II SO/Lu 41/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata przed wniesieniem skargi do Sądu w sprawie z udziałem Inne Nr [...] p o s t a n a w i a I. przyznać T. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata o wyznaczenie którego zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w L., II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskodawca w piśmie z dnia 20 grudnia 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Do pisma dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Na załączonym do obu pism urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] tysięcy złotych, utrzymuje się ze swojej emerytury w kwocie [...]złotych netto oraz emerytury żony w kwocie [...]złotych netto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynosi [...] złotych. Na koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego wnioskodawcy składają się wydatki na podatek – [...] złotych rocznie ([...] złotych miesięcznie), wodę – [...] złotych miesięcznie, energię elektryczną – [...] złotych miesięcznie, gaz – [...] złotych miesięcznie, węgiel – [...] – [...] złotych rocznie ([...] – [...] złotych miesięcznie), telefon – [...] złotych miesięcznie i lekarstwa – [...] złotych miesięcznie. Wnioskodawca podkreślił, że wraz z żoną żyją skromnie korzystając z pomocy dzieci. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego o wartości [...] złotych. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Żadna z tych sytuacji nie zachodzi w sprawie niniejszej. Wnioskodawca wraz z żoną posiadają stałe dochody oraz mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Dochody gospodarstwa domowego pozwalają na pokrycie wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowymi (miesięczny dochód gospodarstwa domowego – [...] złotych netto zaś miesięczne wydatki – [...] – [...] złotych). Nie można więc przyjąć, że wnioskodawca zalicza się do osób ubogich bądź takich, których dochód nie pozwala na pokrycie wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca wykazał jednak, że bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego nie jest w stanie ponieść minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru. Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W niniejszej sprawie minimalny koszt ustanowienia adwokata z wyboru wynosi 480 złotych zaś koszty sądowe, które wnioskodawca może być zobowiązany ponieść, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym w zakresie częściowym, jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (patrz np. postanowienie NSA z dnia 9 października 2010 r., sygn. akt I OZ 813/14 czy z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 910/14 – publikowane w Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Jeżeli strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy dysponuje środkami finansowymi pozwalającym na ponoszenie kosztów utrzymania koniecznego powinna ponosić choć w części koszty sadowe związane ze swoim udziałem w postępowaniu. Koszty sądowe nie mogą być bowiem zaspokajane w ostatniej kolejności. Strona decydując się na zainicjowanie postępowania sądowego powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże, iż posiadane przez nią środki finansowe nie pozwalają opłacić wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego. W takiej sytuacji należy przyjąć, że strona obiektywnie nie jest w stanie zdobyć środków finansowych na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. W sprawie niniejszej można stwierdzić, że wnioskodawca ma realne, rzeczywiste możliwości zdobycie środków finansowych, które są niezbędne na pokrycie kosztów sądowych bez spowodowania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego. Do wniosku takiego prowadzi porównanie wysokości dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy i wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego do wysokości kosztów sądowych związanych z niniejszym postępowaniem. Uiszczenie jednorazowo kwoty 100 złotych nie uszczupli na tyle dochodu, aby uniemożliwić wnioskodawcy poniesienia kosztów utrzymania koniecznego. Po poniesieniu wykazanych przez wnioskodawcę wydatków na poczet kosztów wyżywienia dwuosobowej rodziny pozostaje kwota od [...] złotych do [...] złotych miesięcznie. Uszczuplenie jej o kwotę [...]złotych spowoduje, że na poczet miesięcznych kosztów wyżywienia dwuosobowej rodziny pozostanie kwota od [...] złotych do [...] złotych. Uszczerbkiem w kosztach utrzymania koniecznego będzie zaś skutkować opłacenie minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru. Decyduje o tym jego wysokość. Opłacenie minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru zmniejszy kwotę pozostającą miesięcznie na wyżywienie dwuosobowej rodziny wnioskodawcy o ponad połowę ([...] – [...] pozostanie na wyżywienie po poniesieniu minimalnego wynagrodzenia adwokata). Kwota, która pozostanie po uiszczeniu minimalnego wynagrodzenia adwokata z pewnością nie wystarczy na pokrycie wydatków związanych z miesięcznymi kosztami wyżywienia dwuosobowej rodziny. Z tych powodów referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata zaś w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. oraz art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.