III SA/Lu 1647/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, skarżący złożył pismo z dnia 1 grudnia 2015 r., które zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wezwany do złożenia wniosku na obowiązującym druku urzędowego formularza, w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł. Opisując swój stan majątkowy skarżący podał, że posiada udziały w domu, mieszkaniu, nieruchomości rolnej i innych nieruchomościach, jednakże nie wskazał ani wielkości udziału, ani powierzchni nieruchomości, ani ich szacunkowej wartości. Do wniosku skarżący załączył decyzję o przyznaniu zasiłku celowego w miesiącu [...] r. oraz inne dokumenty, na podstawie których ubiegał się o przyznanie pomocy społecznej. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał jedynie pismo z dnia 20 stycznia 2016 r. oraz wspomnianą wyżej decyzję przyznającą zasiłek celowy. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym unormowaniu sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., postanowienie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl.). Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Istnieje bowiem szereg wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej strony, które nie zostały przez skarżącego wyjaśnione. Informacje udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu oraz dokumentów nadesłanych przez stronę prowadzi do wniosku, że skarżący nie ujawnił w pełni swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że posiada udziały w nieruchomościach budynkowych i gruntowych, jednakże nie wskazał powierzchni tych nieruchomości, ich szacunkowej wartości, ani wielkości udziałów. Dane te nie wynikają również z dołączonych do wniosku dokumentów (w tym oświadczeń o stanie majątkowym złożonych w ośrodku pomocy społecznej.), gdzie skarżący w sposób bardzo ogólny określił swój stan majątkowy. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego stosowanego do celów pomocy społecznej wynika, że skarżący posiada mieszkanie i jednorodzinny dom we [...], w którym jest zameldowany, jednak obecnie tam nie zamieszkuje (pkt I, II i VII kwestionariusza). Z dokumentu tego wynika również, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona ma swoje mieszkanie we [...]. Skarżący wezwany do złożenia oświadczenia dokładnie wykazującego wielkość posiadanego majątku (odrębnego i w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej), w piśmie z dnia 20 stycznia 2016 r. oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, nie płaci żadnych podatków i jest osobą bezdomną. Jednocześnie wyjaśnił, że od [...] r. ma zniesioną wspólność małżeńską majątkową, a w sądzie toczy się postępowanie o dział spadku. Oświadczenie skarżącego o nieposiadaniu majątku, złożone w powyższym piśmie stoi w sprzeczności z oświadczeniem złożonym na urzędowym formularzu, gdzie skarżący wykazał, że posiada udziały w nieruchomościach budynkowych i gruntowych. W dalszej kolejności podnieść należy, że skarżący nie wykazał majątku, ani dochodów żony. W ocenie referendarza fakt niezamieszkiwania z żoną, czy zniesienia ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, nie daje podstaw do tego aby przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego pomijać majątek i dochody żony. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r. I FZ 272/09 LEX 552228). Zauważyć należy, że skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków i kont bankowych swoich i żony (z dołączonego do PPF wydruku z dnia 27 sierpnia 2015 r. wynika, że skarżący posiada rachunek w [...]), ani zaświadczenia właściwego urzędu gminy o wielkości nieruchomości rolnej, w której posiada udziały, do czego został zobowiązany wezwaniem referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2016 r. Mając powyższe na uwadze, referendarz doszedł do przekonania, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie ujawniając wielkości swojego majątku oraz majątku i dochodów żony, nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Zdaniem referendarza, udzielenie skarżącemu jednorazowej pomocy w formie zasiłku celowego nie skutkuje automatycznie koniecznością przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowym. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.