II SO/Lu 55/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. o wymierzenie grzywny Kołu Łowieckiemu za nieprzekazanie do sądu skargi dotyczącej udostępnienia informacji publicznej w sprawie wniosku z dnia 12 kwietnia 2014r. - w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. S. P. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 1 października 2014r., sygn. akt II SO/Lu 55/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sąd ustalił – na podstawie formularza wniosku PPF oraz zgromadzonych dokumentów - że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, przy czym małżonkowie mają ustanowioną rozłączność majątkową. Na dochód rodziny składają się emerytura żony – 808,93 zł netto oraz renta inwalidzka skarżącego w wysokości 1819,80 zł brutto, z czego kwota 1091,88 zł przekazywana jest bezpośrednio żonie tytułem ustalonych wyrokiem sądowym na kwotę 1500 zł alimentów. Skarżący otrzymuje zatem faktycznie kwotę 424,14 zł, uzyskuje również wynagrodzenie za pracę w wysokości 200,37 zł netto, które również przekazuje żonie tytułem alimentów. Poza tym skarżący nie posiada żadnego majątku. Zamieszkuje on wraz z rodziną w mieszkaniu należącym do spółki na zasadzie prawa dożywocia i nie ponosi żadnych kosztów związanych z jego utrzymaniem. Z zeznań podatkowych PIT – 37 za rok 2013 jego i żony wynika, że w roku tym osiągnął on dochód w kwocie 22.678,77 zł, a żona w kwocie 14.676,78 zł. Z przedstawionych faktur VAT wynika, że w lipcu 2014 r. żona wnioskodawcy dokonała zakupu leków na łączną kwotę 486,02 zł, zaś on na kwotę 634,80 zł. W piśmie z dnia 26 czerwca 2014r. skarżący wskazał, że jego aktualne koszty utrzymania wynoszą minimum 800 zł miesięcznie, z czego kwota 300 złotych to koszty leczenia, a w piśmie z dnia 11 sierpnia 2014 r. wyjaśnił, że korzysta on sporadycznie z pomocy rodziny i że sporadycznie podejmuje się dodatkowych zajęć celem uzupełnienia dochodów. Środki uzupełniające budżet pochodzą również z debetu na karcie kredytowej, który obecnie wynosi 5.000,00 zł. Skarżący wskazał również (pismo z dnia 16 kwietnia 2014 r.), że nie posiada on żadnego wartościowego sprzętu myśliwskiego, bowiem śrutówki z 1951 r. i z roku 1989 warte są około 300 zł za sztukę, roczny koszt przynależności do Koła Łowieckiego wynosi 300 zł - składka do Koła oraz 325 zł składka do PZŁ, od roku 2007 nie ponosi kosztów polowań i amunicji, gdyż od tego roku nie bierze czynnego udziału w polowaniach, poprzestając jedynie na towarzyszeniu osobom zaprzyjaźnionym, wyjaśnił, że koszty jego utrzymania koniecznego i leczenia wynoszą 600 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd uznał, że uzasadnione jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2014r., sygn. akt I OZ 1042/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie przez niego żądanym. Skarżący winien mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników, co w sytuacji wykazania, że jest w stanie wygospodarować miesięcznie wolne środki na swoim koncie bankowym (pomimo przekazywania żonie alimentów w kwocie ok. 1091 zł) oraz to, że wykazane w gospodarstwie domowym stałe miesięczne wydatki nie przewyższają uzyskiwanych dochodów, czyni żądania skarżącego pozbawionymi usprawiedliwionych podstaw. NSA stwierdził w konsekwencji, że stanowisko Sądu I instancji byłoby o tyle niewadliwe, o ile skarżący nie zataiłby przed tym Sądem istotnych informacji z punktu widzenia sytuacji majątkowej skarżącego. Jak bowiem wynika z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, S. P. od 2 maja 2011 r. pełni funkcję prezesa zarządu sp. (nr KRS: 0000095069). Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący zataił tą informację, co w zasadzie dyskwalifikuje możliwość pozytywnego rozpoznania jego wniosku. W tych okolicznościach co najmniej przedwcześnie Sąd I instancji uznał zatem, że wniosek skarżącego w jakiejkolwiek części podlega uwzględnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sad, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (...). Mając zatem na uwadze powołany przepis oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2014r., wydane w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu (...) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżący domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe w wyjątkowych przypadkach, gdy sytuacja osoby ubiegającej się o pomoc, z przyczyn od niej niezależnych, graniczy z ubóstwem, a więc gdy osoba ta nie jest w stanie ponosić wydatków na zaspokojenie swoich najistotniejszych potrzeb. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że każda osoba wszczynająca postępowanie powinna się liczyć z wydatkami na ten cel (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., sygn. akt I CZ 99/1980 (publ. LEX nr 8257). Przyznanie przez sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć zatem charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie bowiem prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r. o sygn. akt I FZ 26/11). W ocenie Sądu, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 19 listopada 2014r., sytuacja skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący uzyskuje wprawdzie miesięcznie kwotę 424,14 zł (200,37 zł wynagrodzenia za pracę przekazuje żonie tytułem alimentów), ale pomimo rozdzielności majątkowej – jak sam wskazuje – prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która otrzymuje emeryturę w kwocie przeszło 800 zł i alimenty od skarżącego wynoszące ponad 1300 zł. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza wspólne partycypowanie w kosztach jego utrzymania i nie można w tej sytuacji przyjąć, że koszty te ponosi wyłącznie skarżący ze względu na istniejącą pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkową. Rodzina nie ponosi przy tym żadnych kosztów związanych z eksploatacją mieszkania, z którego korzysta na zasadzie prawa dożywocia; niezbędne koszty utrzymania to zatem koszty wyżywienia i koniecznych leków, na których zakup - jak wskazał skarżący w pismach złożonych w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem – zarówno on, jak i jego żona uzyskują pomoc od dzieci. Skarżący ma ponadto możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia, a także uzyskania wynagrodzenia z tytułu sprawowanej funkcji prezesa zarządu spółki prawa handlowego – . Sp. . Jak bowiem wynika z Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS: 0000095069) skarżący funkcję tę pełni od 2 maja 2011r. Z tych względów uznać należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych (na co wskazał także Naczelny Sąd Administracyjny w innym postanowieniu z dnia 13 listopada 2014r., sygn. akt I OZ 1007/14), a zatem jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego, Sąd orzekł, jak w sentencji.