III SA/Lu 115/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. i K. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ponaglenia postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić A. D. i K. D. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. A. D. i K. D. pismem z dnia [...] listopada 2019 r., powołując się na art. 37 k.p.a., wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. ponaglenie, zarzucając bezczynność Wójta Gminy K. w sprawie dotyczącej wywiązywania się z obowiązku zapewnienia córce skarżących J. D. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu z miejsca zamieszkania do placówki, w której córka skarżących realizuje obowiązek szkolny oraz zapewnienia odbioru z placówki po zakończeniu zajęć lekcyjnych. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. na podstawie art. 37 i art. 105 § 1 k.p.a. umorzyło postępowanie wywołane wniesionym przez skarżących ponagleniem, oczywiście mylnie nazwanym w treści postanowienia zażaleniem. A. D. i K. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. z dnia [...] grudnia 2019 r., domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. wniosło o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga wniesiona na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. wydane w przedmiocie ponaglenia podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ponadto na mocy art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie przedmiot skargi do sądu administracyjnego stanowi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. wydane w przedmiocie ponaglenia wniesionego przez skarżących na podstawie art. 37 k.p.a. (oczywiście mylnie nazwanego w zaskarżonym postanowieniu zażaleniem). W związku z tym wskazać należy, że przed zmianą art. 37 k.p.a. dokonaną ustawą z dnia 12 maja 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935) na niezałatwienie sprawy w terminie przysługiwało stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie było takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Aktualnie na niezałatwienie sprawy w terminie stronie służy prawo wniesienia ponaglenia. Pod rządami art. 37 k.p.a. w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 12 maja 2017 r. w orzecznictwie przyjmowano jednolicie, że organ administracyjny właściwy do rozpoznania zażalenia wniesionego na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. wydaje postanowienie, o jakim mowa w art. 123 k.p.a., które jest postanowieniem wydawanym w toku postępowania administracyjnego, a nie jest postanowieniem rozstrzygającym o istocie sprawy, ani postanowieniem kończącym postępowanie, a kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r., I OSK 2897/19 oraz powołane w nim orzeczenia NSA). Przyjąć należy, że powyższa argumentacja znajduje także zastosowanie do postanowienia wydanego w trybie art. 37 k.p.a. na skutek wniesionego przez stronę ponaglenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r., I OSK 2897/19 oraz powołane w nim postanowienia NSA z dnia 2 października 2019 r., II OSK 2823/19 oraz z dnia 24 września 2019 r., II OZ 820/19). Przepis art. 37 § 6 k.p.a. przewiduje wydanie postanowienia w przedmiocie ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., przy czym jest to postanowienie zaliczane do grupy aktów administracyjnych wydawanych w toku postępowania administracyjnego, dotyczących poszczególnych, incydentalnych kwestii wynikających w toku tego postępowania, a nie aktów rozstrzygających o istocie sprawy. Postanowienie to nie kończy postępowania w sprawie, jak również według k.p.a. nie przysługuje na nie zażalenie. Zatem w świetle przywołanej wyżej regulacji art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie jest to postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2018 r., sygn. I OSK 2170/18). Należy więc uznać, że nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na postanowienie kończące wpadkowe postępowanie dotyczące ponaglenia. Nie oznacza to jednak pozbawienia jednostki środków ochrony prawnej. Ponaglenie do organu wyższego stopnia stanowi formalną przesłankę wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W związku z tym, po wniesieniu ponaglenia stronie otwiera się droga do wniesienia ewentualnej skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu pierwszej instancji w zakresie rozpoznania meritum sprawy. Natomiast, jak wyjaśniono wyżej, skarga do sądu administracyjnego nie służy na postanowienie organu wyższego stopnia rozstrzygające w przedmiocie ponaglenia. Nie jest to bowiem żadne z postanowień, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 oraz pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro zatem rozstrzyganie tego rodzaju spraw nie wchodzi w zakres kognicji sądów administracyjnych, złożona skarga nie może być rozpoznana i podlega odrzuceniu na podstawie powołanego przepisu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę. Orzeczenie z punktu II postanowienia uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.