III SA/Lu 155/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego płatności ONW na rok 2008 postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 lipca 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, objęty wspólnością majątkową małżeńską, natomiast córka nie posiada żadnego majątku. Wskazał, że jest osobą bezrobotną bez własnego źródła utrzymania. Podał, że pozostaje na utrzymaniu matki, która pobiera emeryturę w kwocie [...] zł, natomiast córkę utrzymuje żona, z którą pozostaje w faktycznej separacji. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Ocena czy osoba fizyczna nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby i jej rodziny (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie konieczne. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych miesięcznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jakie są stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego i kto je ponosi, skarżący podał bowiem, że nie pracuje i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Należało również wyjaśnić, jaki jest majątek i dochody żony skarżącego oraz czy skarżący wyzbył się nieruchomości rolnych, w związku z którymi ubiegał się o przyznanie płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W związku z powyższym skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego rejestrację skarżącego jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (od jakiej daty); wyciągów z rachunków bankowych skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy; oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego oraz dokumentów źródłowych poświadczających wysokość tych wydatków i terminy ich ponoszenia; oświadczenia wykazującego powierzchnię działki pod zamieszkiwanym przez niego budynkiem; oświadczenia skarżącego czy korzysta ze środków pomocy społecznej; oświadczenia wykazującego majątek i dochody jego żony; oświadczenia skarżącego czy nadal posiada nieruchomość rolną w związku z którą ubiegał się o przyznanie płatności z ARiMR, a jeśli nie to kiedy została zbyta i za jaką cenę. Wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 16 sierpnia 2013 r. i pozostało bez odpowiedzi. W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej (w szczególności odnośnie posiadanego przez skarżącego i jego żonę majątku oraz dochodów żony, kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego), a także prawnej (czy uzyskał status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, czy w związku z brakiem dochodów korzysta ze środków pomocy społecznej). Powoływanie się na okoliczność faktycznej separacji z żoną jest bez znaczenia dla oceny zdolności skarżącego ponoszenia kosztów sądowych, bowiem majątek i dochody małżonki skarżącego, należy również brać pod uwagę przy ocenie jego możliwości płatniczych. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w separacji faktycznej czy też ustanowienie rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009 r., I FZ 272/09 Lex 552228). W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną fragmentarycznie, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.