedstawiać dodatkową argumentację, dodatkowe dokumenty, składać kolejne pisma procesowe precyzujące i uzupełniające stanowisko zawarte w skardze. Gromadzenie dodatkowych dokumentów, jak podnosi wnioskodawczyni, nie stanowi usprawiedliwienia dla wniesienia skargi po upływie terminu ustawowego. Konkludując: w ocenie sądu wnioskodawczyni nie wykazała zaistnienia okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.