III SA/Lu 1099/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie długu celnego postanawia: I.Przyznać P. H. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 20 (dwadzieścia) złotych. II.Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na nieaktualnym urzędowym formularzu. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku na obowiązującym druku wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną oraz czworgiem małoletnich dzieci (w tym dwoje dzieci z poprzednich związków konkubiny), z którymi zamieszkuje w domu swoich rodziców. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od [...] r. (zaświadczenie urzędu pracy z dnia 27 sierpnia 2015 r.). Skarżący wraz z rodziną utrzymują się z zasiłku macierzyńskiego konkubiny w kwocie ok. [...] zł netto, alimentów na dwoje z wychowywanych dzieci w kwocie [...] zł, zasiłku rodzinnego [...] zł oraz z pomocy od rodziny w wysokości ok. [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi ok. [...] zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: wydatki na żywność ok. [...] zł, środki czystości [...] zł, odzież [...] zł, lekarstwa [...] zł, energia elektryczna [...] zł, obiady szkolne [...] zł. Skarżący jest właścicielem działki budowlanej o pow. [...] ha z rozpoczętą i niezakończoną budową domu (ze względu na brak środków finansowych) oraz samochodu osobowego marki [...] (r. prod. [...]) o wartości [...] zł. Konkubina skarżącego jest właścicielką mieszkania o pow. [...] m2, obciążonego kredytem hipotecznym w wysokości [...] zł, które jest wynajmowane, a środki z tego tytułu są przeznaczane na spłatę kredytu. Skarżącego obciąża również spłata pożyczki w kwocie [...] zł zaciągniętej na spłatę długu celnego, której miesięczna rata wynosi od [...] do [...] zł, spłata kwoty [...] zł na rzecz firmy windykacyjnej oraz spłata raty kredytowej w wysokości [...] zł z innego tytułu. Referendarz sądowy stwierdził co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W ocenie referendarza wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podnieść należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, jako forma dofinansowania ze strony państwa powinna sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W orzecznictwie podkreśla się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2005 r., FZ 711/04 Legalis, postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., II GZ 112/08 Legalis, postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 227/08 Legalis). Jednocześnie należy mieć na uwadze wysokość kosztów sądowych w sprawie niniejszej oraz w pozostałych sprawach, w których skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy. Na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należą wpisy od wniesionych skarg (w sprawach o sygnaturze akt od I SA/Lu 894/15 do I SA LU 914/15 wpis sądowy od skargi w każdej z nich wynosi 100 zł, natomiast w sprawach od III SA/Lu 1085/15 do III SA/Lu 1105/15 wpis sądowy od skargi wynosi w każdej sprawie 500 zł). Mając na względzie z jednej strony aktualną sytuację materialną i rodzinną skarżącego przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach, z drugiej zaś strony wysokość obciążeń finansowych strony stwierdzić należy, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 20 zł. W przedstawionej sytuacji jednoczesne opłacenie wszystkich wymaganych wpisów sądowych od wniesionych skarg w pełnej wysokości (w sprawie niniejszej i w pozostałych sprawach, w których skarżący wniósł skargi) zdaniem referendarza mogłoby spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym strony i jej rodziny. Z powyższych względów orzeczono jak w punkcie I postanowienia. Natomiast brak jest podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący bowiem nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach stwierdzić należy, że jego obecna sytuacja materialna nie należy do skrajnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy w postaci działki o pow. [...] ha z rozpoczętą budową domu, a jego rodzina uzyskuje stały dochód w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Należy zauważyć, że skarżący regularnie spłaca swoje zobowiązania prywatnoprawne (spłata pożyczki zaciągniętej na spłatę długu celnego, spłata pozostałych zobowiązań cywilnoprawnych) w kwocie ponad [...] zł miesięcznie, a to świadczy o jego zdolnościach do ponoszenia przynajmniej częściowo kosztów postępowania. W ocenie referendarza, brak jest podstaw aby zobowiązania prywatnoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów sądowych w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Przyznanie prawa pomocy skarżącemu w żądanym przez niego zakresie, chroniłoby jego majątek kosztem środków publicznych, które są przeznaczane na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia (postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. Akt II FZ 1509/14 Centralna Baza Orzeczeń sądów Administracyjnych). Zatem poniesienie przez skarżącego opłat sądowych w kwocie każdorazowo nie przekraczającej kwoty 20 zł, leży w granicach realnych możliwości finansowych strony posiadającej stały dochód i majątek nieruchomy, regularnie spłacającej zaciągnięte zobowiązania prywatnoprawne. Z powyższych względów oraz na podstawie 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie II postanowienia.