III SA/Lu 1020/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Jerzy Drwal,, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...] znak: [...], którą nie stwierdzono u M. B. choroby zawodowej wymienionej w poz. 24 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367), w postaci "choroby wywołanej działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia". W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie prowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. (dalej jako: "PPIS"), toczyło się w kierunku podejrzenia choroby zawodowej, to jest "choroby wywołanej działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia". Organ I instancji uznał, że na stanowisku pracy strony występował mikroklimat gorący i takie ustalenia są zawarte w sporządzonej karcie oceny narażenia zawodowego przesłanej następnie jednostce orzeczniczej. Jednostka orzecznicza, którą w niniejszej sprawie była poradnia chorób zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. w wydanym orzeczeniu lekarskim odniosła się szczegółowo do zgłoszonego podejrzenia choroby zawodowej. Wydane w związku z tym orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], jest w ocenie organu logiczne i rzetelnie uzasadnione. Jednostka orzecznicza w wydanym orzeczeniu lekarskim nie negowała występowania mikroklimatu gorącego na stanowisku pracy M. B., jednakże w jej ocenie "dokumentacja lecznicza pacjenta nie zawiera wpisów świadczących o występowaniu w okresie pracy zawodowej badanego objawów i zaburzeń ustrojowych mających związek z narażeniem na wysokie temperatury i skutkujących interwencjami lekarskimi". M. B. nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie odwołał się od powyższego orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia, to jest Instytutu Medycyny Pracy w Ł. . W dniu [...] maja 2015 r. organ I instancji wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. B. choroby zawodowej. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 308/10, organ odwoławczy podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez uprawniony organ niezbędne jest rozpoznanie choroby wskazanej w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowa występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (...). Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, zaś orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej i prowadzi do odmowy stwierdzenia choroby. W związku z tym zwrócono uwagę na związanie organu opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Zatem mimo potwierdzenia występowania narażenia na gorący mikroklimat w miejscu pracy strony, to mając na względzie orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – nie zachodziły podstawy do stwierdzenia u M. B. choroby zawodowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] lipca 2015 r., skarżący szczegółowo przedstawił warunki pracy na poszczególnych stanowiskach pracy. Wyraził także swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu wskazując, że w jego ocenie materiał dowodowy i stan jego zdrowia przemawiają za stwierdzeniem występowania u niego choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji w sporządzonych kartach oceny narażenia zawodowego opisał warunki pracy strony i potwierdził działanie gorącego mikroklimatu na jej organizm. Także jednostka orzecznicza w wydanym orzeczeniu lekarskim nie kwestionowała występowania mikroklimatu gorącego na stanowisku pracy strony, jednakże w swoich wnioskach nie rozpoznała schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych w poz. 24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do przepisu art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm., dalej jako "k.p."), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Użyte w treści cytowanych przepisów wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem wydanego na podstawie art. 237 k.p. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367 – dalej jako "rozporządzenie"), wymieniającego w załączniku wykaz chorób zawodowych. Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., o ile w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę, że do uznania choroby zawodowej koniecznym jest stwierdzenie wystąpienia u badanego objawów takiej choroby. Nie jest więc wystarczające, jak wynika to z odwołania i wniesionej skargi, jedynie stwierdzenie wykonywania pracy w warunkach szkodliwych, które mogłyby spowodować ewentualny uszczerbek na zdrowiu. Ponadto – nawet w przypadku stwierdzenia wystąpienia objawów choroby – do uznania uszczerbku na zdrowiu za chorobę zawodową konieczne jest stwierdzenie istnienia tylko takiej choroby, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie, że choroba ta została spowodowana działaniem warunków szkodliwych, w jakich wykonywana była praca. Skarżący w swoim wniosku wnosił o stwierdzenie występowania u niego choroby zawodowej określonej w poz. 24 wykazu chorób zawodowych. Pozycja nr 24 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. wskazuje na choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia, takie jak: 1) udar cieplny albo jego następstwa; 2) wyczerpanie cieplne albo jego następstwa, 3) odmroziny. W rozpoznawanej sprawie okoliczności dotyczące narażenia zawodowego dotyczącego skarżącego nie były sporne. Ustalono bowiem, że skarżący zatrudniony był we wskazanych przez niego okresach pracy jako mechanik maszyn i urządzeń górnictwa podziemnego (ślusarz) oraz pracownik podziemny. W związku z tym kwestią zasadniczą były okoliczności, które musiały być stwierdzone orzeczeniem lekarskim wydanym przez właściwego lekarza. Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. przewiduje, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (a zatem w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia). Według § 6 ust. 1 rozporządzenia, lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (zwane "orzeczeniem lekarskim"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Z powyższego wynika, że jednostka orzecznicza jest zobowiązana brać pod uwagę nie tylko własne badania lekarskie i pomocnicze, ale również całą istotną przedstawioną w sprawie dokumentację medyczną pracownika lub byłego pracownika. W związku z tym ewentualne rozbieżności lub niejasności muszą być przez jednostkę orzeczniczą wyjaśnione. Jednak ostatecznie zdiagnozowanie choroby, jej zakwalifikowanie jako należącej do chorób zawodowych wymienionych w przepisach prawa oraz ustalenie związku przyczynowego między powstaniem choroby i czynnikami narażenia na chorobę zawodową należy do orzekających lekarzy. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie, bez którego właściwy państwowy inspektor sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Skarżący M. B. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ślusarza maszyn i urządzeń górniczych pod ziemią oraz robotnika pod ziemią, głównie w L. [...] "B. " S.A. w [...], w okresie od dnia [...] do [...] r. oraz od dnia [...] r. do dnia [...] r. – w pełnym wymiarze czasu pracy – jak górnik pod ziemią w P. R. G.-B. "P." S.A. w Ł., a w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. – w niepełnym wymiarze czasu pracy (z przerwami) – jako robotnik pod ziemią w K. G. S.A. w [...]. W tych okolicznościach faktycznych bezsporne jest, że skarżący wykonywał pracę przez wiele lat w warunkach narażenia na działanie mikroklimatu gorącego, a więc w warunkach działania czynników szkodliwych dla zdrowia. Potwierdzają to sporządzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Pomimo tego wymaga jednak zwrócenia uwagi, że brak w tym okresie rozpoznania u skarżącego zmian mogących wskazywać na przebyty udar cieplny albo jego następstwa, czy też wyczerpanie cieplne albo jego następstwa, co powoduje brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Zaakcentować przy tym należy, że państwowy inspektor sanitarny wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich, które zostały wydane przez uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki organizacyjne, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji państwowej są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2659/12). Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia oraz zasadą swobodnej oceny dowodów, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. Zapadłe w sprawie orzeczenie lekarskie wydane przez lekarzy orzeczników zatrudnionych w WOMP w L. wskazuje, że zostało wydane na podstawie anamnezy (wywiadu chorobowego w procesie diagnostycznym), badania ogólnolekarskiego, oceny neurologicznej, badań dodatkowych (laboratoryjnych i pracownianych), w tym dwukrotnych badań czynnościowych układu naczynioruchowego kończyn górnych, elektrokardiogramu, karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez PPIS w Ł. oraz analizy dostarczonej dokumentacji leczniczej i z badań profilaktycznych. W omawianym orzeczeniu lekarskim jednoznacznie i stanowczo stwierdzono, że analizując zgromadzoną dokumentacją leczniczą pacjenta nie znaleziono wpisów świadczących o występowaniu w okresie pracy zawodowej badanego objawów i zaburzeń ustrojowych mających związek z narażeniem na wysokie temperatury i skutkujących interwencjami lekarskimi. Stwierdzone i leczone od wielu lat u badanego schorzenie specjalistyczne nie ma związku z narażeniem zawodowym. W dokumentacji z badań profilaktycznych z lat 2000-2012 nie odnotowano skarg pacjenta związanych z warunkami pracy, brak wpisów o leczeniu specjalistycznym, lekarze medycyny pracy nie stwierdzali przeciwwskazań do zatrudnienia. W podsumowaniu stwierdzono, że ocena ogólnego stanu zdrowia pacjenta i analiza całej dokumentacji lekarskiej nie dają podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej będącej następstwem działania wysokich temperatur na stanowisku pracy tym bardziej, że praca w gorącym mikroklimacie (powyżej 28°C) przebiegała z zachowaniem skróconego czasu pracy, co wynika z oceny narażenia. Trzeba też odnotować, że skarżący w ogóle nie zakwestionował treści wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia i nie skorzystał z przysługującego mu prawa – zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia – do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, to jest Instytutu Medycyny Pracy w Ł. . Przesądza to kwestię, że organy rozstrzygające tę sprawę nie mogły oprzeć swoich rozstrzygnięć wyłącznie na twierdzeniach skarżącego z pominięciem orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia. Powołane uzasadnienie orzeczenia lekarskiego w okolicznościach tej sprawy jest w pełni miarodajne do uznania za prawidłowe ustalenia organów administracyjnych obu instancji odnośnie braku podstaw do stwierdzenia u M. B. choroby zawodowej wymienionej w poz. 24 załącznika do rozporządzenia, uwzględniając, że organy obu instancji wzięły pod uwagę fakt narażenia skarżącego w środowisku pracy na działanie czynników szkodliwych. W konsekwencji należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, z zachowaniem wymagań przepisów postępowania i kryteriów oceny materiału dowodowego wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.